Кіріспе

Aricia agestis, қоңыр argus, Lycaenidae тұқымдасына жататын көбелек. Ол бүкіл Палеарктика аймағында, солтүстіктегі Ютландия (Дания) және шығыста Сібір мен Тянь-Шаньға дейін таралған.

Кіші түрлер

А. а. агестис Оңтүстік және Орталық Еуропа
А. а. калида Шавиньери, Сицилия, Италия, Кіші Азия
А. а. әзербайжан Obraztsov, 1935 Транскавказия, Ұлы Кавказ
А. а. назира (Мур, 1865) Дарваз, Батыс Памир, Солтүстік-Батыс Гималайлар

Сицилиядағы сипаттама

L. astrarche Bgstr. (= медон Хюфн., агестис Шифф., идас Герх. (? ), назира Мур) (79 к). Жоғары жағы алдыңғысына ұқсас, терең қара қоңыр, әсіресе еркектерінде айқын дискоклеткалық дағы бар. Типиклі үлгілерде бұл дақ қара болып келеді және сыртқы жиегінде қызыл дақтар болады. Астыңғы жағында көптеген оcelli бар, артқы қанатында жасуша ұшынан сыртқы жиектің ортасына дейін ақшыл дақ бар. Скандинавиядан Сахараға және Солтүстік Үндістанға дейін, сондай-ақ Канар аралдарынан Тынық мұхитындағы Аскольд аралына дейін тауларда 10 000 футқа дейін көтеріледі (Доэрти). Әдеттегі өзгеріс бағыттарындағы кездейсоқ ауытқулардан басқа, маусымдық және географиялық түрлер анықталған. Егер Орталық Еуропалық форманың көктемгі ұрпағы типтік astrarche деп есептелсе, ab. aestiva Stgr. екінші ұрпақтың атауы, ол оңтүстікте тұрақты түрде кездеседі және солтүстікте сирек кездеседі, бұл astrarche-ні calida Bell. түрмен байланыстырады. (79 к, 80 а) [A. a. calida (Bellier, 1862)] Соңғысы әлдеқайда қараңғы, дерлік кофе түсті, астыңғы жағында, қызыл дақтардың кең жолағымен. Жұмыртқасы ашық жасыл, жалпақ, жоғарғы бөлігі ойыс және беті ұсақ торлы (Татт, Харрисон, Гилмер). Құрттары ашық жасыл, арқасында қызғылт жолақ және оған ұқсас жолақтар бүйірлерінде, олардың арасында көлбеу, ақшыл дақтар бар; көктемде және жазда (оңтүстікте жыл бойы) Helianthemum, Centaurea, Erodium сияқты әртүрлі өсімдіктерде тіршілік етеді. Қосағы ашық сары жасыл, кейде қоңыр арқа жолағымен, жерде немесе оның жанында болады. Көбелектер мамыр айында және қайтадан шілде айынан бастап ұшып жүреді, оңтүстікте жаз бойы күзге дейін бірнеше ұрпақтан өтеді. Олар далаларда, далалық жолдарда, жартасты төбелерде, тіпті бақшаларда ұшып жүреді, әрқашан жерге жақын және ең көп таралған көбелектерге жатады. Ұшу сағаттарында олар шөп жапырақтарына, гүлдерге немесе топыраққа жайылып, қонады, ал жабық қанаттарымен көбінесе шөптердің гүлшоғырлары мен гүлшоғырларының астында ұйықтайды.

Сыртқы түрі мен биологиясы (Ұлыбритания)

Бұл түр туралы ақпарат Ұлыбританияға қатысты екенін және кейбір мәліметтер оның таралу аймағының басқа бөліктеріндегі түрлермен сәйкес келмеуі мүмкін екенін ескеріңіз. "Көктер" тобына жатса да, екі жыныстың да қанаттарының үстіңгі жағы қоңыр түсті болып келеді, ал қанат шеттерінде сары-қызғылт дақтар орналасқан. Оларды басқа әйел көктермен шатастыру мүмкін, бірақ қоңыр аргустың қанаттарының тамырында көк түсті шашақтар болмайды, бұл басқа әйел көктерге тән. Егер олардың ареалдары Ұлыбританияда, Еуропадан айырмашылығы, қабаттаспаса, оны солтүстік қоңыр аргус (Aricia artaxerxes) деп жаңылыстыруға болады. Қанаттарының астыңғы жағы сұрғылт-қоңыр түсті негізде қара дақтармен шенделген, ақ сызықпен шектеліп, шеттерінде сары-қызғылт дақтар бар. Бұл түрді әйелдердің қара, қарақалпақ және Адонис көк түрлерінен ажыратудың ең сенімді жолы – қара дақтардың орналасуы. Осы үш түрде алдыңғы қанат тамырында болатын қара дақ, қоңыр аргуста жоқ. Соңғы жылдары осы түрдің ареалы кеңейіп, Оңтүстік-Шығыс Англияның және Мидлендс аймағының көп бөлігінде таралып, Уэльсте және Йоркширге дейін солтүстікке қарай кездеседі. Бұл солтүстік аймақтардағы колонияларды генетикалық зерттеулерге тартқандықтан, екі Aricia түрін ажыратуда шатасушылықтар туды. Бірнеше жыл бұрын осы солтүстік колониялар солтүстік қоңыр аргус деп есептелген, ал кейбір колониялар бұрыңғысынша дұрыс анықталмаған болуы мүмкін. Басқа көктер сияқты, ол Оңтүстік Англияның борлы жазықтарында кең таралған, сонымен қатар ормандық алаңдар, жағалаулық шалғындықтар және құрғақ далалар сияқты басқа да орталарда кездеседі. Ол шотландтық аргусқа жақын түр емес.

Өмір циклы және азық өсімдіктері

Бұл түр туралы ақпарат Ұлыбританияға қатысты, ал кейбір егжей-тегжейлер оның таралу аймағының басқа бөліктеріндегі түрлерге сәйкес келмеуі мүмкін. Кәдімгі тас роза (Helianthemum nummularium) әктасты топырақтағы басты қоректік өсімдік. Басқа орталарда көгершіннің аяқ жұлқысы (Geranium molle) және қарапайым торғайдың жыры (Erodium cicutarium) қолданылады, сондай-ақ басқа Geranium түрлері де болуы мүмкін. Жұмыртқалар жапырақтардың төменгі жағына жеке-жеке түсіріледі. Әдетте, құрттай лицидтік дернәсілдер жасыл түсті, әр жағында ақшыл жолақтары болады және оларға әрдайым құмырсқалар қарауылдық етеді. Олар толыққанды дернәсіл күйінде қыстайды және келесі көктемде қуыршаққа айналады. Оңтүстік колонияларда жылына екі рет көбейеді, ересектер мамыр және маусым айларында, содан кейін шілде айының соңынан қыркүйек айының ортасына дейін ұшады, ал солтүстікке қарай олар бір рет көбейеді және маусым мен шілдеде ұшады.