Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ефрем Шай (17 шілде 1839 - 19 сәуір 1916) - американдық саудагер, кәсіпкер және Мичиган штатында жұмыс істеген теміржол инженері. Ол алғашқы Shay локомотивін жасап, патент алды. Ол Огайо штатындағы Лима локомотивтер зауыты арқылы өндіруге лицензия берді; 1882 жылдан 1892 жылға дейін осы типтегі 300-ге жуық локомотивтер сатылды.
Ephraim Shay (July 17, 1839 – April 19, 1916) was an American merchant, entrepreneur and self taught railroad engineer who worked in the state of Michigan. He designed the first Shay locomotive and patented the type. He licensed it for manufacture through what became known as Lima Locomotive Works in Ohio; from 1882 to 1892 some 300 locomotives of this type were sold.
Ерте өмір және әскери қызмет
Ефрем Шай 1839 жылы 17 шілдеде Огайо штатының Хьюрон округіне қарасты Шерман қалашығында дүниеге келген. Оның ата-анасы Джеймс және Фиби (Пробэско) Шай болды, олардың отбасылары отарлы Нью-Йоркке оралды. Оның ата-анасы ағылшын, ал кейбір голланд және поляк ұрпақтарынан шыққан. Оның анасының аталық туысы иммигрант Георгий (Юрриан) Пробацкийден тараған, ол Бреслау, Силезиядан (қазіргі Вроцлав, Польша) шыққан. 1654 жылы Пробацкий Нидерландыға барып, Амстердам мен Бразилия арқылы Нью-Нідерландқа (Нью-Йорк) бірнеше голландиялықтармен көшіп келді. Уақыт өте келе, голланд және ағылшын некелері мен өзгерістері арқылы АҚШ-тағы атау, бәлкім, алғашқы бірнеше ұрпақ ішінде Пробаскоға айналды. 1861 жылы 22 жастағы Шей отбасымен Мьюр қаласына (Мичиган штаты) көшіп келді. Көп ұзамай ол 8-ші Миссури ерікті жаяу әскерінің D ротасына қосылды. Шей өзінің Азаматтық соғыс күннамасында: "Жүргізуге бұйрық алдым. Бұл бір кездейсоқтық, 22 жасымда мен өз елімнің намысы мен туын қорғауға алғашқы экспедицияма аттандым". Шей соғыстың Батыс театрында генерал Уильям Текумсе Шерманның қол астында қызмет етті. Ол 1864 жылы құрметпен босатылды және Огайоға үйленуге оралды.
Ephraim Shay was born on July 17, 1839, in Sherman Township, Huron County, Ohio. His parents were James and Phoebe (Probasco) Shay, whose families went back to colonial New York. His parents were of majority English descent, with some Dutch and Polish ancestry. His mother's paternal line descended from immigrant George (Jurriaen) Probatski, who was from Breslau, Silesia (now Wroclaw, Poland). In 1654 Probatski went to the Netherlands and immigrated with some Dutch via Amsterdam and Brazil to New Netherland (New York). Over time, through Dutch and English marriages and variations, the name in the United States evolved to Probasco, probably within the first few generations. In 1861, Shay moved as a young man of 22 with family to Muir, Michigan. Shortly after he enlisted in Company D, 8th Missouri Volunteer Infantry. In his American Civil War diary, Shay wrote, "Received marching orders. Quite a coincidence; on the day I am 22 years old I start on my first expedition to defend my country's honor and flag." Shay served in the Western Theatre of the war, under General William Tecumseh Sherman. He was honorably discharged in 1864, and returned to Ohio to marry.
Неке және ерте мансап
Шей сол жылдың 26 шілдесінде сүйіктісі Джейн Хендерсонға үйленді. Жас жұбайлар Мичиган штатының Иона округіне көшіп барды, Портленд, Лайонс, Мьюр және Себева қалаларындағы туыстарының қасына жақын. 1870 жылы олар Мичиган штатының Санфилд қаласына көшіп барды. 1870 жылы 26 қаңтарда олардың Летте есімді ұлы дүниеге келді.
Shay married his sweetheart Jane Henderson on July 26 of that year. The young couple moved to Ionia County, Michigan, to be near his family members in Portland, Lyons, Muir, and Sebewa. In 1870 they moved to Sunfield, Michigan, where Shay operated a steam sawmill. Their son, Lette, was born there on January 26, 1870.
Ағаш және локомотив
1873 жылдан кейін Шей отбасы Мичиган штатының Харинг қаласына көшіп барды, онда Шей шекаралық қалада жалпы дүкен мен sawmill-ді құрды. 1876 - 1877 жылдары ол локомотивпен бүркеме тасу идеясын ойлап тапты. Ол қарағай рельстерінде кеспейіз жолақтарын пайдаланып, орманға жүретін локомотив үшін жылдам жолдар жасаумен тәжірибе жүргізді және Шай локомотивін жасады. Шей Лима машиналар зауытында (кейін Лима локомотивтер зауыты) Лима, Огайо штатында жұмыс істей бастады, оларға осы модельді өндіруге лицензия берді. 1880 жылы алғашқы Shay Locomotive Мичиган түбегіндегі ағаш кесу орталығы Гранд-Рапидстегі (Мичиган) клиентке жеткізілді. 1881 жылы Шей өз шығармаларына патент алуды бастады. Уильям Вудард Лимаға қозғалтқыштың дизайнын жақсартуға көмектесті. Лима 1881 жылы төрт Shay локомотивін, ал 1883 жылы 37 Shay локомотивін құрды. 1884 жылы Лиманың 34 беттік каталогы болды, онда Shay Locomotives-тің бес моделі болды. 1882 - 1892 жылдары Лима 300-ге жуық "Шей" локомотивін сатты. 1890 жылдардың аяғында Shay локомотивтері бүкіл әлемге жеткізілді.
