Кіріспе

Морган шабуылдары (Calico Raid немесе Great Raid of 1863) - Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация атты әскерінің Индиана, Кентукки, Огайо және Батыс Вирджиния штаттарына шабуыл жасауы. Рейд 1863 жылдың 11 маусымынан 26 шілдесіне дейін өтті. Ол Конфедерация әскерлерінің қолбасшысы, бригадир генерал Джон Хант Морганның есімімен аталған. Солтүстікке уақытша қауіп төндіргенімен, рейд сәтсіз аяқталды. Рейд Теннессиден бастап Огайоның солтүстігіне дейін 1600 км-ден астам жерді қамтыды. Бұл оқиға Викксбург пен Геттисбург шайқастарына сәйкес келді. Бұл АҚШ әскерлерін сол майданнан алып кетуге, солтүстікті қорқытып, әскерлерін үйге қайтаруды талап етуге бағытталған. Бастапқы табыстарына қарамастан, Морган Огайо өзенін қайтадан кесіп өте алмады және ақыр соңында Пенсильвания шекарасына жақын Огайоның солтүстік-шығысында өзінің командасының қалған бөлігін тапсырды. Морган және басқа да жоғары лауазымды офицерлер Огайо түрмесінде ұсталды, бірақ олар өздерін туннельмен шығарып, Cincinnati-ге пойызға мініп, Огайо өзенінен Кентуккиге өтті.

Теннесси және Кентукки штаттары

Генерал Морган және оның 2460 конфедерациялық ат әскері, төрт артиллерия құрамасымен бірге 1863 жылы 11 маусымда Теннесси штатының Спарта қаласынан жолға шықты. Экспедиция Огайодағы Одақ армиясының назарын штаттағы Конфедерация күштерінен аударып, солтүстікте Конфедерация жақтастарының сезімін оятады. Конфедерацияның аймақтық қолбасшысы генерал Брэкстон Брэгг Морганның ат әскерін Кентъкиге кіріп, АҚШ әскерінің назарын аударуды көздеді. Алайда Морган өзінің кейбір офицерлеріне ұзақ уақыттан бері Индиана мен Огайоға басып кіріп, соғыс қатерін Одаққа әкелуді армандайтындығын айтты. Брэгг оған Теннесси мен Кентуккиде аттануға еркіндік берді, бірақ Огайо өзенінен өтпеуді бұйырды. 23 маусымда Камберленд федералды армиясы генерал Брэггтің Теннессидегі Конфедерациялық армиясына қарсы операцияларын бастады, ол Таллахома науқаны деп аталды, және Морган солтүстікке қарай Кентуккиге көшудің уақыты келді деп шешті. 2 шілдеде одақтың байланыс желілерін бұзады деп үміттенген Морган Кентуккиге аттанды, онда оған жанашыр азаматтар оның аттыларын ашық қарсы алды. Бурксвиллдегі жаңбырдан көтерілген Камберленд өзенін кесіп өтіп, Морганның дивизиясы Грин өзеніне қарай алға жылды, онда оны 4 шілдеде Теббс буындағы шайқаста одақтың жарты полкі (25 -ші Мичиган пехотасы) бұрып жіберді. Морган таңғалып, Ливандағы гарнизонды басып алды. Ол 20-шы Кентукки полкіне қарасты 400 адамды қаланың теміржол қоймасына тұтқындады, бірақ жақсы қорғалған ғимарат едәуір қорғаныс берді. Алты сағаттық ұрыста федералды әскерлер Морганның кіші інісі Томасты Конфедерацияның соңғы шабуылы кезінде өлтірді. Морган ақыры АҚШ әскерін тұтқындап, шарт бойынша босатты. Ауыр күйзеліске ұшыраған Морган солтүстікке қарай Луисвиллге қарай Спрингфилд, Бардстаун және Гарнетсвилл арқылы жүріп өтті. Жол бойында Конфедерация одақтық әскерлермен және Кентуккидің үй күзеттерімен бірнеше кішігірім шайқастарға тап болды. Алайда ол қалған сарбаздарын солтүстік-батысқа қарай бұрып, қаладан оңтүстікке қарай Огайо өзеніне қарай бет алды. Спрингфилдте Морган Луисвиллдің солтүстігіне және шығысына отряд жіберіп, Морганның қайда бара жатқаны туралы одақ күштерін шатастыруды көздеді. Морганға қосылу алдында бұл отряд Огайо өзенін Он екі миль аралынан өтіп, Нью-Пекин, Индиана маңында тұтқындалды. АҚШ-тың сарбаздарын өз мақсаттарынан одан әрі адастыру үшін Морган өзінің телеграфшысы "Жылтырак" Эллсвортқа телеграф желілерін тыңдатып, одақ телеграфшысы болғанын айтып, рейдшілер үшін әртүрлі тақырыптар беретін бірнеше хабарламалар жіберді және Морганның күшінің көлемі туралы жалған есептер берді, кейде оны 7000 адам деп хабарлады. Елсворт мұны бүкіл сапар бойы, әсіресе Индианада істеді.

