Кіріспе
Апикомплекс тайпасының коноидалар тобына жататын түрлер. Neospora caninum – 1988 жылы түр ретінде сипатталған кокцидия паразиті. Бұрын құрылымдық ұқсастығына байланысты Toxoplasma gondii деп жаңылыс жіктелген. Neospora caninum геномының тізбесін Wellcome Trust Sanger Institute және Ливерпуль университеті анықтаған. Neospora caninum – жұқтырған малдың спонтанды түрде түсік тастауының маңызды себебі.
Neospora caninum is a coccidian parasite that was identified as a species in 1988. Prior to this, it was misclassified as Toxoplasma gondii due to structural similarities. The genome sequence of Neospora caninum has been determined by the Wellcome Trust Sanger Institute and the University of Liverpool. Neospora caninum is an important cause of spontaneous abortion in infected livestock.
Өмір циклы мен берілу
Neospora caninum гетероксенді өмір циклына ие, оның жыныстық көбею сатысы нақты иесінің ішегінде жүзеге асады. Бұған дейін үй иті ғана нақты иесі ретінде белгілі болған. Жаңа зерттеулерде койоттар (Canis latrans), сұр қасқырлар (Canis lupus) және австралиялық динголар (Canis lupus dingo) сияқты басқа да иттің туысқандары да нақты иесі болып табылатыны анықталды. Нақты иесінің (мысалы, иттер немесе иттің туысқандарының) нәжісімен шығарылатын ооцистер аралық иесі (мысалы, ірі қара мал) тарапынан жұтылады. Ооцист жұтылғаннан кейін жылдам қозғалатын және бөлінетін тахизоидтар босатылады. Бұл тахизоидтар иесінің денесіне таралып, иесінің иммундық жауабына жауап ретінде брадизоидтарға айналады, олар бұлшық еттер мен тіндерде кисталар құрайды. Бұл кисталардың пайда болуы аралық иесінің созылмалы инфекциясына әкеледі. Нақты иесінің инфекцияланған аралық иесінің тінін жұтуы өмірлік циклды аяқтайды. Тағы бір жұғу жолы – анадан балаға туа біткен инфекция. Анамнан балаға жүктілік кезінде трансплацентарлық (анадан балаға жүктілік кезінде өтетін) инфекция иттерде, мысықтарда, қойларда және ірі қара малдарда да кездеседі. Егер аралық иесі жүктілік кезінде инфекцияға шалдықса, ол кисталарды белсендіреді, ал белсенді инфекция көбінесе спонтанды түсікке әкеледі. Neospora caninum адамдарға жұқпалы емес. Иттерде Neospora caninum неврологиялық белгілерге, әсіресе, туа біткен инфекцияға шалдыққан күшіктерде орталық нерв жүйесінде кисталардың пайда болуына себеп болуы мүмкін. Койоттардың нақты иесі екендігінің анықталуы N. caninum-ның үй шаруашылығына және ақ құйрықты бұғы (Odocoileus virginianus) сияқты жабайы жануарларға жұғу қаупін арттыруы мүмкін. Қазіргі уақытта койоттардың ареалы Солтүстік және Орталық Американың көп бөлігін қамтиды. Жақында N. caninum үй тауықтары мен үй құсқаршыларына (Passer domesticus) жұқтыратыны анықталды, олар топырақтан паразиттік ооцистерді жұққаннан кейін инфекцияға шалдығуы мүмкін. Қалалық және ауылдық жерлерде кең таралған құстар жабайы және үй жануарлары үшін тамақ көзі болуы мүмкін. Құстар N. caninum-ның басқа жануарларға таралуындағы маңызды звено болуы мүмкін. Сүт өндіруші ірі қара малдың түсік жасатқан ұрықтарының 45%-ы осы организммен жұқтырылған. АҚШ-тағы сүт шаруашылықтарында кең таралған, сүт сиырларының 16%-дан 36%-ы сарысуда оң нәтижелерді көрсетеді. Жүктілік кезінде Neospora инфекциясын жұқтырған бұзаулардың көпшілігі клиникалық жағынан қалыпты болып туады, бірақ олардың Neospora caninum-ға қарсы преколостральді антиденелердің титрі бар.
Емдеу және бақылау
Малдың түсігіне себеп болатын маңызды факторлардың қатарында, егер ауру ерте сақталса, иттер клиндамицин және басқа да антипротозоялық препараттармен сәтті емделуі мүмкін. Инактивтенген вакцина коммерциялық түрде қолжетімді болды, бірақ нәтижелері әртүрлі болды. N. caninum тахизоиттерінен әлсіретілген түрлерін пайдаланатын тірі вакцина тиімдірек болды, бірақ оның өндірісі қымбатқа түседі.