Кіріспе

Монтана штатындағы тас формациясы, АҚШ. Помпей бағанасы ұлттық ескерткіші – АҚШ-тың Монтана штатының оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан тас формациясы. 2001 жылдың 17 қаңтарында ұлттық ескерткіш деп жарияланып, АҚШ Жерді басқару бюросы және «Помпей бағанасының достары» бірлесіп басқарады. Бұл ескерткіштің құрамына тек [аумақтың мөлшері] кіреді, сондықтан ол АҚШ-тың ең кішкентай ұлттық ескерткіштерінің бірі болып табылады. Помпей бағанасы қауымдастығы ескерткіштің шығысына орналасқан.

Тарих

Ол 1965 жылғы 25 шілдеде Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 2006 жылы жаңа Помпей бағанасының аңтарта орталығы ашылды. 5700 шаршы фут (шамамен 530 шаршы метр) ауданындағы көрмелер 1806 жылы Йеллоустон өзені аңғарында капитан Уильям Кларк пен оның жасағының, оның ішінде Сакагавея мен оның ұлы Помптың саяхатын баяндайды. Бағанның биіктігі Йеллоустон өзенінен 150 фут (45 метр) жоғары, ол 75-66 миллион жыл бұрынғы Креда кезеңінің соңғы бөлігіндегі Hell Creek формациясының құмтасынан тұрады. Бағанның негізі шамамен… Бағанда американдық жергілікті халықтың көптеген петроглифтері, сондай-ақ Льюис және Кларк экспедициясының жетекшісі Уильям Кларктың қолы бар. Кларк жазған жазу – экспедиция өтіп кеткен жол бойынан табылған жалғыз физикалық дәлел. Жазуда оның қолы мен 1806 жылғы 25 шілде күні көрсетілген. Кларк құмтас бағанға көтеріліп, "өзеннің солтүстік жағынан барлық бағытта кең көрініс тапқанын" жазды. Ол осы жерді экспедиция мүшесі Сакагавеяның ұлы Жан Батист Шарбонноның құрметіне атады, оған "Помпей" деген лақап ат қойған. Алғашқы атауы "Помпей мұнарасы" болды, 1814 жылы қазіргі атауына өзгертілді. Монтана штатының Биллингс қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 25 миль (40 шақырым) қашықтықта, Interstate 94 трассасының бойында орналасқан бұл бағанды жыл сайын 50 мың адам барып көреді. Археологиялық зерттеулерге сәйкес, бұл жер 11 мың жылдан бері адамдардың қоныстанған жеріне куә болған. Сондықтан Уильям Кларктың қолы мен суреттерінен басқа, жүздеген адамдар, оның ішінде осы аймаққа алғашқы болып келген пионерлер, өздерінің әріптерін тасқа қашап қалдырған.