Кіріспе

Эукариоттар доменіне жататын бір жасушалы организмдердің үлкен тобы, өте ұқсас терминдердің түсіндірмесі. Экскавата – бұл кең және әртүрлі, бірақ парафилетикалық бір жасушалы эукариоттар тобы. Топты алғаш рет 1999 жылы Симпсон мен Паттерсон ұсынды, ал 2002 жылы Томас Кавальер Смит оның латынша атауын беріп, ресми мәртебесін бекітті. Оған түрлі бос тіршілік ететін және симбиоздық протестер кіреді, сондай-ақ Giardia және Trichomonas сияқты адамдарға зиян келтіретін маңызды паразиттер де бар. Бұрын экскаваталар ескірген Protista патшалығына жатқызылған болатын. Олар басқа топтардан жасушалардың құрылысы бойынша, электронды микроскоп арқылы алынған мәліметтерге сүйене отырып ажыратылады (олардың ерекше ультрақұрылымдық ерекшеліктері бар). Филогеномдық талдаулар нәтижесінде топта үш қашық жатқан эукариоттар тобы бар екені анықталды: дискобидтер, метамонадтар және малавимонадтар. Экскаваталардың құрамына қатысты қазіргі көзқарас төменде келтірілген, ол топтың парафилетикалық екенін көрсетеді. Кейбір Euglenozoa-дан басқасы фотосинтез жасай алмайды.

Дискоба немесе JEH клады

Евгленозоалар мен Гетеролобозеялар (Перколозоалар) немесе Эозоалар (Кавалье-Смит атағандай) өте жақын туыстар болып көрінеді және митохондрияларындағы дискоидты кристалардың болуымен біріктіріледі (Superphylum Discicristata). Дискикристаттар мен Якобидалардың арасындағы тығыз байланыс анықталды, соңғыларының көптеген басқа протостар сияқты түтікшелі кристалары бар, сондықтан олар осы, көрінетін монофилетикалық топ үшін ұсынылған Дискоба таксонымен біріктірілді.

Эукариоттардың пайда болуы

Эукариоттардың пайда болуына қатысты дәстүрлі түсінік, heimdallarchaeian немесе басқа археяның эндосимбионт ретінде альфапротеобактерияны қабылдағаны және бұл митохондрияға, эукариоттық жасушаға тотықтырғыш тыныс алуды қамтамасыз ететін органелге айналғаны туралы. Цезарь аль-Жевари мен Сандра Балдауф болса, эукариоттардың, мүмкін, дельтапротеобактерия немесе гаммапротеобактерияның эндосимбиозынан басталуы мүмкін екенін айтады, бұл метамонадтағы түсіндіріле алмайтын анаэробты бактериялық ферменттердің болуын түсіндіруге болады. Метамонадтың Preaxostyla тобы, альфапротеобактерияны қабылдаған қалған эукариоттарды көрсетеді. Олардың болжамы бойынша, гидрогосома мен митосома, бұрын "митохондриядан туындаған органельдер" деп есептелгенімен, митохондриядан бұрын пайда болып, оның орнына ертерек симбиотикалық бактериядан пайда болған болар.

Филогения

2023 жылы 186 таксономның молекулалық филогенетикалық талдауын қолданып, Әл-Жевари мен Балдауф метамонад Парабазалияны базалық эукариоттар ретінде көрсететін филогенетикалық ағаш ұсынды. Дискоба және қалған эукариоттардың Преаксостилдерге бауырлас таксон ретінде пайда болғаны анықталды, олар эндосимбиоз арқылы митохондрия ретінде бір альфапротеобактерияны қабылдаған. Осылайша, Fornicata, мысалы, жануарларға Парабазалияға қарағанда жақын туыс. Қалған эукариоттар Экскаваталар ішінде Дискобалардың қарындасы ретінде пайда болды; олар бір топқа біріксе де, кладистік тұрғыдан әлі Экскаваталардың құрамына кірмейді, сондықтан осы талдауда Экскаваталар жоғары парафилетикалық болып табылады.