Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Флагельді протестер эугленозоалар типіне жатады.
Flagellated protists belonging to the phylum Euglenozoa
Кинэтопластидалар (немесе Кинэтопластеялар) – эугленозоалар типіне жататын, флагельді протестер тобы. Олардың ерекшелігі – кинетопласт деп аталатын органелланың болуы (аты осы органелладан шыққан), ол ДНК-ның үлкен массасын қамтитын гранула. Бұл топқа адамдар мен басқа жануарлардағы ауыр аурулардың себепшісі болатын паразиттік организмдердің көптеген түрлері, сондай-ақ топырақ және су ортасында кездесетін түрлі формалар кіреді. Бұл организмдерді көбінесе "кинетопластидтер" немесе "кинетопластар" деп атайды. Бронислав М. Хонигберг 1963 жылы кинетопластидтерді алғаш рет флагельді протозоялардың құрамына жатқызды. "Kinetoplastida" термині көбінесе рет деңгейін белгілеу үшін қолданылады, бірақ сынып ретінде де қолданылуы мүмкін. Линн Маргулис 1974 жылы кинетопластидтерді рет ретінде қабылдаса, кейін оны сыныпқа жатқызды. "Kinetoplastida" терминін рет ретінде қолдану шатасу тудыруы мүмкін, себебі бұрыннан белгілі, 1880 жылы Кент жариялаған Trypanosomatida атауы бар, және кинетопластидтер көбінесе осы топқа жатқызылады.
Kinetoplastida (or Kinetoplastea, as a class) is a group of flagellated protists belonging to the phylum Euglenozoa, and characterised by the presence of a distinctive organelle called the kinetoplast (hence the name), a granule containing a large mass of DNA. The group includes a number of parasites responsible for serious diseases in humans and other animals, as well as various forms found in soil and aquatic environments. The organisms are commonly referred to as "kinetoplastids" or "kinetoplasts". The kinetoplastids were first defined by Bronislaw M. Honigberg in 1963 as the members of the flagellated protozoans. while Kinetoplastida is mostly used to designate the order, but is also used as a class. Lynn Margulis, who initially accepted Kinetoplastida as an order in 1974, later placed it as a class. Use of Kinetoplastida as an order also creates confusion as there is already an older name Trypanosomatida Kent, 1880, under which the kinetoplastids are most often placed.
Морфология
Кинетопластидтер – эукариоттар және қалыпты эукариоттық органеллаларға ие, мысалы, ядро, митохондрия, Гольджи аппараты және жұтылғыш. Бұл әмбебап құрылымдармен қатар, кинетопластидтерде кинетопласт, жақтау асты микротубулалар жиынтығы және жұтылғыш таяқшасы сияқты ерекше морфологиялық ерекшеліктері бар.
Kinetoplastids are eukaryotic and possess normal eukaryotic organelles, for example the nucleus, mitochondrion, golgi apparatus and flagellum. Along with these universal structures, kinetoplastids have several distinguishing morphological features such as the kinetoplast, sub pellicular microtubule array and paraflagellar rod.
Митохондриялар мен кинетопластардың ДНК-сы
Кинетопласт, осы класс атауымен байланысты, жасушаның жалғыз митохондриясындағы тығыз ДНК-ны қамтитын гранула болып табылады, және митохондриялық геномның көптеген көшірмелерін қамтиды. Бұл құрылым біріктірілген дөңгелек ДНК молекулаларының желісінен, олармен байланысты құрылымдық ақуыздардан, сондай-ақ ДНК және РНК полимеразаларынан тұрады. Кинетопласт жасушаның қамшысының (флагелла) табанында орналасқан және цитоскелеттік құрылым арқылы қамшының базалық денесімен байланысты.
