Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайлық генерал және қолбасшы (1874-1939) Ву Пэйфу (; 22 сәуір 1874 - 4 желтоқсан 1939) - Қытайдың 1916-1927 жылдардағы қолбасшы дәуіріндегі басты тұлға.
Chinese general and warlord (1874–1939)
Wu Peifu (also spelled Wu P'ei fu) (; April 22, 1874 – December 4, 1939) was a Chinese warlord and major figure in the Warlord Era in China from 1916 to 1927.
Ерте мансап
Шығыс Қытайдың Шандун провинциясында туған Ву бастапқыда дәстүрлі қытай білімін алған. Кейін Пекиндегі Баодин әскери академиясына (保定軍校) оқуға түсіп, кәсіби әскери мамандыққа түсті. Оның офицерлік қабілеттері жоғары тұрғандардың назарына түсіп, тез арада жоғары шендерге көтерілді. У Цинь әулетінің модернизацияланған генерал Юань Шикай құрған "Жаңа армияға" (新軍) (Бейян армиясы деп аталды 1902) қосылды. 1911 жылы Цинь династиясы құлағаннан кейін, Юань Қытай Республикасының президенті болып, өзін император деп жариялауға тырысқаннан кейін, Қытайдағы саяси билік әртүрлі аймақтық әскери билік органдарының қолына тез арада беріліп, соғыс әміршілігінің дәуірі басталды. 1915 жылы Ву 6-бригаданың командирі болды.
Born in Shandong Province in eastern China, Wu initially received a traditional Chinese education. He later joined the Baoding Military Academy (保定軍校) in Beijing and embarked on a career as a professional soldier. His talents as an officer were recognized by his superiors, and he rose quickly in the ranks. Wu joined the "New Army" (新軍) (renamed the Beiyang Army in 1902) created by modernizing Qing dynasty Gen. Yuan Shikai. Following the fall of the Qing in 1911, and after Yuan's rise to President of the Republic of China and his subsequent disastrous attempt to proclaim himself emperor, political power in China quickly devolved into the hands of various regional military authorities, inaugurating the era of warlordism. In 1915 Wu became commander of the 6th Brigade.
Жили тобы
1916 жылы Юань қайтыс болғаннан кейін, оның Бейян армиясы бірнеше өзара жауласқан топтарға бөлініп, келесі жылдары үстемдік үшін күресті. Негізгі топтарға Дуан Кируидің Анхуй кликасы, Чжан Цуолиннің Фэнтиан кликасы және Фэн Гуоцзанның Чжили кликасы кірді, оның мүшесі Ву Пэйфу болды. Дуан Кируи фракциясы 1916 жылдан 1920 жылға дейін Пекиндегі саясатта басым болды, бірақ тұрақтылықты сақтау үшін Фэн Гуоцзанның фракциясымен ыңғайсыз қарым-қатынасты сақтауға мәжбүр болды. Екі жақ тұрақсыз оңтүстікпен күресудің әдістері бойынша қақтығысты, Дуан әскери жаулап алуды талап етті, ал Фэн келіссөздерді артық көрді. Фэн 1919 жылы қайтыс болды, ал Чжили тобының басшылығын Ву Пэйфу мен Сунь Чуанфанның қолдауымен Цао Кун қамтамасыз етті. Цао мен Ву Дуан мен Анхуй кликасына қарсы агитация жасай бастады және оның Жапониямен ынтымақтастығын айыптайтын телеграммалар шығарды. Олар президентті Дуанның негізгі бағынысты генерал Сюй Шучжэнді жұмыстан босатуға мәжбүрлегенде, Дуан Жили тобымен соғысқа дайындала бастады. Осы кезде Цао Кун мен Ву Пэйфу Анхуй кликасының барлық қарсыластарын қамтитын кең ауқымды одақ құруға кірісті. 1919 жылы қарашада Ву Пейфу Танг Цзяо және Лу Ронтинг (Юньнань және Гуансидің соғыс иелері) өкілдерімен Хеньян қаласында кездесті және "Ұлттық құтқарудың одақтас армиясының қарапайым жобасы" (救国同盟军草约) атты келісімге қол қойды. Бұл келісімге Жан Цуолиннің күшті Фенцян кликасы да кіретін Анхуй кликасына қарсы одақтың негізі болды.
