Кіріспе

Араб тілінің латын қарпімен жазылуы Араб тілінің романшалануы - жазу және сөйлеу араб тілінің латын қарпімен жүйелі түрде аударылуы. Романизацияланған араб тілі әр түрлі мақсаттарда қолданылады, олардың ішінде есімдер мен атауларды транскрипциялау, араб тіліндегі еңбектерді каталогтау, араб жазуының орнына немесе онымен бірге қолданылған кезде тіл білімін беру және лингвистердің ғылыми басылымдарында тілдің бейнесі. Диакритикалық және стандартты емес латын әріптерін жиі қолданатын және академиялық ортада немесе тіл білмейтіндердің пайдасы үшін қолданылатын бұл ресми жүйелер латын тіліндегі араб әліпбиі сияқты тіл білмейтіндер қолданатын жазбаша қарым-қатынастың бейресми құралдарымен қарама-қайшы келеді. Латын қарпімен әр түрлі араб тілдерін аударудың проблемаларын шешу үшін әртүрлі жүйелер мен стратегиялар әзірленді. Мұндай проблемалардың мысалдары: ағылшын немесе басқа да еуропа тілдерінде жоқ араб фонемаларының символдары; араб тіліндегі белгілі бір мағыналы сөзді бейнелеу құралдары, ол әрқашан араб тілінде бірдей жазылады, бірақ сөйлеу тілінде көптеген айтылуларға ие; және қысқа дауыстылардың бейнелеуі (әдетте i u немесе e o, мұсылман / мұсылман немесе Мохаммед / Мохаммед / Мохамед сияқты өзгерістерді есепке алу).

Әдіс

Романизация жиі "транслитерация" деп аталады, бірақ бұл техникалық тұрғыдан дұрыс емес. Транслитерация - бұл латын әріптерін пайдалана отырып, шетелдік әріптерді тікелей бейнелеу, ал араб тілін романшалаудың көпшілігі - бұл шын мәнінде транскрипция жүйелері, олар тілдің дыбысын білдіреді, өйткені қысқа дауыстылар мен қос дауыссыздар, мысалы, әдетте араб жазуында пайда болмайды. Мысалы, жоғарыда келтірілген араб әріптерінің مناظرة الحروف العربية транскрипциясы, айтылуын көрсетеді; мысал транслитерациясы .

Толық диакритикалық

DMG (Deutsche Morgenländische Gesellschaft, 1935), Римдегі Халықаралық шығыстанушылар конвенциясында қабылданған. DIN 31635 (1982), Германияның стандарттау институты (Deutsches Institut für Normung) әзірлеген. Ханс Верр транслитерациясы (1961, 1994), DIN 31635-тің өзгеруі. EALL, Араб тілі мен лингвистика энциклопедиясы (редакторы - Кис Верстег, Брилл, 20062009). Испан тіліндегі романшалау, DMG/DIN-ге ұқсас, үш әріптен басқа: ǧ > ŷ, > j, ġ > g. ISO 233 (1984), әріпке әріп; дауыстылар тек диакритикамен көрсетілсе ғана транслитерацияланады, әйтпесе олар алынып тасталады. ISO 233 2 (1993), оңайлатылған транслитерация; дауыстылар әрқашан көрсетіледі. BS 4280 (1968), Британдық стандарттау институты әзірлеген.

