Кіріспе
Швед опера әншісі (1820–1887) – швед әншісі Йоханна Мария Линд (Мадам Голдшмидт) (6 қазан 1820 – 2 қараша 1887) – швед опера әншісі, көбінесе «Швед Найтингейлі» деп аталады. 19 ғасырдың ең бағалы әншілерінің бірі ретінде танылған ол Швецияда және бүкіл Еуропада операда сопрано рөлінде өнер көрсетті, сондай-ақ 1850 жылдан бастап Америка Құрама Штаттарында өте танымал концерттік турнелерге қатысты. 1840 жылдан бастап Швед Корольдік Музыка академиясының мүшесі болды. Линд 1838 жылы Швецияда «Der Freischütz» операсындағы өнерінен кейін атаққа ие болды. Бірнеше жылдың ішінде дауысы зардап шекті, бірақ ән оқытушысы Мануэль Гарсия оның даусын сақтап қалды. 1840 жылдары Швеция мен Солтүстік Еуропада опералық рөлдерге үлкен сұраныс болды және ол Феликс Мендельсонмен тығыз байланыста болды. Лондондағы екі сәтті маусымнан кейін, 29 жасында операдан зейнеткерлікке шығу туралы хабарлады. 1850 жылы Линд шоумен П.Т. Барнумның шақыруымен АҚШ-қа барды. Ол оның үшін 93 ірі концерт өткізді, содан кейін өзінің басқаруымен гастрольдік сапарларын жалғастырды. Ол осы концерттерден 350 000 доллардан астам табыс тапты (1851 жылғы 350 000 доллар шамамен соңғы жылдары <есептелген сомаға> тең), ал түскен қаражатты қайырымдылыққа, негізінен Швециядағы тегін мектептерді құруға жұмсады. Жаңа күйеуі Отто Голдшмидтпен бірге ол 1852 жылы Еуропаға оралды, онда үш балаға ие болды және келесі үш онжылдық бойында кездейсоқ концерттер берді, 1855 жылы Англияға қоныс аударды. 1882 жылдан бастап бірнеше жыл бойы Лондондағы Корольдік музыка колледжінде ән оқытушысы болып жұмыс істеді.
the Swedish singer
Johanna Maria Lind (Madame Goldschmidt) (6 October 18202 November 1887) was a Swedish opera singer, often called the "Swedish Nightingale". One of the most highly regarded singers of the 19th century, she performed in soprano roles in opera in Sweden and across Europe, and undertook an extraordinarily popular concert tour of the United States beginning in 1850. She was a member of the Royal Swedish Academy of Music from 1840. Lind became famous after her performance in Der Freischütz in Sweden in 1838. Within a few years, she had suffered vocal damage, but the singing teacher Manuel García saved her voice. She was in great demand in opera roles throughout Sweden and northern Europe during the 1840s, and was closely associated with Felix Mendelssohn. After two acclaimed seasons in London, she announced her retirement from opera at the age of 29. In 1850, Lind went to the United States at the invitation of the showman P. T. Barnum. She gave 93 large scale concerts for him and then continued to tour under her own management. She earned more than $350,000 (350000.0 in 1851 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) from these concerts, donating the proceeds to charities, principally the endowment of free schools in Sweden. With her new husband, Otto Goldschmidt, she returned to Europe in 1852, where she had three children and gave occasional concerts over the next three decades, settling in England in 1855. From 1882, for some years, she was a professor of singing at the Royal College of Music in London.
