Старка: дәстүрлі ащы сусын, қарабидайық спиртінен жасалады. Ескіргенде өңі мен дәмі жақсарады. Тарихы 15 ғ-ға дейін барады, Польша мен Литвада танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дистильденген алкогольді ішімдік
Distilled alcoholic beverage
Старка – ашытылған қара бидай қорытылатын дистильденген алкогольді ішімдік. Дәстүрлі түрде Старка табиғи (көптеген 2 дистилляциядан аспайтын, түзетусіз) қара бидай спиртінен жасалады және шаған мен алма ағашының жапырақтары қосылған емен бөшкелерде сақталады. Өндіріс әдістері қарабидай вискисін жасауға ұқсас. Әртүрлі сапада сатылады, олардың арасындағы ең басты айырмашылық – 3 жылдан 50 жылға дейін ауыспалы сақталу мерзімі және спирт пен емен бөшке арасындағы реакция нәтижесінде алынған табиғи түс, емес қоспалардан.
Starka is a type of distilled alcoholic beverage made from fermented rye mash. Traditionally Starka is made from natural (up to 2 distillations, no rectification) rye spirit and aged in oak barrels with small additions of linden tree and apple tree leaves. The methods of production are similar to those used in making rye whisky. Sold in various grades, the most notable difference between them is the length of the aging period, varying from 3 to over 50 years, and the natural colour which is obtained from the reaction between the alcohol and the oak barrel, not from the additives.
Тарих
Старка Польша мен Литвада кем дегенде 15 ғасырдан бері, кейін Польша-Литва одақтастығында белгілі болды, ал 17 ғасырда одақтастықтың және сармат мәдениетінің ақсүйектерінің ең сүйікті сусындарының біріне айналды. Дәстүр бойынша, бала дүниеге келген кезде үйдің әкесі үйде жасалған спиртті (шамамен 75 градусқа дейін) бұрын шарап сақтауға пайдаланылған бос емен шелекке құятын (көбінесе ол сол кезде Венгриядан әкелінетін және содан бері Węgrzyn, яғни Венгриялық деп аталатын). Шелек содан кейін балауызбен мөрленіп, жерге көміліп, тек баланың үйлену тойында ғана қазылып алынар еді. Осы процестен оның аты шыққан, ал 15 ғасырдағы польша тілінде ол арақтың түрін де, қарт әйелді де білдірген. Басқаша айтқанда, атау литва тіліндегі "Starkus" сөзінен туындаған, себебі Старканың өндірісі туумен байланысты. 19 ғасырдың соңында әртүрлі компаниялар (көбінесе Ресей империясы мен Австро-Венгрияда) өндіріс процесін сәл жеңілдетіп, оны Львовтағы Бачевский компаниясының жаппай өндіріс қажеттіліктеріне бейімдеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, ол Польша-Литва одақтастығының бұрынғы аймақтарындағы шетелдік үстемдікке нүкте қойды, Старка екі елде де ең танымал спирттік ішімдіктердің бірі болып қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Литва КСРО құрамына кіргеннен кейін, Старканың өндірісі тоқталмады және "Vilniaus degtinė" мен "Stumbras" (Каунас) зауыттарында өндірілді. Польшада барлық спирттік ішімдік өндірушілер мемлекеттендірілді, бірақ Старканың өндірісі жалғасты, көбінесе экспортқа арналған қымбат тауар ретінде. Қазіргі уақытта Szczecińska Fabryka Wódek "Starka" (бұрынғы Polmos Szczecin) Польшада Старка өндіретін жалғыз компания, және олар оны 3 жылдан 50 жылға дейінгі барлық жас санаттарында ұсынады, бірақ ең көне Старка 1947 жылға дейін сақталып қалған. Szczecińska Fabryka Wódek "Starka" өндіретін барлық Старка алкогольдің көлемі бойынша 40%-дан 50%-ға дейін спирт қамтиды. Сонымен қатар, басқа да бірқатар компаниялар (әсіресе Литвада, Болгарияда, Қазақстанда, Ресейде, Латвияда және АҚШ-та) Старка стиліндегі арақтарды (көбінесе тазартылған спирт пен дәрілік тұнбалардың қоспасынан жасалған) өндіреді.
Starka was known in Poland and Lithuania at least since the 15th century, later in the Polish–Lithuanian Commonwealth, and by the 17th century became one of the favourite drinks of the nobility of the Commonwealth and Sarmatist culture. Tradition had it that at a child's birth, the father of the house poured large amounts of home made spirits (approximately 75 proof) into an empty oak barrel, previously used to store wine (usually imported from Hungary at that time and hence called Węgrzyn, or Hungarian). The barrel was then sealed with beeswax and buried, only to be dug out at the child's wedding. The name itself stems from this process of aging and in 15th century Polish meant both the vodka type and an old woman. Alternatively the name is derived from the Lithuanian word "Starkus", as production of Starka is associated with birth. In late 19th century various companies (mostly in Imperial Russia and Austria Hungary) slightly simplified the production process and adopted it to the needs of mass production by the Lwów based Baczewski company. After the end of World War I, which put an end to foreign rule over former parts of the Polish–Lithuanian Commonwealth, starka remained one of the most popular spirits in both countries. After World War II when Lithuania was inside the Soviet Union, starka production there was not stopped and was produced in "Vilniaus degtinė" and "Stumbras" (Kaunas) factories. In Poland, all of the spirit producers were nationalized, but the production of starka continued, mostly as a high priced export good. Currently, Szczecińska Fabryka Wódek "Starka" (former Polmos Szczecin) is the only company to produce Starka in Poland, and they offer it in all age classes, from 3 to 50 years old but the oldest Starkas date back to 1947. All Starkas produced by Szczecińska Fabryka Wódek "Starka" contain 40% 50% alcohol by volume. There is also a number of other companies (most notably in Lithuania, Bulgaria, Kazakhstan, Russia, Latvia and United States) that produce vodkas styled after the starka (produced mostly from a mixture of rectified spirit and herbal tinctures).