Кіріспе

Танея pisiformis, кәдімгідей қоянның тасқабағы деп аталады, бұл лагоморфтар, кеміргіштер мен етқоректілерде инфекция тудыратын эндопаразиттік тасқабақ. Ересектерде T. pisiformis әдетте белгілі қожайынның - етшілердің ұсақ ішегінде кездеседі. Лагоморфтар - аралық қожайын, олар шөптер мен басқа да азық-түлік көздерінің фекальды ластануымен түпкілікті қожайынның қожайын болып табылады. Ұрық сатысы көбінесе Cysticercus pisiformis деп аталады және аралық иесінің бауырында және перитонеалдық қуыстарында кездеседі. T. pisiformis бүкіл әлемде кездеседі.

Сипаттама

T. pisiformis әдетте иттер мен басқа етқоректілерге, мысалы, койоттар мен түлкілерге жұғады. Қоянның Т. pisiformis личинкалары бауыр мен ішектерге жабысып, диаметрі цисталар түзеді. Бұл цистицеркоз деп аталады. Олардың ұзындығы 34-ден 38-ге дейін болуы мүмкін. Аралық қожайынды қоян мен қоян құрайды, оларда мезацестоидтар (ларвалық саты) кездеседі. Бұл аралық иесінің перитонейінде болады және ит немесе мысық осындай жұқтырған аралықтың іш мүшелерімен қоректенгенде нақты иесімен сіңірілуі мүмкін.

Өмірлік цикл

Жұмыртқалар қоршаған ортаға аурулы ит нәжісі арқылы жіберіледі. Т. pisiformis жұмыртқаларын ұстайтын жүкті проглотидтер нәжістеде болады, олар ақыр соңында проглотидтен жақын маңдағы өсімдіктерге шығарылады. Содан кейін жұмыртқаларды қоян немесе Leporidae туысының кез келген мүшесі жұтады. Қоянның ішегіне кірген соң, личинка немесе онкосфера фазасы ішек қабырғасына еніп, қан ағынына жетеді. Құрт бауырға жеткенде, личинка цистицирк түріне айналады. Бұл цистицирк екі-төрт апта бойы бауырда болады, содан кейін ол перитонеялық қуысқа өтеді, онда ол қоянды жейтін қожайынды күтеді. Ақырғы қожайын - иттер немесе басқа да Canidae туысының мүшелері. Ішектен өткен соң цистицеркус ішекке кіреді және ішек қабырғасына ілмектермен және сорғыштармен жабысады. Құрттың дамуына және өлшеміне қарай өсуіне уақыт болғаннан кейін, жүкті проглотидтер паразиттің дистальді шетінен босатылады және жаңа циклді бастау үшін нәжіспен өтеді.

Ересектердің морфологиясы

Ересектілік сатысы төрт сорушы және қарулы ростелл, қысқа мойын аймағы, өсіп жетілмеген ұрпақ түзу мүшелері бар жетілмеген ұрпақ түзу мүшелері бар жетілмеген ұрпақ түзу мүшелері бар толық дамыған еркек және әйел ұрпақ түзу мүшелері бар және жұмыртқамен толтырылған кеңейтілген жатырмен жүкті ұрпақ түзу мүшелері бар.

Патология

Қояндарда сыртқы жоғары интенсивтілік болған кезде ғана, интенсивтілік диапазонында нақты клиникалық белгілер байқалмайды. Бұл жағдайда қоян әлсіз немесе науқас көрінеді. Негізгі ауру - бауыр жетіспеушілігі. Өте сирек жағдайларда кисталар өкпеге немесе миға көшіп кетеді; бұл жағдайларда тыныс алу қиындықтары немесе ұстамалар пайда болуы мүмкін. Ең ауыр жағдайларда қоян кенеттен өледі. Табылған кисталардың бір сколексі кистаның ортасына кері бұрылады. Бұл пішін цистицирк деп аталады, ол метацестодтардың өмір кезеңінің бір бөлігі. Бауырда табылғандары бұл көк қуыстарды құрайды, олар Cysticercus pisiformis деп аталады. Бұл белгілер тек қоянды өлтіру кезінде ғана байқалады. Иттерде инфекцияны іздеудің қарапайым әдісі бар. Түлкіде жолақпен боялған жұмыртқалары бар жүкті проглотидтер болады. Бұл ветеринариялық дәрігердің қолынан келетін үлгідегі фекальдық жүзуді пайдалану арқылы анықталады.

Емдеу және алдын алу

Taenis pisiformis инфекциясын жабайы қояндар мен иттерде емдеу өте қиын, бірақ үй жануарлары инфекциясын бақылау оңай. Ауруды тоқтатудың бір жолы - иттердің жабайы қояндар мен кеміргіштерді жеуіне жол бермеу. Егер зақымданған қоянды жемесе, онда құрт өзінің өмірлік циклын аяқтай алмайды. Үй қояндары үй ішінде ғана асүйде ұсталса, олар аурудан зардап шекпейді, бірақ оларды ашық аулада ауызға алса, ауру жұқтыруы мүмкін. Егер инфекция бар болса, онда мына дәрілердің бірін қолданыңыз: Эпсипрантел, Празиквантел, Мебендазол, Никозамид, Бунамидин гидрохлориді немесе Фенбендазол. Бұл ересектер сатысын өлтіреді, бірақ киста немесе жұмыртқа сатысын өлтірмейтіндіктен бірнеше емдеу қажет болуы мүмкін. Празиквантелді тәулігіне бір - екі аптаға дейін қабылдау қоянның личинкалы цистицеркозына қарсы тиімді. Иттерде Никозамид немесе Празиквантелдің бір дозасы өте тиімді болуы мүмкін.