Кіріспе
Кхмер империясының патшасы I Сурьяварман (; өлімінен кейін Нирванапада) - 1006 жылдан 1050 жылға дейін Кхмер империясының патшасы. Сурьяварман 1002 жылы патша Удайадитяварман І-ді басып алып, оның әскерін жеңді. Ұзаққа созылған соғыстан кейін Удайадитяварманның мұрагері Жаявирахварманмен 1010 жылы Сурьяварман I таққа ие болды. Сурьяварман буддист болған. Кхмер патшасы Сурьяварман І-і күшті Чола императоры Раджендра Чоладан Тамбралинга патшалығына қарсы көмек сұрапты. Сурьяварманның Раджендра Чола І-мен одақтасқанын білген соң, Тамбралинга патшалығы Шривиджая патшасы Санграма Виджаятунгаварманнан көмек сұрады. Бұл соңы Чола империясының Шривиджия империясымен қақтығысына әкелді. Соғыс Чола әулеті мен Кхмер империясының жеңісімен аяқталды, Шри-Виджая империясы мен Тамбралинга патшалығы үлкен шығынға ұшырады. Ол 40 жылдай билік жүргізді, әрі сол уақыттың көбісін оны қорғауға жұмсады. "Әділ заңдар патшасы" деп аталып, ол өзінің саяси билігін нығайта түсу үшін 4000-ға жуық жергілікті билеушілерді патша сарайына шақырып, өзіне адал болуға ант берді. Сурьяварман буддизмді жақтырады, бірақ халыққа индуизмді ұстануға рұқсат берді. Оның сарайы Ангкор-Томның маңында орналасқан, ал ол сарайына қабырға салған алғашқы кхмер билеушісі болды. Туол Та Пек қаласындағы жазуда Сурьяварман алты Веданганың қағидаларын білгені айтылады. Сурьяварман өз аумағын батысқа қарай Лопбуриге дейін, соның ішінде Таиландтағы Менам алабына дейін және шығысқа қарай Меконг алабына дейін кеңейтті. Патшаның негізгі құрылыстары - Даңрек тауындағы Прасат Преа Вихер және Фимеанакас пен Та Кёоның аяқталуы. Оның сыйымдылығы 123 миллион литрден асады. Бұл - ең үлкен құрғақ су қоймасы. Сурияварманның Шола императоры Раджендра Чолаға сыйлық жібергеніне кейбір дәлелдер бар. Оның тұсында 47 қала (олар 47 пура деп аталады) Кхмер империясының бақылауында болды. Сурьяварман 1050 жылы қайтыс болды және оған буддалық нанымдарына еліктеу үшін "Нирванапада" ("нирванаға барған патша") деген атақ берілді. Оның орнын 1066 жылы қайтыс болған ұлдары Удайадитяварман II және ішкі көтерілістерге қарсы күресті жалғастырған және 1080 жылы қайтыс болғанға дейін Чамдардың шабуылдарымен күрескен Харшаварман III (Садасивапада) басқарды.
Suryavarman I (; posthumously Nirvanapada) was king of the Khmer Empire from 1006 to 1050. Suryavarman usurped King Udayadityavarman I, defeating his armies in approximately 1002. After a protracted war with Udayadityavarman's would be successor, Jayavirahvarman, Suryavarman I claimed the throne in 1010. Suryavarman was a Mahayana Buddhist It seems that the Khmer king Suryavarman I requested aid from the powerful Chola Emperor Rajendra Chola against the Tambralinga kingdom. After learning of Suryavarman's alliance with Rajendra Chola I, the Tambralinga kingdom requested aid from the Srivijaya king Sangrama Vijayatungavarman. That eventually led to the Chola Empire coming into conflict with the Srivijiya Empire. The war ended with a victory for the Chola dynasty and the Khmer Empire, major losses for the Sri Vijaya Empire and the Tambralinga kingdom. His reign lasted some 40 years, and he spent much of that time defending it. Known as the "King of the Just Laws," he consolidated his political power by inviting some 4000 local officials to the royal palace and swear an oath of allegiance to him. Suryavarman favored Buddhism but allowed the people to continue practising Hinduism. His palace was situated in the vicinity of Angkor Thom, and he was the first Khmer ruler to protect his palace with a wall. In the inscription at Tuol Ta Pec, Suryavarman is said to have known of the principles of the six Vedangas. Suryavarman expanded his territory to the west to Lopburi, including the Menam basin in Thailand, and east into the Mekong basin. The major constructions by the king were the Prasat Preah Vihear, on Dangrek Mountain, and completion of the Phimeanakas and Ta Keo. It held more than 123 million liters of water. That is the largest Khmer reservoir to survive. There is some indication that Suryavarman sent a gift to Rajendra Chola I, the Chola Emperor. During his reign, 47 cities (known as 47 pura) were under the control of Khmer Empire. Suryavarman died in 1050 and was given the posthumous title Nirvanapada ("the king who has gone to nirvana"), a nod to his Buddhist beliefs. He was succeeded by his sons, Udayadityavarman II, who died around 1066, and Harshavarman III (Sadasivapada), who continued the struggle against internal rebellions and fought off assaults from the Chams until his death in 1080.
Танымал мәдениетте
Age of Empires II HD: Rise of the Rajas видеоойынында "Сурьяварман I" деп аталатын бес тараулық кампания бар.