Кіріспе

Германияның ұлттық күні – Неміс бірлігі күні (Tag der Deutschen Einheit) – Германияның ұлттық күні, 3 қазанда мемлекеттік мереке ретінде тойланады. Ол 1990 жылы Германияның қайта бірігуін еске алады, сол кезде Германия Демократиялық Республикасы (Шығыс Германия) Германия Федеративтік Республикасына (Батыс Германия) қосылды, нәтижесінде 1945 жылдан бері алғаш рет біртұтас неміс мемлекеті құрылды. 3 қазандағы Неміс бірлігі күні 1990 жылдан бері, қайта бірігу ресми түрде аяқталғаннан бастап, Германияның ұлттық мерекесі болып табылады. Қайта бірігуді еске алу үшін тағы бір мүмкіндік – Берлин қабырғасының құлау күні: 1989 жылғы 9 қараша, ол 1918 жылғы Германия Республикасының жариялануымен және 1923 жылғы Гитлердің алғашқы төңкерісінің жеңілісімен бірге келді. Дегенмен, 9 қараша 1938 жылы еврейлерге қарсы ірі масштабты нацистік погромдардың (Кристаллнахт) күні болды, сондықтан бұл күн ұлттық мереке ретінде нәсілшілдікке ұласады деп саналды (неміс тарихында 9 қарашаға қараңыз). Осы себепті, 1990 жылғы 3 қазан, ресми қайта бірігу күні, таңдалды. Ол 1954 жылдан бері Германия Федеративтік Республикасының ұлттық мерекесі болған 17 маусымдағы «Неміс бірлігі күні» мерекесін алмастырды.

Тарих

Германия тарихи тұрғысынан әртүрлі күндерді мемлекеттік егемендігімен және біртүтастығымен байланыстырып келген.

Германия империясы

1871 жылға дейін қазіргі Германияның аумағында әртүрлі патшалықтар мен княздіктер болған. Германияның бірігуінен кейін және 1871 жылы Империяның құрылуынан кейін, жалпы ұлттық мереке болған жоқ. Дегенмен, Седантаг жыл сайын 2 қыркүйекте, 1870 жылғы 2 қыркүйектегі Франко-прусс соғысындағы шешуші жеңісті еске түсіріп тойланды. 1872 жылы Империя құрылғанға дейін ұлттық мереке орнату туралы ұсыныстар түсті, үш талапкер ұсынылды. Бірақ шешім қабылданбады. 1873 жылға дейін Седантаг 18 қаңтарға немесе Франкфурт шарты жасалған күніне (1871 жылғы 10 мамыр) ауыстырылды. Седантаг көп ұзамай университеттерде де, көптеген неміс қалаларында да тойлана бастады. Олар "Империя шеруі" немесе "Императордың туған күні" туралы ойламады. Мәдениет министрлері, әсіресе Пруссияда, Седантагты мектептерде ресми мереке деп белгілеуді ұйғарды. Көптеген ұсыныстар бойынша, императордың 18 қаңтарда жарияланған күні естелік күні ретінде бекітілуі керек болды. Бірақ Император Вильгельм I бұл ұсыныстан бас тартты: "Бұл күні корольдің алғашқы пруссиялық тәж кию рәсімі болған, ол біріккен неміс мерекесінің көлеңкесінде қалмауы керек". Осыған қарамастан, Германия Империясының құрылған күні белгілі бір деңгейде жергілікті және ұлттық деңгейде тойланды. Бұл мерекелер Веймар Республикасында және нацистік Германияда да жалғасты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Шығыс Германия бұл мерекені толығымен жойды, ал Батыс Германия оны кішірек ауқымда тойлады. Батыс Германия 1971 жылы Германия Империясының 100 жылдығын неміс мемлекетінің құрылуы ретінде мойындады. Кейбір немістер бұл мерекені әлі де тойлап жүр.

Веймар Республикасы

1919 жылдың 31 шілдесінде Веймар конституциясы Веймар ұлттық конгресінде қабылданды. Осы "демократияның туған сағаты" еске алу үшін 11 тамыз Конституция күні болып белгіленді, себебі Германия президенті Фридрих Эберт осы күні конституцияға қол қойған болатын. Бұл күн 1890 жылдан бері "Еңбек қозғалысы күні" ретінде тойланып келді, сондай-ақ Уолпургис түнін еске алуға арналған мамыр айындағы билер дәстүрінің бір бөлігі болды. 1933 жылы мереке орнатылысымен бірге, нацистер 1933 жылдың 2 мамырында кәсіподақтарды таратып, олардың ғимараттарын нацистік қозғалыстың кеңселері ретінде иеленді. 1939 жылдың 1 наурызында Гитлер 9 қарашаны (1923 жылғы сәтсіз ақпараттық зал төңкерісі күні) "қозғалысқа арналған естелік күні" деп жариялап, ұлттық мереке етіп белгіледі.

