Кіріспе

Дәрі-дәрмектерге физиологиялық төзімділік Кроссовый толеранттылық - белгілі бір дәрі-дәрмектің әсеріне төзімділік басқа дәрі-дәрмекке төзімділікті тудыратын құбылыс. Бұл жиі ұқсас функциялары немесе әсері бар екі дәрі-дәрмектің арасында болады, мысалы, бір жасуша рецепторына әсер ету немесе белгілі бір нейротрансмиттерлердің берілуіне әсер ету. Крес- толеранттылық антитревожный препараттар мен заңсыз заттар сияқты фармацевтикалық препараттармен, кейде екеуі бірге байқалады. Көп жағдайда бір дәрі-дәрмекті қолданған адам мүлдем басқа функциялы дәрі-дәрмекті қабылдауы мүмкін. Бұл құбылыс бұрын ешқашан қолданбаған дәріге төзімділікке жол береді.

Анксиолитиктер мен седативтер

ГАМК рецепторларының қозуы теріс зарядталған хлорид иондарының ағынын тудырады, бұл нейронды гиперполяризациялайды және оның әрекет потенциалын тудыратын ықтималдығын төмендетеді. Гама- аминмай қышқылының (GABA) өзімен қатар, GABAA рецепторы барбитураттар мен бензодиазепиндерді де байлай алады. Бензодиазепиндермен байланысу ГАМК-ның байланысын арттырады, ал барбитураттар көпіршіктің ашық болу уақытын арттырады. Бұл екі механизм де хлор иондарының ағылуына мүмкіндік береді. Бұл дәрілерді бірге, әсіресе этанолмен (алкогольді ішу) бірге қолданғанда, уыттылық шамадан тыс артады, өйткені екеуінің де әсері бір мезгілде пайда болады және әр түрлі жерлерде бірдей рецепторға әсер ететініне байланысты қосылады. ГАМБА рецепторларының конвергенциясы - топтағы бір дәріге төзімділік, ең алдымен, топтағы басқа дәрілерге толеранттылықты тудырады.

Стимуляторлар

Кокаин, амфетамин, метилфенидат және эфедрин допамин мен норадреналиннің қайта қабылдануын тежейді. Амфетаминнің дозасы көбейген сайын, бұл нейротрансмиттерлер тікелей бөлінеді.

Психоделиктер

Серотонергиялық психоделиктер серотонин рецепторларын модуляциялау арқылы әрекет етеді. Бұл дәрілердің көпшілігі 5 HT2A рецепторларының субтипіне жоғары аффинитетті бөліседі, олардың жалпы қабылдау және психологиялық әсерлеріне әкелетіндігі белгілі.

Әр түрлі сыныптауға жататын дәрілік заттар арасындағы өзара төзімділік

Кейде екі дәрі-дәрмектің әрекеті немесе жіктелуі бірдей емес, екі дәрі-дәрмектің өзара төзімділігі пайда болады. Мысалы, мысықтарда кейбір амфетаминді стимуляторлар кофеинмен өзара толеранттылық танытады, бірақ бұл әсер амфетаминмен байқалмаған. Д1 дофамин рецепторының қатысы бар. Амфетаминдер псевдоэфедринмен де толеранттылық танытады, өйткені псевдоэфедрин дофаминді амфетаминдермен бірдей жолмен, бірақ аз күшті түрде бөгеп тастай алады. Алкоголь - басқа да есірткілермен жиі араласатын зат. Жануарлар үлгілеріндегі никотинге қарсы қарсы толеранттылық зерттеулері бұл адамның организмінде де мүмкін екенін көрсетеді және екі препараттың бір мезгілде қолданылуын түсіндіреді. Көптеген зерттеулер алкоголь мен марихуананың өзара толеранттылығын көрсетеді. Темекі шегу CYP1A ферменттер отбасының жоғарылауына байланысты кофеинге метаболикалық төзімділікті арттырады (араилді көмірсутекті рецепторды қараңыз).