Кіріспе

Американдық опера әншісі, сопрано (1918–2006)
Иболка Астрид Мария Варнай (25 сәуір 1918 – 4 қыркүйек 2006) – Швецияда туған, венгр тегіндегі американдық драмалық сопрано. Ол өзінің мансабының көп бөлігін АҚШ және Германияда өткізді. Ол өзінің буынындағы ең көрнекті Вагнер операларының сопрано әншілерінің бірі болды.

Өмірбаян

Оның ата-анасы да мажарлар болған және Австро-Мажар империясының шағын қалаларында туған, бірақ ол Стокгольмде дүниеге келді, онда оның ата-анасы Бірінші дүниежүзілік соғыстың бір бөлігінде тұрған. 1988 жылы «Da Capo» сұхбатында Варнай Стокгольмде туғанына қарамастан, оның тегі венгр, француз және неміс екенін айтты. Оның анасы Мария Юнгханс (сахнаға әнші ретінде шыққанда есімін Яворға өзгерткен), 1889 жылдың 15 қазанында туған, акустикалық жазбалары бар белгілі колоратура сопрано болды. Оның әкесі Александр Варнай (1889 жылдың 11 қыркүйегінде туған) – спинто тенор. Опера – отбасының кәсібі еді, және Варнай әлемнің опера театрларының сахна артында өсті. Оның әкесі құрған, ал екі ата-анасы да Кристиания (кейін Осло) қаласындағы «Опера Комик» театрын басқарды (1918–1921). Бір көрсетілім кезінде оны жас Кирстен Флагстадтың гримеркасындағы төменгі шумағына орап қойған. Отбасы Аргентинаға, содан кейін Нью-Йорк қаласына көшті, онда оның әкесі 1924 жылы 35 жасында қайтыс болды. Екі жылдан кейін анасы тенор Фортунато де Анжелиске үйленді және отбасы Нью-Джерсиде қоныстанды. Варнай пианист болуға оқыған, бірақ он сегіз жасында әнші болуды шешіп, анасынан қарқынды вокал сабақтарын алды.

Мансап

Бір жылдан кейін Флагстад оған Метрополитен операсының дирижері және жаттықтырушысы Герман Вайгертпен (1890–1955) рөлдерді дайындауды ұйымдастырды. 22 жасында ол венгр, неміс, ағылшын, француз және итальян тілдерін білді. Оның репертуарында он бес басты драмалық сопрано рөлі болды, оның он бірі Вагнерлік. Ол сондай-ақ, Лохенгриндегі Ортруд және Электрадағы Клитемнестра рөлдерін орындауға қабілетті болды. Ол өзінің сенсациялық дебютін Метрополитен операсында 1941 жылы 6 желтоқсанда Вагнердің «Die Walküre» операсындағы Зиглинденің әнін орындап, репетициясыз Лотте Леманның орнын ауыстырды. Бұл оның басты рөлдегі алғашқы өнері болды және ол сәтті аяқталды. Алты күннен кейін ол сол операда ауырып жатқан Хелен Траубельдің орнын алып, Бруннхильда рөлін ойнады. 1944 жылы Варней мен Вейгерт жақындасып, үйленді. Сондай-ақ, осы уақытта ол Метрополитен операсының бұрынғы теноры Пол Альтхауспен сабақ алды. 1948 жылы Ковент-Гарденде дебют жасады, ал 1951 жылы Флоренцияда Леди Макбет рөлін сомдады. Сол жылы ол Флагстадтың Байройтке шақырудан бас тартуына байланысты, Виланд Вагнерге Варнейді шақыруды ұсынғаннан кейін Байройтте дебют жасады. Ол келесі он жеті жыл бойы Байройтте ән шырқады және 1956 жылға дейін Метрополитенде үнемі өнер көрсетті. Ол Метрополитен директоры Рудольф Бингтің оны бағаламайтыны анық болған кезде кетіп, әлемнің басқа да ұлы опера үйлерінің, әсіресе Германияның, Вагнер мен Штраустың, сонымен қатар бірнеше Вердидің және басқа да рөлдерінің тірегі болды. Ол Мюнхенді өзінің үйі етіп алған, ол жерде көрермендер оны жақсы көретін. 1969 жылы ол ауыр драмалық сопранолық рөлдер репертуарын тастап, меццо-сопрано рөлдерін орындаумен жаңа мансабын бастады. Ол жиырма жылдан астам уақыт бойы әлемдегі жетекші Электра болғаннан кейін, өзін Клитемнестраның керемет түсіндірушісі ретінде танытты. Саломедегі Иродиада рөлі оның ең жиі орындалатын рөлі болды: 236 қойылым. Ол 1974 жылы Метрополитенге оралды және соңғы рет 1979 жылы Вайлдың «Махагонни қаласының өрлеуі мен құлдырауы» операсында пайда болды. 1975 жылы ол Филармония оркестрінің қатысуымен Готц Фридрихтің режиссерлігінде түсірілген Тереза Стратаспен бірге Саломе қойылымында Иродиада рөлін ойнады. 1980 жылдардың ортасында кейіпкерлік рөлдер Варнейдің шеберлігіне айналды. Ол соңғы рет сахнаға 1995 жылы Мюнхенде шықты, Метрополитендегі дебютінен елу бес жыл өткен соң. 1998 жылы ол Дональд Артурмен бірге жазылған «Бес актіде елу бес жыл: Операдағы өмірім» атты автобиографиясын жариялады (неміс тілінде «Hab' mir's gelobt»). 2004 жылы оның өмірі мен Нью-Йорктегі алғашқы мансабы туралы «Never Before» атты деректі фильмі АҚШ-та жоғары бағаланды. Оның Электра және Саломе сияқты Штраустың кейіпкерлері мен Вагнерлік рөлдері туралы жазбалары өнердің қазынасы болып табылады, ал оның ұлы рөлдерінің эфирлік қойылымдарының транскрипциялары оның дыбыстық өнерін куәландырады, ал оның соңғы мансабының бірнеше бейнежазбалары оның актерлік қабілетіне дәлел болып табылады. Варней 2006 жылы 4 қыркүйекте 88 жасында Мюнхенде қайтыс болды.