After Yuan's death in 1916, his Beiyang Army split into several mutually hostile factions that battled for supremacy over the following years. The major factions included Duan Qirui's Anhui clique, Zhang Zuolin's Fengtian clique, and Feng Guozhang's Zhili clique, of which Wu Peifu was a member. Duan Qirui's faction dominated politics in Beijing from 1916 to 1920 but was forced to maintain an uneasy relationship with Feng Guozhang's faction to maintain stability. The two clashed over methods of dealing with the restive south, with Duan pushing for military conquest and Feng preferring negotiation. Feng died in 1919 and the leadership of the Zhili Clique was secured by Cao Kun with the support of Wu Peifu and Sun Chuanfang. Cao and Wu began to agitate against Duan and the Anhui clique and issued circular telegrams denouncing his collaboration with Japan. When they successfully pressured the president to dismiss Duan's key subordinate Gen. Xu Shuzheng, Duan began to prepare for war against the Zhili Clique. At this juncture, Cao Kun and Wu Peifu began to organize a wide reaching alliance including all opponents of the Anhui clique. In November 1919 Wu Peifu met with representatives of Tang Jiyao and Lu Rongting (warlords of Yunnan and Guangxi, respectively) at Hengyang and signed a treaty titled “Rough Draft of the National Salvation Allied Army” (救国同盟军草约), forming the base of the anti Anhui clique alliance that also included Zhang Zuolin's powerful Fengtian clique.
Жили-Аньхой соғысы
1920 жылдың шілдесінде жаулық басталғанда, Ву Пейфу Анхуйға қарсы армияның бас қолбасшысы ретінде көрнекті рөл атқарды. Бастапқыда, бұл жағдай Чжили әскерлері үшін жақсы болмады, өйткені оларды Анхуй әскерлері майданның арғы жағына итеріп жіберді. Алайда Ву батыс жақ майданның батысында батыл маневр жасауды шешті. Ол алдымен жаудың позицияларын қоршап, содан кейін тікелей жаудың штаб-пәтеріне шабуыл жасады. Бұл амалынан пайдаланып, Ву таңғажайып жеңіске жетіп, жау әскерінің көптеген офицерлерін тұтқындады. Аньхой әскері бір апта ішінде құлдырап, Дуан Кируи Тяньцзиньдегі жапон қонысына қашып кетті. У Пейфу күтілмеген жылдам жеңістің артында тұрған стратег ретінде танылды. Конфликттің салдарынан Жили мен Фенгтиан топтары билікті бөлісетін коалициялық үкімет құруға келісті. Алайда, Фэнтай кликасының басшысы Чжан Цуолин Ву Пейфуның жапонға қарсы ұстанымынан қатты алаңдай бастады, бұл Чжанның Маньчжуриядағы жапондықтармен қол жеткізген нәзік келісімін бұзғандай болды. У және Чжан премьер-министрдің орнын кім алады деген мәселеде де келіспей, бір-бірінің таңдауын өздерімен алмастырды. Көп ұзамай Жили мен Фенгтиан арасындағы одақ бұзылып, жаулық сөзсіз болды.
When hostilities finally broke out in July 1920, Wu Peifu took a prominent role as commander in chief of the anti Anhui army. At first things did not go well for Zhili forces, as they were pushed back by Anhui troops across the front. However, Wu decided to execute a daring maneuver on the western end of the front by first outflanking enemy positions and then directly assaulting the enemy's headquarters position. The gambit paid off and Wu was rewarded with an astounding victory and the capture of many of the officers in the enemy command. The Anhui army crumbled within a week and Duan Qirui fled to the Japanese settlement at Tianjin. Wu Peifu was credited as the strategist behind the unexpectedly swift victory. In the aftermath of the conflict, the Zhili and Fengtian cliques agreed to a power sharing coalition government. However, Zhang Zuolin, leader of the Fengtian clique, became increasingly uneasy with Wu Peifu's vehement anti Japanese stance that threatened to upset the delicate arrangement Zhang had reached with the Japanese in his power base of Manchuria. Wu and Zhang also clashed over who would occupy the position of premier, replacing each other's choices with their own. Soon the coalition between Zhili and Fengtian broke down and hostilities were inevitable.