Америка турнесі
1849 жылы Линдке американдық шоумен П. Т. Барнум АҚШ бойынша гастрольдік турне ұйымдастыруды ұсынды, ол он сегіз ай ішінде 150 концерт беруді көздеді. Линд бұл турненің қайырымдылыққа, әсіресе туған Швециясындағы тегін мектептерді қаржыландыруға үлкен пайда әкелетінін түсінді, сондықтан ол әр концерт үшін 1000 доллар төленуін талап етті, және 1850 жылдың қаңтарында Барнум осы талапқа келісті. Баритон Джованни Беллетти және оның лондондық әріптесі Джулиус Бенедикттің (пианист, аранжировщик және дирижер ретінде) қатысуымен Линд 1850 жылдың қыркүйегінде Америкаға сапар шекті. Барнумның алдын ала жарнамасы оны АҚШ-қа келмес бұрын-ақ танымал етті, ал Нью-Йоркке келген кезде оны зор құрметпен қарсы алды. Оның кейбір концерттеріне билеттерге сұраныс соншалықты күшті болды, Барнум оларды аукцион арқылы сатты. Көрермендердің ынтасы соншалықты жоғары болды, америкалық баспасөз «Линд маниясы» деген терминді қолданды. 1850 жылдың қыркүйегінде Нью-Йорктегі алғашқы екі қойылымынан кейін Линдтің труппасы Американың шығыс жағалауын аралап, үлкен табысқа ие болды, содан кейін Кубаға, АҚШ-тың оңтүстігіне және Канадаға барды. 1851 жылдың басында Линд Барнумның турнеге жасаған тынымсыз жарнамасына наразылық білдірді және онымен байланысын тоқтатуға келісімшарт бойынша құқығын пайдаланды; олар достықпен ажырасты. Ол 1852 жылдың мамырына дейін дерлік бір жыл бойы өзінің басқаруымен турнені жалғастырды. Бенедикт 1851 жылы Англияға оралу үшін труппадан кетті, ал Линд оның орнына пианист және дирижер ретінде Отто Голдшмидтты шақырды. ($ және $, 2021 жылғы деректер бойынша). Ол өзінің табысын түрлі қайырымдылық қорларға, соның ішінде Швециядағы тегін мектептерге және АҚШ-тағы кейбір қайырымдылық ұйымдарына сыйлады. Бұл турне 1980 жылғы «Барнум» мюзиклі мен 2017 жылғы «Үлкен шоумен» фильмінің сюжеттік желісінде маңызды орын алады, екеуінде де Линд пен Барнум арасындағы «романтикалық көріністермен» суреттелген ойдан шығарылған қарым-қатынас көрсетілген. Оның турнесі кезінде АҚШ-тағы құлдық мәселесі 1850 жылғы келісімнен кейін күшейді. Америкалық аболиционистер Линдтің өздерінің ісіне қолдау көрсетуін алуға тырысты, бірақ ол бұл мәселе бойынша пікір білдіруден бас тартты. 1851 жылдың шілдесінде Линдпен кездескеннен кейін британдық аболиционист Джудит Гриффитс «ол түрлі терілі адамдарды адамгершілікке жат деп санайды және білім беруге лайық емес деп есептейді» деп жазды. Аболиционист-заңгер Маунселл Филд «ол негрлерге деген жек көрушілігін жеңе алмады. "Олар өте жаман", - деп айтатын» деді. 1852 жылдың маусым айында Линд Гарриет Бичер Стоуға Вашингтонда құлдықта ұсталған Эдмонсон отбасын босату үшін 100 доллар сыйлады, сондай-ақ «Том ағаның қожалығын» «біздің қара нәсілді бауырларымыздың игілігі үшін ең маңызды мәселелердің біріне қатысты Құдайдың қолындағы күшті құрал» деп мақтады. Тарихшы Джоан Д. Хедрик Стоудың кітабы «Линдтің жүрегін өзгерткен болуы мүмкін» деген пікірді келтірді. 1866 жылы ол Артур Салливанмен Санкт-Джеймс-холлда концерт берді. «Таймс» газетінде былай деп жазылған: «Осы дауыста әлі де сиқыр бар – өте кемелді ән орындау, экспрессиясы да, дауысы да кемелді. Одан да тартымды, одан да ынталы, одан да драматикалық нәрсені көзге елестете алмайсыз». 1870 жылдың қаңтарында Дюссельдорфта ол күйеуі жазған «Рут» ораториясында әншілік өнер көрсетті. Оның концерттері жиілігі азайып, 1883 жылы әншіліктен зейнеткерлікке шықты. 1882 жылы ол жаңадан құрылған Корольдік музыка колледжінде ән айту профессоры болып тағайындалды. Ол оқушыларын жан-жақты музыкалық біліммен тәрбиелеуге сенді, олар вокалдық сабалардан басқа сольфедж, фортепиано, гармония, дикция, әдептілік және кем дегенде бір шет тілін оқытуын қадағалады. Оның шәкірттерінің арасында неміс әншісі және композиторы Георгина Шуберт болды. 1868 жылы Линд әншінің дауыстықтары «сөйлеу әнін» жасау үшін сапасы жағынан бай болуы керек деп жазды. Ол сондай-ақ әр адамның дауыс регистрлері ерекше екенін және әр регистрді жеке-жеке оқытып, әншінің қабілетіне сай келтіру қажеттігін айтты. Линд өмірінің соңғы жылдарын Херефордширдегі Уиндс-Пойнтте, британдық лагерьдің жанындағы Малверн төбелерінде өткізді. Оның соңғы ресми өнер көрсетуі 1883 жылы Royal Malvern Spa-да өткен қайырымдылық концертінде болды.
