Кіріспе

Стимулға реакция уақытына қатысты түсінік Симон эффекті - бұл ынталандыру мен жауап бір жақта және олар қарама-қарсы жақта болған сынақтар арасындағы дәлдік немесе реакция уақытының айырмашылығы, ынталандыру мен жауап қарама-қарсы жақта болған кезде жауаптар әдетте баяу және дәл емес. Бұл тапсырма Stroop Effect-ке ұқсас. Строптың түстер мен сөздерді сынағы (SCWT) белгілі бір ынталандыру белгісін өңдеу екінші ынталандыру атрибутын бір мезгілде өңдеуге кедергі келтірген кезде пайда болатын танымдық кедергілерді тежеу қабілетін бағалау үшін пайдаланылуы мүмкін. Саймон эффекті осы эффекттің кеңейтілуі болып табылады, бірақ бұл тапсырмадағы араласулар ынталандырулардың өздерінің ерекшеліктері емес, кеңістіктік ерекшеліктер арқылы пайда болады.

Бастапқы тәжірибе

Саймонның алғашқы зерттеуінде екі жарық (өнерткіш) айналып тұрған дөңгелек панельге орналастырылды. Бұл құрылғы әртүрлі деңгейде (горизонталь жазықтықтан алыстатылған) айналдырылатын болады. Саймон жауап кілттеріне қатысты кеңістіктік қатынастың өзгеруі өнімділікке әсер ететініне көз жеткізуді қалады. Реакция уақытының өсуіне жас да әсер етуі мүмкін. Болжам бойынша топтардың реакция уақыты жарық стимулының салыстырмалы орнына байланысты өсті (жас фактор емес). Реакция уақыты 30% - ға дейін ұлғайды. Алайда, әдетте, Симон эффекті деп аталатын әсердің алғашқы шынайы көрсетілімі ретінде Симон мен Руделлдің (1967) еңбегі қарастырылады. Мұнда олар қатысушылардың сол немесе оң құлақтағы "сол" және "оң" деген сөздерге жауап беруін сұрады. Тыңдаудың орналасуы тапсырмаға мүлдем қатысы жоқ болса да, егер ынталандырудың орналасуы талап етілген жауаппен бірдей болмаса (мысалы, олар оң құлақта ұсынылған сөзге сол жақтан жауап беруі керек болса), қатысушылар реакция латенттілігінің айтарлықтай өсуін көрсетті.

Әдіс

Саймон эффектісін көрсету үшін, қатысушыны компьютер мониторының алдына қойып, екі батырмасы бар панельді көрсету керек. Қатысушыға экраннан қызыл түс көрінгенде оң жақ батырманы, ал жасыл түс көрінгенде сол жақ батырманы басу керектігі айтылады. Қатысушыларға әдетте стимулдың орналасуын елемеу және олардың реакциясын тапсырмаға сәйкес түске негіздеу ұсынылады. Қатысушылар әдетте экранның оң жағында пайда болған қызыл жарыққа жылдам жауап береді, бұл үшін олар панельдің оң жағындағы батырманы басып отырады (конгруентті сынақтар). Реакция уақыты әдетте экранның сол жағында қызыл дәнекер пайда болған кезде баяу болады және қатысушы өзінің панелінің оң жағындағы батырманы басуы керек (бұрыс келмейтін сынақтар). Жасыл дәнекерлер үшін де дәл солай, бірақ керісінше. Бұл, экрандағы тітіркендіргіштің панелдегі батырмалардың физикалық орналасуына қатысты орны тапсырмаға қатысы жоқ және қай жауаптың дұрыс екендігімен байланысты емес дегенге қарамастан болады. Бұл тапсырмадан кейін, субъект экрандағы орнын емес, тиісті батырманы басып, объектінің түсін (яғни қызыл немесе жасыл) ғана атап өтуді талап етеді.

Практикалық әсері

Адам-машина интерфейстерін жобалауда Симон эффектісін білу пайдалы. Мысалы, ұшақ пилоттық кабинасында адам бір жағдайға тез әрекет етуі керек. Егер ұшқыш ұшақты ұштырса және сол қозғалтқышта проблема болса, жақсы адам-машина интерфейсі дизайны бар ұшақ (көпшілігі бар) сол қозғалтқыштың индикаторлы жарығын оң қозғалтқыштың индикаторлы жарығының сол жағына орналастырады. Бұл интерфейс адамдардың жауап беру түріне сәйкес келетін ақпаратты көрсетеді. Егер бұл басқаша болса, онда ұшқыш дұрыс емес жауап беріп, қозғалтқышты дұрыс емес реттеуі мүмкін.