Бірінші Жили-Фентай соғысы
Бұл соғыста Ву Пейфу тағы да Жили әскерлерінің бас қолбасшысы лауазымына орналастырылды. 1922 жылдың сәуірінен маусымға дейін Пекин мен Тяньцзиньнен оңтүстікке қарай кең майданға соғыс жүрді. Бастапқыда, Жили әскері жақсы жабдықталған Фенгти әскеріне қарсы бірнеше рет жеңіліске ұшырады. Алайда, Ву Пейфуның басшылығы мен жоспарлары тағы да Жили тобының пайдасына өзгерді. Ол бірнеше айналадағы маневрлерді орындап, Фэнцзянь әскерінің батыс майданы Пекинге қарай кері бұрылды, содан кейін ол кері шегінуді қимылдап, тұзаққа түсірді. Нәтижесінде Фэнцзянь әскерінің батыс қанаты жойылып, оның шығыстағы сәтті операциялары қолға алынбайды. Чжан Зуолин Шанхайгуанға қарай жалпы шегінуді бұйырды, осылайша астананы Ву мен Чжили кликасына тапсырды. Жеңімпаз болған Цао Кун мен Ву Пейфуның Жили тобы провинцияларға билігі қатты нашарлаған үкіметті өз бақылауына алды. Маньчжурия қазір Чжан Цуолин мен әлі де күшті Фэнцзянь кликасының қол астында де-факто тәуелсіз болды, ал оңтүстік сансыз соғыс әскерлері арасында, соның ішінде Анхуй кликасының қалдықтары мен Сунь Ятсеннің Гоминьданы арасында бөлінді.
In this war Wu Peifu was again placed in the position of commander in chief of Zhili forces. Fighting would take place on a broad front south of Beijing and Tianjin and lasted from April to June 1922. Initially, the Zhili army again suffered several setbacks against the well equipped Fengtian army. Yet once again, Wu Peifu's leadership and planning turned the tide in favor of the Zhili clique. He executed several outflanking maneuvers that forced the western front of the Fengtian army back towards Beijing, then he lured it into a trap by feigning retreat. The result was the annihilation of the western wing of the Fengtian army, making its more successful eastern operations untenable. Zhang Zuolin was forced to order a general retreat towards Shanhaiguan, thereby ceding control of the capital to Wu and the Zhili clique. Victorious, Cao Kun and Wu Peifu's Zhili clique nevertheless took control of a government whose control over the provinces had greatly deteriorated. Manchuria was now de facto independent under Zhang Zuolin and the still formidable Fengtian clique, while the south was divided among myriad warlord armies, including remnants of the Anhui clique and Sun Yat sen's Kuomintang.
Пекин үкіметінің бақылауы
Пекиндегі жаңа үкіметті Ұлыбритания мен АҚШ қолдады. Ли Юаньхонг, кез-келген заңдылықтағы соңғы президент, 1922 жылы 12 маусымда қайтадан президент болып отыруға шақырылды; алайда, кез-келген кабинет мүшесін Ву Пэйфу тазарту керек болды. Осы уақытқа дейін Вуның беделі мен атағы өзінің бұрынғы ұстазы Цао Куннан, яғни Чжили тобының басшысынан әлдеқайда жоғары болды. Бұл олардың қарым-қатынасын шиеленістірді, бірақ бұл Жили кликасының сынығына әкелмеді. У Цао президенттікке саяси махинация бастағанда, оны ұстап тұруға тырысты, бірақ ақыр соңында Цаоның министрлікте лидің импичментін және лидің лидің лидің линконын құлатуына кедергі келтіре алмады. Кейін Сао бірнеше ай бойы президент сайлауына үгіт-насихат жүргізді, тіпті өзіне дауыс берген кез келген парламентарийге 5000 доллар төлейтінін ашық мәлімдеді. Бұл Чжили кликасына қарсы ұлттық айыптау туғызды, бірақ 1923 жылдың қазан айында Цаоның сайлануына кедергі болмады. 1923 жылы Ву маңызды Ханкоу-Пекин теміржолында жұмысшыларды және олардың басшыларын күштеп басу үшін әскер жіберіп, шабуылды аяусыз бұзды. Сол себепті олар 35 жұмысшыны өлтіріп, тағы да көп адамды жарақаттады. Бұл оқиғадан кейін Вуның қытай халқындағы беделі айтарлықтай төмендеді, бірақ ол Қытайда жұмыс істейтін британдық және американдық бизнес мүдделерінің ықыласына ие болды. Бұл кезде Чжилидің билігі қауіпсіз болып көрінсе де, оңтүстіктегі дағдарыс көп ұзамай Фэнцзянь кликасымен тағы бір жанжалға әкелді. Бұл дағдарыс Шанхай қаласына қатысты болды, бұл елдің сауда орталығы. Ол Цзянсу провинциясының бөлігі болды, бірақ шын мәнінде Anhui кликасының қалдықтары басқаратын Zhejiang басқаратын. Жілилер Шанхайды өздерінің басқаруына қайтаруды талап еткенде, бұл өтініш қабылданбады, содан кейін көп ұзамай ұрыстар басталды. Маньчжуриядағы Чжан Зуолин мен Гуандундағы Сунь Ятсен Анхуй кликасын қолдайтынын тез жариялап, соғысқа дайындалды. У Пейфу өзінің бағыныстысы және қорғанышы Сунь Чуанфанды Анхуй кликасымен және Сунь Куоминьданның кез келген шабуылымен күресу үшін оңтүстікке жіберді, ал У өзі Чжанның Фэнцзянь әскерімен қайтадан бетпе-бет келуге дайындалды.