After 1873, the Shay family moved to Haring, Michigan, where Shay established a general store and sawmill, basics in a frontier town. In 1876 or 1877, he had the idea to use a locomotive to haul logs. He experimented with using maple strips on pine rails, to build rapid paths for a locomotive to travel in the forests, and developed the Shay locomotive. Shay started working with Lima Machine Works (later Lima Locomotive Works) in Lima, Ohio, licensing them to manufacture this model. In 1880, the first Shay Locomotive was shipped to a customer in Grand Rapids, Michigan, a center of logging on the Michigan peninsula. In 1881, Shay started filing patents for his works. William E. Woodard assisted Lima with improving the design of the engine. Lima built four Shay locomotives in 1881, and 37 Shays in 1883. In 1884, Lima had a 34 page catalog, featuring five models of Shay Locomotives. From 1882 to 1892, Lima sold some 300 of the Shay locomotives. By the late 1890s, Shay Locomotives were shipped around the world.
Болатпен тәжірибелер
1888 жылы Шей отбасымен Мичиган штатының Литтл Траверс шығанағындағы Харбор Спрингске көшіп барды. 1892 жылы ол қазіргі Шайдың алты бұрышты үйін жобалап, соған үй салды. Оның орталық өзегінен төрт қанаты ашылып, үстінде екі қабатты мұнарасы бар. Үй тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Ішкі және сыртқы қабырғалары осы салыстырмалы түрде жаңа өнімнің ерекше қолданылуымен, мөрленген болаттан жасалған. 1891 жылы Шай "Аха" деп аталатын, ұзындығы 12 метр, ал арқалығы 6 метр болатын болат қайық жасады. Аханың қалдықтары Харбор-Спрингске қайтарылып, сақталып қалды. Шей сонымен қатар Harbor Springs қаласына жеке су құрылысын жобалап, басқарады. Бұл кезеңде дамыған ірі көлдік жүк кемелері үшін болат пайдалану Ұлы көлдердегі кеме қатынасының маңызды жаңалығы болды. Шей 1902 жылы жарғыланған Harbor Springs темір жолы ("Хемлок Централь" лақап атымен) темір жолды құрды. 1912 жылы таратылды. Шейдің жобалауына сәйкес үш локомотив қана қозғалтқыш күш болды. Темір жол негізінен ағаш тасымалдады, бірақ көрікті жерлерді көру үшін де пайдаланылды. Шей сонымен қатар жергілікті балаларға Рождестволық сыйлық ретінде кеспейішпен жүгіретін саналар жасады, барлығы 400-ден астам сана. Шейдің әйелі Джейн 1912 жылы 24 шілдеде қайтыс болды. Ол 1916 жылы 19 сәуірде қайтыс болды. Ол Харбор-Спрингс қаласындағы Лейквью зиратында жерленген. Harbor Springs Area Historical Society жыл сайын Шейдің туған күніне жақын демалыс күндері Hexagon House-те "Шей күндері" фестивалін демеушілік етеді. 2005 жылы бұл мейрам 15 шілде, 16 шілде және 17 шілдеде өтті.
In 1888, Shay and his family moved to Harbor Springs, Michigan on Little Traverse Bay. There, he designed and built in about 1892 what is now known as the Shay Hexagon House, a hexagonal shaped structure. It has four wings opening off the central core and a two story tower on top. The house has been listed on the National Register of Historic Places. The interior and exterior walls were stamped steel, an unusual use of this relatively new product. In 1891, Shay built an all steel boat that was 40 feet long and a beam of 6 feet, named the Aha. Remains of the Aha have been returned to Harbor Springs and are preserved. Shay also designed and operated a private water works for the town of Harbor Springs. The use of steel for large lake freighters, developed in this period, was an important innovation to shipping on the Great Lakes. Shay established a railroad, the Harbor Springs Railway (nicknamed the "Hemlock Central"), chartered in 1902. It was dissolved in 1912. Three locomotives of Shay's design were the only motive power. The railway primarily hauled lumber, but was also used for sightseeing. Shay also made sleds with maple runners as Christmas gifts for local children, more than 400 sleds in total. Shay's wife Jane died on July 24, 1912. He died on April 19, 1916. He is buried in the Lakeview Cemetery in Harbor Springs. The Harbor Springs Area Historical Society annually sponsors the "Shay Days" festival at Hexagon House, on a weekend close to Shay's birthday. In 2005, the festival was held July 15, July 16, and July 17.