The kinetoplast, after which the class is named, is a dense DNA containing granule within the cell's single mitochondrion, containing many copies of the mitochondrial genome. The structure is made up of a network of concatenated circular DNA molecules and their related structural proteins along with DNA and RNA polymerases. The kinetoplast is found at the base of a cell's flagella and is associated to the flagellum basal body by a cytoskeletal structure.
Цитоскелет
Кинетопластидтердің цитоскелеті негізінен микротүтіктерден тұрады. Олар жасушаның ұзын осі бойымен, жасуша бетінің астында параллель орналасқан, өте реттелген құрылым – субпелликулярлық массивті құрайды. Тамыршық микротүтіктер сияқты, арнайы функцияларды атқаратын басқа микротүтіктер де кездеседі. Кинетопластидтер актин микрофиламенттерін қалыптастыра алады, бірақ цитоскелеттегі олардың қызметі толыққанды түсініксіз. Басқа цитоскелеттік құрылымдарға флагеллум мен кинетопласт арасындағы арнайы байланыс жатады.
The cytoskeleton of kinetoplastids is primarily made up of microtubules. These make a highly regular array, the sub pellicular array, which runs parallel just under the cell surface along the long axis of the cell. Other microtubules with more specialised roles, such as the rootlet microtubules, are also present. Kinetoplastids are capable of forming actin microfilaments but their role in the cytoskeleton is not clear. Other cytoskeletal structures include the specialised attachment between the flagellum and the kinetoplast.
Жапырақша
Барлық кинетопластидтерде кем дегенде бір жарақша болады; trypanosomatida тобында біреу, ал bodonida тобында екеуі болады. Екі жарақшасы бар кинетопластидтердің көптеген түрлерінде жетекші және соңғы жарақшалар кездеседі, соңғысы жасуша қабырғасының бүйіріне бекітілуі мүмкін. Жарақшалар қозғалыс және беткейлерге жабысу үшін қолданылады. Жарақшалардың табандары цитостом орналасқан арнайы қалта тәрізді құрылымда табылады.
All kinetoplastids possess at least one flagellum; species in the order trypanosomatida have one and bodonida have two. In kinetoplastids with two flagella most forms have a leading and trailing flagellum, the latter of which may be attached to the side of the cell. The flagella are used for locomotion and attachment to surfaces. The bases of the flagella are found in a specialised pocket structure which is also the location of the cytostome.
Өмірлік цикл
Кинетопластидтер еркін тіршілік ете немесе паразиттік болуы мүмкін. Трипанозоматидалар отряды ерекше, себебі оған тек паразиттік тіршілік ететін көптеген туыстар кіреді. Трипанозоматидтердің бір қожайында қарапайым немесе екі қожайында бірнеше дифференциация сатыларынан өтетін күрделі өмірлік циклдары болуы мүмкін. Өмірлік цикл сатылары арасында айқын морфологиялық өзгерістер болуы мүмкін. Трипанозоматидалар отрядының өкілдері тудыратын ауруларға ұйқы ауруы және Трипанозома түрлерінен туындайтын Шагастың ауруы, сондай-ақ Лейшмания түрлерінен туындайтын лейшманиоз жатады. Трипанозома брусеи жыныстық циклдың мүмкін бөлігі ретінде мейозға түсуі мүмкін. Лейшмания майор да жыныстық циклдың бір бөлігі болып саналатын мейотикалық процеске қабілетті.
Kinetoplastids may be free living or parasitic. The order trypanosomatida is notable as it includes many genera which are exclusively parasitic. Trypanosomatids may have simple life cycles in a single host or more complex ones which progress through multiple differentiation stages in two hosts. Dramatic morphological changes are possible between lifecycle stages. Diseases caused by members of the order trypanosomatida include sleeping sickness and Chagas disease, caused by species of Trypanosoma, and leishmaniasis, caused by species of Leishmania. Trypanosoma brucei can undergo meiosis as a likely part of a sexual cycle. Leishmania major is also capable of a meiotic process that is likely part of a sexual cycle.