The new government in Beijing was supported by Great Britain and the United States. Li Yuanhong, the last president with any legitimacy, was recalled to sit as president again on June 12, 1922; however, any cabinet member had to be cleared by Wu Peifu. By this time Wu's prestige and fame had far surpassed that of his former mentor Cao Kun, nominally head of the Zhili clique. This strained their relationship, although it did not result in a fracture of the Zhili clique. Wu tried to restrain Cao when the latter began political machinations for the presidency but ultimately could not prevent Cao from toppling the cabinet and impeaching Li. Cao then spent several months campaigning for the presidency and even openly declared he would pay $5000 to any parliamentarian who would cast a vote for him. This caused national condemnation against the Zhili clique but did not prevent Cao from being elected in October 1923. In 1923 Wu ruthlessly broke a strike at the important Hankou–Beijing railway by sending in troops to violently suppress the workers and their leaders. The soldiers killed 35 workers and injured many more. Wu's reputation with the Chinese people suffered significantly because of this event, though he gained the favor of British and American business interests operating in China. Although it appeared that Zhili's power was secure for the time being, a crisis in the south soon precipitated another showdown with the Fengtian clique. The crisis was over the city of Shanghai, the commercial powerhouse of the nation. It was part of the province of Jiangsu, under Zhili control, but actually administered by Zhejiang, ruled by the remnants of the Anhui clique. When the Zhili clique demanded the return of Shanghai to their administration they were refused and fighting soon broke out. Zhang Zuolin in Manchuria and Sun Yat sen, then in Guangdong, quickly declared their support for the Anhui clique and geared up for war. Wu Peifu dispatched his subordinate and protégé Sun Chuanfang to the south to deal with the Anhui clique and any attack that may have come from Sun's Kuomintang forces, while Wu himself prepared to face off again with Zhang's Fengtian army.
Екінші Жили-Фентай соғысы
Қазір "Жәдіржан маршал" (玉) деп аталады және ол кезде Қытайдың ең қабілетті стратегі деп танылды, Ву Пейфу жеңіске жетеді деп күтілді, және осылайша әртүрлі квази тәуелсіз өңірлік билік органдарына ақыры тоқтам жасады. Оның әскербасылары Қытайдағы ең жақсы даярланған және жаттықтырылған әскерлер болды, ал Жили тобының басшысы ретінде ол Zhang Zuolin сияқты солтүстік қытайлық әскербасыларымен үздіксіз шайқасты. Императорлық емтихандарды бітіргендіктен, философ генерал ретінде танылған ол сол кезде әлемдегі ең үлкен алмасқа ие болды. Жүздеген мың адам Жанның Фэнти әскері мен Вуның Чжили әскері арасындағы осы үлкен шайқаста шайқасты. Басты сәттерінде Вуның басты одақтастарының бірі Фэн Юсян майданнан қашып, Пекинге аттанды және Пекин төңкерісі (Пекин жэнбьян) деп аталатын жағдайға тап болды. Осы апаттан кейін Ву Пейфуның әскери стратегиясы шатасты, ал Тяньцзинь маңында Чжанның әскерімен жеңілді. Фенгти әскерінің жеңісінен кейін Дуан Кируи мемлекет басшысы болып тағайындалды және ол уақытша үкімет жариялады.