Сын есім
Линдтің дауысының жазылған нұсқалары сақталмаған. Ол Томас Эдисон үшін алғашқы фонограф жазбасын жасаған деген болжам бар, бірақ сыншы Филип Л. Миллердің айтуынша, "аңызға айналған Эдисон цилиндрі сақталған болса да, ол тым қарапайым болар еді, ал ол өте ерте зейнеткерлікке шыққандықтан, көп мәлімет бермес еді". Биограф Фрэнсис Роджерс Линдтің Мейербер, Мендельсон, Шуман, Берлиоз және басқалар тарапынан жоғары бағаланғанын, бірақ "оның дауысы мен актерлік шеберлігі Малибран мен Паста сияқты бұрынғыларынан, сондай-ақ Сонтаг пен Гризи сияқты замандастарынан төмен болды" деп қорытындылады. Чорли оның тыныс-деміне ие болуын, пианиссимоны қолдануын, әшекейлеудегі талғамдылығын және жоғары және төменгі регистрлер арасындағы айырмашылықты жасыру үшін техниканы тиімді пайдалануын жоғары бағалады. Ол оның "орындауы керемет" және "білікті және сақтықпен музыкамен айналысатын музыкант" екенін айтты, бірақ "сахнадағы оның көптеген әсерлері тым есептелгендей көрінеді" және шетел тілдерінде ән айту мәтінді түсіну қабілетіне кедеріл келтіреді деп ойлады. Оның концерттік өнері опералық өнерінен гөрі жақсырақ деп санады, бірақ кейбір рөлдерін де жоғары бағалады. Линдті еске алу үшін Лондондағы Кенсингтондағы The Boltons және 1909 жылы орнатылған 189 Old Brompton Road, Лондон, SW7 мекенжайындағы ескерткіш тақта бар. Линдтің есімі музыкада, экранда және тіпті банкноттарда бейнеленген. 1930 жылғы "Ледис мораль" фильмінде Грейс Мур Линдтің рөлін ойнады, ал Уоллес Бири Барнум рөлінде ойнады. 1937 жылғы швед тарихи фильмі "Хэмптон жолының жеңімпазы" фильмінде швед опера әншісі Хельга Гёрлин Линдті бейнеледі. 1941 жылы Ильзе Вернер "Швед құмырсқасы" атты неміс тіліндегі музыкалық фильмде Линдтің рөлін ойнады. 2001 жылы жартылай өмірбаяндық "Ханс Кристиан Андерсен: Менің өмірім ертегі ретінде" фильмінде Флора Монтгомери Линдті сомдады. 2005 жылы Элвис Костелло Линд туралы "Құпия ариялар" деп аталатын опера жазып жатқанын хабарлады, оның мәтініне Андерсен де үлес қосты. 2010 жылғы BBC телеарнасының "Шопен – Музыка артындағы әйелдер" атты деректі фильмінде Шопеннің соңғы жылдары туралы, онда Линд композиторға үлкен әсер еткені туралы әңгіме қозғалды. 1996 және 2006 жылғы шведтік 50 крона банкноталарында Линдтің суреті бейнеленген. Көптеген көркем туындылар оның есімін мәңгі есте сақтайды. Антон Валерштейн 1850 жылдары "Дженни Линд Полькасын" жазды. Линдтің құрметіне көптеген жерлер мен нысандар аталды, соның ішінде Канададағы Джени Линд аралы, Джени Линд локомотиві және USS Nightingale кемесі. Оның құрметіне австралиялық шхунаға Джени Линд деген ат қойылды. 