Кіріспе

Ирандық кинорежиссер Сайрус Кар (18 наурыз 1961 жылы Тегеранда туған) – Иранда туған американдық кинорежиссер және күдікпен қаралатын террорист, ол 2005 жылдың 17 мамырында Иракта, Ұлы Кірустің өмірі туралы деректі фильм түсіріп жатқанда АҚШ күштері тарапынан ұсталған. 2005 жылдың 10 шілдесінде оның отбасы сотқа шағымданып, АҚШ үкіметін азаматтық құқықтарын бұзғаны және ФБР оны босатуға рұқсат бергеннен кейін ұстап қуып отырғаны үшін айыптағаннан кейін босатылды. Ол Бағдадқа бара жатқан таксиде қолдан жасалған жарылғыш құрылғыларда пайдалану үшін кір жуғыш машина таймерлерін контрабандалық жолмен әкелгені айыпталды.

Ерте өмір

Иранда туғанына қарамастан, оның отбасы ол екі жасында Германияға, ал бес жасында Америкаға көшіп кетті, онда ол американдық мәдениетте өсті. Ол тоғыз жасында Иранға қайтып келді, онда Германияда бір жылды есептемегенде, он төрт жасына дейін тұрды, сосын Америкаға оралды. Ол Юта штатында балабақша мен бастауыш мектепке, Вашингтон штатында орта мектепке барды, содан кейін Әскери-теңіз күштеріне қабылданып, үшінші дәрежелі матрос шеніне жетті. Әскери-теңіз күштерінен кеткеннен кейін Сан-Хосе мемлекеттік университеті мен Пеппердин университетін бітірді. Ол сондай-ақ 13 жыл бойы Силикон аңғарында жұмыс істеді, содан кейін кино мансабын бастады.

Дау

Кар өзімен аттас Ұлы Кир (парсы патшасы) туралы деректі фильм түсіруге кірісіп, түсірілімдер үшін Англия, Германия, Иран, Түркия, Ауғанстан және Тәжікстанды аралады. АҚШ үкіметінен Иракқа баруға рұқсат алған соң, ол 2005 жылдың 7 мамырында елге келді. 17 мамырда он күн түсірілім жасағаннан кейін ирактық қауіпсіздік күштері оны тұтқындады, кейін АҚШ күштеріне тапсырды. Одан кейін ол Абу-Грейб түрмесіне, соңынан Клоппер лагеріне жіберілді, онда ол қалған уақытын жалғыз бөлмеде өткізді. ACLU мәліметінше, оған үш рет телефон соғуға және Халықаралық Қызыл Крест комитетінен (ICRC) бір рет келуге рұқсат берілген. 6 шілдеде Америка Азаматтық Бостандықтар Одағы Кардың құқығын қорғау үшін хабеас корпус туралы петиция тапсырды. 10 шілдеде ол әскери қамаудан босатылды. 2005 жылдың 24 тамызындағы "Nightline" телешоуында Кар Иракта тұтқында болған кезде АҚШ қызметкерлерінен көрген ауыр және қорлаушылыққа толы қатыгездіктерді айтып берді.

Сот ісі

2006 жылдың 7 шілдесінде Кар Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд және басқа да әскери шенеуніктерді сотқа берді, үкіметтің ұстау саясаты конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, АҚШ әскерлерінің оны капюшонмен жауып, қорқытып, масқаралап, сөздерімен келемездегенін айтты. Сотқа берілген шағымда оның ұсталуы азаматтық құқықтарын, Женева конвенциясын және халықаралық құқықты бұзғаны жазылған. "Адам құқықтарын қадағалаушылар Ирактағы АҚШ әскери күзетінен ұсталған 15 000-нан астам тұтқынның көп бөлігіне ешқандай айып тағылмағанын, сотқа берілмегенін, адвокат ұсынылмағанын және сотта өз ұсталуына наразылық білдіруге рұқсат берілмегенін, ал олардың бестен бірінен астамы осылайша бір жылдан астам уақыт бойы ұсталғанын атап өтті", - делінген шағымда. "Мырза Кар АҚШ әскерімен Иракта ешқандай заңдық негізсіз ұсталды", - деді Америка Азаматтық Бостандықтар Одағының аға адвокаты Марк Розенбаум, оның атынан сотқа шағымдану үшін. "Саддам Хусейн Сайрус Кардан гөрі әділ сот процесіне ие болды; бұл Кафка жасаған ұстау саясаты". 2008 жылдың шілдесінде АҚШ армиясының FM 3-24 нұсқаулығы АҚШ-тың ұстау операцияларын реттейтін Женева конвенциясының 3-бабын қабылдағаннан кейін сот ісі өз еркімен тоқтатылды.