Германия Федеративтік Республикасы

1954 жылдан 1990 жылға дейін 17 маусым Германия Федеративтік Республикасында 1953 жылғы Шығыс Германия көтерілісін еске алу үшін ресми мереке болып келді, тіпті "Германия бірлігі күні" деп те аталатын. 1963 жылдан бастап Германия Федеративтік Республикасының Президенті бұл күнді "Германия халқының ұлттық естелік күні" деп жариялады. Алайда, 1960 жылдардың ортасында екі Германияның қайта бірігу үміті сарқылып, бұл күн ұлттық бірлік туралы ойлау күні емес, көбінесе мерекелік демалыс күніне айналды. 1990 жылы "Германия бірлігі күні" осы күні және 3 қазанда екі рет тойланды.

Германия Демократиялық Республикасы

Шығыс Германияда 1949 жылғы Құрылған күні 7 қазан күні Республика күні ретінде тойланды, 1989 жылғы 40 жылдық мерекеге дейін.

ГДР-нің Федеративтік Республикамен бірігуі туралы шешім

3 қазанды мүмкін бірлік күні ретінде белгілеудің себебі ГДР-дің экономикалық және саяси құлдырауының алдында Volkskammer (ГДР Конгресі) шешім қабылдады. 2 қазанда Хелсинки конференциясы өтеді, онда сыртқы істер министрлеріне "Екі плюс төрт" келіссөздерінің нәтижелері туралы хабарланады. Шілде айының басында екі Германияның үкіметтері сайлау кестесін бекітті: ГДР-де сайлау 14 қазанда, ал бүкіл елде жалпы сайлау 2 желтоқсанда өтеді. Бұл күнді анықтау туралы шешімді 22 тамызда ГДР-дің премьер-министрі Лотар де Майзиер Volkskammer-дің арнайы сессиясында қабылдады, ол кешкі сағат 9-да басталды. Ұзақ пікірталас барысында Volkskammer төрағасы Сабин Бергманн Поль 23 тамызда сағат 02:30-да нәтижелерді жариялады:

Volkskammer ГДР-дің Федеративтік Германия Республикасының Конституциясына 1990 жылдың 3 қазанынан бастап қол қою туралы шешім қабылдады, осыған сәйкес, Негізгі заңның 23-бабы қолданылады. №201 мәселе бойынша 363 дауыс берілді. Жарамсыз дауыс жоқ. 294 депутат "иә" деп дауыс берді. (CDU/DA, DSU, FDP, жартылай SPD және депутаттар орындарынан тұрып қолдау білдірді.) 62 депутат "жоқ" деп дауыс берді, ал 7 адам дауыс беруден бас тартты. Бұл тарихи оқиға. Әріптестер, менің ойымша, біз оңай шешім қабылдамадық, бірақ бүгін ГДР азаматтарының сайлау құқығына қатысты жауапкершілігімізді орындадық. Бұл нәтижеге партиялар арасындағы келісім арқасында қол жеткізілді. SED PDS төрағасы Грегор Гизи көріне білдірді және жеке мәлімдеме жасады: "Президент ханым! Парламент 1990 жылдың 3 қазанынан бастап Германия Демократиялық Республикасының құлауы туралы шешім қабылдады". (CDU/DA, DSU және SPD-ның қуанышты ұрандары.)

Біріккен Ұлттар Ұйымының бірлік күнін өзгерту әрекеті

2004 жылғы 3 қарашада Федералды канцлер Герхард Шрёдер экономикалық себептермен "Германияның бірлігі күнін" жексенбі күні тойлауды ұсынды. Ұлттық қайта бірігу мерекесі 3 қазанның орнына қазан айының бірінші жексенбісінде тойлануы керек еді. Бұл ұсынысқа көптеген тараптар, оның ішінде Федералды президент Хорст Кёлер және Бундестагтың төрағасы Вольфганг Тьерсе сынға алды. Халықтың бір бөлігі бұл ұсынысты жұмыс уақытының ұзартылуына наразылық тудырады деп алаңдады, себебі бұл ұлттық мерекенің маңызын төмендету және қастық әрекет ретінде қарастырылуы мүмкін еді. Сонымен қатар, Біртұтас күнді қазан айының бірінші жексенбісіне бекіту оны кейде 7 қазанға түсіруі мүмкін еді, ал бұл күн Шығыс Германияның ұлттық күні болған; осылайша, бұл күн Германияның бөлінуін еске түсіру ретінде қабылдануы ықтимал еді, қайта бірігу емес. Қысқа, бірақ қызу пікірталас салдарынан бұл идеядан бас тартылды.