1857 жылы ол Квинсленд жағалауындағы өзенге құлап, суға батып кетті, сол өзенге Джени Линд өзені деген ат берілді. 1924 жылы ашылған Эрик Рафаэль Родбергтің отырған Джени Линдтің қола мүсіні Стокгольмдегі Дюргарден аралының Фрамнас бөлігінде орналасқан. Ұлыбританияда Голдшмидт оның құрметіне Норвичте балаларға арналған аурухананы құрды, ол қазіргі күні Норфолк және Норвич университетінің балалар ауруханасы Джени Линд ретінде сақталған. Сол қалада Дженни Линд паркі де бар. Вурчестер университетінің кампусында Линдтің есімімен аталған шіркеу бар. Шығыс Сассекс штатының Хастингс ескі қаласында оның есімімен қонақ үй мен паб аталған. Херефорд округінің ауруханасында Дженни Линдтің есімімен аталған психиатриялық бөлім бар. Глазгодағы ауданға оның есімі берілген. Лондонның Саттон қаласында Линд жолының жанында орналасқан "Дженни Линд" пабы "Найтингейл" деп аталды. АҚШ-та Линдтің есімімен Амелия, Огайодағы көшелер, Форт-Смит, Арканзас; Нью-Бедфорд, Массачусетс; Таунтон, Массачусетс; Маккиспорт, Пенсильвания; Солтүстік Истон, Массачусетс; Солтүстік Хайлендс, Калифорния және Стэнхоп, Нью-Джерси аталады, сондай-ақ Джени Линд, Арканзас штатында да оның есімімен аталған. Калифорниядағы Джени Линд қаласы оның құрметіне аталған, бірақ оның аты туралы бірнеше аңыздар бар. Миннеаполистегі (Миннесота штаты) бастауыш мектеп пен Массачусетс штатының Солтүстік Труро қаласындағы Джени Линд мұнарасы оның есімімен аталған. Ол 1851 жылы Кентукки штатының орталығындағы Мамонт үңгірін аралады, үңгірдегі бір нысанға оның құрметіне "Дженни Линдтің креслосы" деп ат қойылды. Коттедж стиліндегі жиһаз әлі де оның есімімен аталған, әсіресе Джени Линдтің бесік-орыны мен төсегі. Иллинойс штатының Андовер қаласында Женни Линд шіркеуі орналасқан, ол швед лютеран шіркеуі, Линд оны салуға 1500 доллар көмектескен. Джени Линд қанаты Иллинойс штатының Рок-Айленд қаласында орналасқан Августана колледжінің студенттер үйінің бір бөлігі болып табылады, ол 1860 жылы Солтүстік Америкадағы швед евангелиялық лютеран Августана синодымен құрылған. Колледж оның құрметіне Джени Линд вокал ансамблін де атады. Джени Линд сорпасы - оның құрметіне аталған сорпа. Америкалық швед тарихи мұражайының Джени Линд бөлмесі оның өміріне және Америкадағы оның кең танылуының нәтижелеріне арналған. Оның 1850-1852 жылдардағы Америкаға сапары 1980 жылғы "Барнум" мюзиклының және 2017 жылғы "Ең ұлы шоумен" фильмінің сюжеттік желісінің бір бөлігі болып табылады, екеуі де Линд пен Барнум арасындағы ойдан шығарылған қарым-қатынасты "романтикалық мәнермен" көрсетеді.