Индиана штаты

Морган шпион Томас Хайнсты және 62 конфедерациялық партияны, союздық патруль ретінде таныстырып, жергілікті мыс бастылардың Морганның алдағы рейдін қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын-қолдайтын Жергілікті Copperhead көшбасшысы доктор Уильям А. Боулзға барғаннан кейін, Хайнз қалаған қолдауының болмағанын білді. Ол және оның тыңшылары көп ұзамай Конфедерация әскерлері екендігі анықталды, ал Индиана штатының Ливенворт қаласының маңында болған кішігірім шайқаста Хайнс өз адамдарын тастап, Огайо өзенінен атыс астында жүзіп өтуге мәжбүр болды. Ол Морганның қайда екені туралы ақпарат іздеп, Кентуккиде бір апта бойы жүрді. Енді 1800 адамға дейін қысқарған Морганның негізгі колоннасы 8 шілде күні таңертең Огайо өзенінің бойындағы Бранденбургке, Кентуккиге, кішкентай қалаға келді, онда Хайнс оларға қосылды. Бұл жерде жау екі пароходты - "Джон Б. Маккомбс" және "Алис Динді" басып алды. Морган Брэггтің қатаң бұйрығына қарсы өз командасын өзен арқылы Индианаға жеткізіп, Маукпорттан шығысқа қарай қонып кетті. Индиананың үй күзетшілерінің шағын ротасы артиллерия құралымен, сондай-ақ алты фунтты алып жүретін өзен қайығымен қарсылық білдірді. Алайда көп ұзамай канонерлік қайық кері шегінді, Морганның әскерлері сол түні өзеннен аман-есен Индианаға өтті. "Алис Динді" өртеп, "Джон Б. Маккомбсты" өзеннен төмен қарай жіберіп, оны қуып жүрмеуді бұйырғаннан кейін, Морган өзеннен алыстап кетті. Губернатор Оливер П. Мортон Индиананың қорғанысын ұйымдастыру үшін қызу жұмыс істеді, ер адамдарды қару алуға және отаршыл топтарды құруға шақырды. Мыңдаған адам жауап беріп, өздерін роталар мен полктарға ұйымдастырды. Полковник Льюис Джордан Гаррисон округінің 450 мүшесін (Индиана легионының алтыншы полкі) қолға алды, олар қару-жарақ жинағы бар нашар оқытылған азаматтардан тұратын. Оның мақсаты Морганды одақтың күшейткіштерінің келуіне жеткілікті уақыт қалдыру болды. Огайо штабының штаб-пәтері Цинциннатиде орналасқан генерал-майор Амброуз Бернсайд Морганның Конфедерацияға қайта оралу жолдарын кесу үшін жергілікті федералды әскерлер мен үйдің ополчияларын тез ұйымдастырды. Морган солтүстікке қарай Маукпорт жолымен басқа ағасы, полковник Ричард Морганмен бірге алға қарай бет алды. 9 шілдеде Индиана штатының Харрисон округіне қарасты Коридоннан оңтүстікке қарай 2 шақырым жерде оның алдын ала қарауылдаған жасағы Джорданның кішкентай әскерімен кездесті. Полковник шабуыл жасап, бір сағаттан аз уақытқа созылған қысқа, бірақ жан-жақты шайқаста, ол бір мезгілде екі одақтық қанатты да басып, бақытсыз ополчияны толықтай жойды. Коридон шайқасында болған зардаптардың саны әртүрлі, бірақ бір деректе 4 Иорданияның адамдары қаза тапқан, 1012 жарақат алған және 355 тұтқынға алынған деп есептейді. Морган 11 өлгенді және 40 жарақат алғанды санады. Өлген федералистердің арасында оның жолақы қақпасының жанында қаза тапқан азаматтық бақылаушы бар. Отарлаушылар шайқас алаңынан 6 шақырым қашықтықтағы фермасында лютеран дін қызметкері Петер Гленнді өлтіріп, басқа бірнеше фермердің жылқысын ұрлап кетті. 11 шілде күні түнде Морган Индиана штатының Дупонт қаласына жақын жерде қоныстанды. Кейіннен 12 шілдеде оның адамдары қаланың қоймасын өртеп жіберді. Олар шығысқа қарай жүгіру үшін 2000 шұжықты ұрлады. Келесі күні ашық аспанда осындай көп мөлшерде ет ұшқындарды тартты, ал сарбаздар жолдың бойымен шұңқырларды тастай бастады, олар Морган мен оның адамдарын штаттың сыртына қуған кезде Индиана отаршыл әскерлерінің соңынан еру үшін із қалдырды. Морган Салемге қарай бет алды, дереу қаланы басып алды және дүкендер мен көшелерге күзет орнатты. Оның атты әскері үлкен кірпіш қоймасын, теміржолдағы барлық вагондарды және қаланың екі жағындағы теміржол көпірлерін өртеп жіберді. Олар жергілікті ұн және дәнді ұн тегершектерінен төлем тала...

Еске алу

Кентукки мен Индианада Джон Хант Морганның мұралық жолақтары жақсы белгіленген, олар туристерге Морганның рейді арқылы өз мемлекеттері арқылы, веб-сайттармен және жазбаша тур гидтерімен бірге жүруге мүмкіндік береді. 2001 жылдың қараша айында Огайо штаты Огайо мемлекеттік түрмесінің аумағында Джон Хант Морганның тарихи белгісін орнатты, ол оның тұтқындалуы мен қашып кетуін еске алды. Огайоның осыған ұқсас ресми жолды құру жоспары ақыры 2013 жылы жүзеге асты, онда штат 600-ден астам бағыттау белгілерін және 56 түсіндіру белгілерін орнатты. Белгілер 2013 жылдың көктемі мен жазында, "Ұлы рейдтің" 150 жылдығына дейінгі айларда орнатылды. 2013 жылдың 27-28 шілдесіндегі демалыс күндері Огайо штатының Кэрролл, Джефферсон және Колумбияна округіне жататын қауымдар рейдтің 150 жылдығын атап өту үшін автокөлікпен экскурсия өткізді. "Моргандың шабуылшылары" атты майлы сурет Гейнсвиллдегі Федералды ғимарат пен АҚШ сотының ғимаратында ілінеді. Сурет 1936 жылы суретші Дэниел Бозаның тапсырмасы бойынша, Works Progress Administration (Президент Франклин Рузвельт әкімшілігі) жасаған.