Транслитерация мен транскрипция

Романизациялаудың көпшілігі транскрипцияны транслитерациядан гөрі талап етеді: әрбір жазба әріпті транслитерациялаудың орнына, олар сөздердің дыбысын мақсатты тілдің орфографиялық ережелеріне сәйкес қайта шығаруға тырысады: Катар. Бұл ғылыми және көпшілік қолданатын қолданбаларға бірдей қолданылады. Таза транслитерация дауыстыларды (мысалы, qṭr) алып тастауы керек, бұл араб тілінде еркін сөйлейтін оқырмандардың кіші топтарынан басқа нәтижелерді түсіндіруді қиындатады. Тіпті дауыстылар қосылса да, транслитерация жүйесі араб жазуындағы бір дыбысты жазудың бірнеше тәсілдерін, мысалы дыбыс үшін 2=а және ى және глотальді тоқтатуды жазудың алты түрлі әдісін (ء إ أ آ ؤ ئ) ажыратуы керек (хамза, әдетте транскрипцияланады). Мұндай егжей-тегжейлі ақпарат өте аз жағдайларды қоспағанда, қажетсіз шатастырады (мысалы, араб жазуындағы мәтінді жазу). Араб тілінің романшалануына байланысты мәселелердің көпшілігі транслитерация мен транскрипция туралы; басқалары, романшалану керек нәрсе туралы: Кейбір транслитерациялар "күн әріптерінің" алдындағы белгілі бір мақаланың ассимиляциясын елемеді және араб тілінде сөйлейтіндер оңай қате оқи алады. Мысалы, "жарық" النور an nūr сөзбе-сөз транслитерацияланады alnūr. Аң аудармасында а нұр, үтір қосылады және айтылмайтын араб тілінен тыс тілдің ыңғайлылығы үшін алынып тасталады, әйтпесе ол а нұр деп айтылатын еді, мүмкін, нұрда екіге бөлінетінін түсінбейтін шығар. Егер шадда транслитерацияланбаса (бұл әріп емес), онда сөзбе-сөз транслитерация - альнур, бұл араб тілінен бейхабар адамдарға ұқсас проблемалар туғызады. Транслитерация "жабық tāʼ" (tāʼ marbūṭah, ة) шындыққа сай болуы керек. Көптеген транскрипциялар дыбысты a немесе ah және t деп көрсетеді, ал ISO 233 бірегей символы бар, . "Қойылған алиф" (, ى) дыбысын үдетті дыбыспен аудару керек, á, оны тұрақты алифтан ажырату керек, бірақ ол көптеген схемалармен жазылады, мысалы, алиф, ā, өйткені ол Нуннация дегенді білдіреді: басқа жерде дұрыс болған нәрсе Нуннация үшін де дұрыс: транслитерация көрінетінді көрсетеді, транскрипция естіледі, ал араб жазуында ол әріптермен емес, диакритикамен жазылады немесе алынып тасталады. Транскрипция тілді сөйлеу кезінде бейнелеуі мүмкін, әдетте атауларды аударғанда, мысалы, Бағдад тұрғындары (Бағдад арабшасы) немесе мешіттегі уағыздаушы немесе теледидарлық жаңалықтар оқырман айтқан ресми стандартты (Әдеби арабша). Транскрипция фонологиялық (саздар сияқты) немесе морфологиялық (сөз шекаралары сияқты) ақпаратты қосуға еркін. Транскрипция мақсатты тілдің жазу ережелеріне байланысты әр түрлі болады; ағылшын Омар Хайямды неміс Омар Чажаммен салыстырыңыз, екеуі де Омар Хаям үшін (сөзсіз, дауыссыз). Транслитерация идеалда толық қайталана алады: машина оны араб тіліне қайта аударуға қабілетті болуы керек. Транслитерация келесі себептердің кез келгені үшін қате деп саналуы мүмкін: "Тұрақ" транслитерация екіжақты, бірнеше араб фонемаларын бірдей транслитерациямен береді немесе бір фонема үшін диграфтар (мысалы, dh gh kh sh th емес ḏ ġ š ṯ) екі іргелес ырғақпен шатастырылуы мүмкін. бірақ бұл мәселе ALA LC романшалау жүйесінде шешіледі, онда негізгі символ ʹ екі ырғақты екі ырғақсыз бөліп алу үшін қолданылады; мысалы: أَكْرَمَتْها ('оның құрметіне ие болды'), онда t және h екі бөлек ырғақ дыбыстары болып табылады. Фонемаларды білдіретін символдар тым ұқсас деп саналуы мүмкін (мысалы, ' және ' немесе ' және ' үшін 'айн және хамза); фонемаларды анықтайтын бас әріптерді қолданатын ASCII транслитерациялары оңай жазады, бірақ эстетикалық емес деп саналуы мүмкін. Араб тілінде сөйлейтіндерге толықтай дәл транскрипция қажет болмауы мүмкін, өйткені олар атаулар мен сөйлемдерді дұрыс айта алады, бірақ олар араб тілінде сөйлеуді толық білмейтін және рим әліпбиімен таныс адамдарға өте пайдалы болуы мүмкін. Дұрыс транслитерация оқу, дұрыс айту және фонемаларды ажырату үшін құнды қадам болып табылады. Бұл араб тілінің дыбыстарын білетін, бірақ тілді толық меңгермейтін кез келген адам үшін пайдалы құрал. Бір сын - толықтай дәл жүйеге арнайы оқыту қажет, көпшілігіне есімдерді дұрыс айтудың қажеті жоқ және әмбебап романшалау жүйесінің жоқтығымен олар ана тілі емес адамдармен дұрыс айтылмайды. Егер арнайы таңбалар қайталанбаса және оқырман араб тіліндегі айтылуды білмесе, дәлдік жоғалады.

Араб әліпбиі мен ұлтшылдық

Араб жазуын латын жазуына ауыстыру немесе тілді романшалау үшін көптеген ұлттық қозғалыстар болды.

Ливан

Бейрут газеті "La Syrie" 1922 жылы араб қарпінен латын қарпіне ауысуды талап етті. Бұл қозғалыстың басты басшысы француз шығыстанушысы Луи Массиньон болды, ол 1928 жылы Дамаскідегі араб тілі академиясының алдында өз мәселесін көтерді. Массиньонның романшалау әрекеті сәтсіз болды, өйткені академия мен халық бұл ұсынысты Батыс әлемінің өз елін басып алу әрекеті ретінде қарады. Академия мүшесі Саид Афгани, жазуды романшалау қозғалысы Ливанға үстемдік ету үшін сионисттік жоспар екенін мәлімдеді.

Мысыр

Мысырдағы отарлау кезеңінен кейін мысырлықтар мысырлық мәдениетті қайта қалпына келтірудің жолын іздеді. Нәтижесінде кейбір мысырлықтар араб тілін египетшелендіруді талап етті, онда ресми араб тілі мен күнделікті араб тілі бір тілге біріктіріліп, латын әліпбиі қолданылмақ. Ахмад Лутфи Ас Саид пен Мұхаммед Азми, екі египет зиялылары, Мұсамен келісіп, романшалауға қолдау көрсетті. Мысырдың жаңғыруы мен өсуі үшін романдыққа айналдыру қажет деген идеяны 1944 жылы Абд әл-Әзиз Фахми жалғастырды. Ол Каирдің араб тілі академиясының жазу және грамматика комитетінің төрағасы болды. Ол сөздерді және жазылуды египет халқына белгілі бір дәрежеде таныс етіп қалдыратын романдыққа сенді және оны жүзеге асыруға ұмтылды. Алайда бұл күш-жігер сәтсіз болды, өйткені мысырлықтар, әсіресе ескі ұрпақ, араб әліпбиіне қатты мәдени байланысты сезінді.