Now called the "Jade Marshal" (玉帥) and generally acknowledged to be China's ablest strategist at the time, Wu Peifu was widely expected to win, and by doing so to finally put an end to various quasi independent regional authorities. His warlord troops were some of the best trained and drilled in China, and as leader of the Zhili Clique, he almost continuously fought northern Chinese warlords like Zhang Zuolin. Known as the philosopher general due to having graduated from the imperial examinations, he was said at the time to own the world's largest diamond. Hundreds of thousands of men fought in this major battle between Zhang's Fengtian army and Wu's Zhili forces. At a key moment, one of Wu's chief allies, Feng Yuxiang, deserted the front, marched on Beijing and in the so called Beijing Coup (Beijing zhengbian) overthrew the existing regime and proclaimed a new and mildly progressive government. Wu Peifu's military strategy was thrown into confusion by this catastrophe in his rear, and he was defeated by Zhang's forces near Tianjin. After the victory of the Fengtian clique, Duan Qirui was made the head of state and he proclaimed a provisional government.
Солтүстік экспедиция
У 1927 жылы Солтүстік экспедиция кезінде Гоминьдан әскерімен бетпе-бет келгенге дейін Қытайдың орталық бөлігіндегі Хубэй мен Хэнаньда күш базасын сақтады. Солтүстік-батыстағы Гоминьданның одақтастары ұстаған әскерлермен Ву Хэнаньдағы Чжэнчжоуға кетуге мәжбүр болды. У Пейфу әскерлерін Чан Кай шектің Гоминьдан әскерлері басып алған кезде, батыстан келген У Пейфумен таңғы асқа сұхбат кезінде ескі кітапты алып жүргенін байқады; сұхбаттасушы одан атауын сұрады, ал У: "У патшалығының әскери науқандары. Ол кезде автоматтар мен ұшақтар болған жоқ". У өзінің әскери әмірші болған жылдары ешқашан саяси лауазымға ие болған емес. Ву Пэйфу өзінің кеңсесіне Джордж Вашингтонның портреті іліп қойды. Ол ұлтшыл болғандықтан, шетелдік келісімшарттарға кіруден бас тартты, тіпті жауларынан жасырынбады, өйткені оларды Қытайға қарсы іс-қимыл ретінде қарады, оның орнына қашудың әлдеқайда қауіпті әдісін таңдады.
Wu maintained a power base in Hubei and Henan in central China until he was confronted by the Kuomintang army during the Northern Expedition in 1927. With armies detained by Kuomintang allies in the Northwest, Wu was forced to withdraw to Zhengzhou in Henan. As Wu Peifu's armies were being overrun by the Kuomintang forces of Chiang Kai shek, during a breakfast interview with a westerner Wu Peifu was noticed carrying an old book; the interviewer asked him the title, and Wu replied, "The Military Campaigns of the Kingdom of Wu. They didn't have any machine guns or airplanes then." Wu never held a political office during his years as a warlord. Wu Peifu hung a portrait of George Washington in his office. He was a nationalist, and refused to enter foreign concessions—not even to hide from his enemies—because he viewed them as an affront to China, and instead chose a much more perilous method of escape.
Кейінгі жылдар
Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғаннан кейін Ву жапондықтармен ынтымақтастық жасаудан бас тартты. 1939 жылы жапондықтар оны Солтүстік Қытайдағы қуыршақ үкіметінің басшысы болуға шақырғанда, Ву Азиядағы Жаңа тәртіптің атынан Солтүстік Қытайдың көшбасшысы болуға дайын екенін айтып, сөйлеген сөзінде, егер Қытай жеріндегі әрбір жапондық сарбаз өз лауазымынан бас тартып, Жапонияға қайта оралған болса. Содан кейін ол зейнетке шықты. 1939 жылдың желтоқсан айында Ву тіс ауыратындықтан, стоматологқа барып, тіс алуды тапсырды. Екі аптадан кейін ол сепсистен қайтыс болды.
After the second Sino Japanese War broke out, Wu refused to cooperate with the Japanese. In 1939, when the Japanese invited him to be the leader of the puppet government in North China, Wu made a speech saying that he was willing to become the leader of North China again on behalf of the New Order in Asia, if every Japanese soldier on China's soil gave up his post and went back to Japan. He then went back into retirement. In December 1939, Wu went to a dentist complaining of a toothache, and received an extraction. He died two weeks later, ostensibly of sepsis.