Кіріспе
Француз адмиралы (1761–1848)
Шарль Александр Леон Дюран, Лино графы (27 қаңтар 1761 – 2 желтоқсан 1848) – Наполеон Бонапарт билігінде француз флотында қызмет еткен француз адмиралы. Ол 1801 жылы Алхесирас жорығында франко-испан біріккен флотына басшылық етті, Алхесирас шайқасының біріншісінде жеңіске жеткенімен, екінші шайқаста жеңіліске ұшырады. Содан кейін 1803 жылы Үнді мұхиты мен Оңтүстік Қытай теңізінде британдық саудаға қарсы сәтсіз жорыққа жетекшілік етті, Пуло-Аура шайқасында Шығыс Индия компаниясының күшіне жеңіліп, теңіздегі мансабын аяқтады және 1806 жылғы 13 наурыздағы шайқаста Джон Уорренге ұтылды. Бурбон монархиясы қайта орнатылғаннан кейін Лино Гваделупа губернаторы болып тағайындалды. Ол Наполеонды «Жүз күн» кезеңінде қолдағандықтан Францияға оралған соң отставкаға кете алмай, әскери сотқа берілді. Ақталуға қарамастан, ол зейнеткерлікке шығып, енді қызмет етпеді.
Өмірбаян
Брест қаласында туған Линоа 1776 жылы 15 жасында француз флотына ерікті болып кірді. Ол өзінің туған портында «Цезарь» және «Проте» кемелерінде қызмет етті. 1778 жылдың тамызында, Американың Тәуелсіздік соғысы кезінде, ол Кариб теңізіндегі д’Орвиллер флотының бөлігі «Бьен Аймэге» қосылды, онда сегіз ай қызмет еткеннен кейін ол уақытша лейтенант де фрегат қызметіне тағайындалды. Ол жаңадан салынған «Сципион» кемесінде 1779 жылдың мамыр айынан 1781 жылдың қаңтарына дейін қызмет етті, сонда оның екі жылдық сынақ мерзімі аяқталып, ол «Ensigne de vaisseau» болып бекітілді. Брест қаласында порт лейтенанты болып, 1789 жылдың 1 мамырына дейін созылған жұмыссыздық кезеңін аяқтады. 1790 жылдың 12 қазанында «Виктория» кемесіне орналасты. 5 мамырда «Аталанте» корветі «Леврет» компаниясымен бірге Корк қаласынан үш күн қашықтықта британдық конвойға тап болды. Конвойды екі сызықтық кеме – 74 және 64 қарулы кемелер қорғады, олар дереу байрақтарын көтеріп, атысты бастады. Линоа қару-жарақтың өзінен кем екенін түсінген соң, аға офицер ретінде кемелеріне бөлініп, қашып кетуді бұйырды. «Леврет» түнде өзінің қуғыншысынан, «Сент-Олбанстан» қашып құтыла алды, бірақ «Аталанте» келесі күні оны қуғынға ұшыраған «Swiftsure»-ден құтыла алмады. 7 мамыр күні сағат 03:25-те «Аталанте» күрделі жөндеуден өтіп, екі күндік ұрыста қатты зақымдалды. Ол және оның экипажы тұтқынға алынды, ал «Аталант» ақырында Корольдік флотқа қабылданды, «HMS Espion» болып қайта аталды. Линоа айырбасталды және 1795 жылдың наурыз айында үйіне оралды. Ол мамыр айында «capitaine de vaisseau» қызметіне көтерілді, 1794 жылдың қаңтарына дейін, 74 қарулы «Формидабль» кемесінің командасын алды. Келесі жылы маусым айында Гройс шайқасында ол тағы да тұтқындалды, оның кемесі Вильяреттің кері қайтқан эскадрильясының үш соңғы кемелерінің бірі болды. Ол соғыста екі рет жараланып, бір көзінің көру қабілетін жоғалтты. Ол тез арада айырбасталып, тамыз айында қайтарылды. 1796 жылы ол дивизия бастығы ретінде Ирландияға жасалған экспедицияға қатысты, ол 3 сызықтық кеме және 4 фрегаттан тұратын эскадрильяны басқарды, оның туы «Несторда» болды. Бантри шығанағына жеткенде генералдар қонуға қарсылық білдірді, ал эскадрилья Брестке қарай бет алды. Линоа Гантэуммен Мысырдағы француз күштерін нығайтудағы сәтсіз әрекетке қосылмады, бірақ оның орнына Порто-Феррахо қоршауында Тулон флотының қалған бөлігіне қолбасшылық етті және 1801 жылдың мамыр айында Эльбаға шабуылды ұйымдастырды. Маусым айында Гантэум әлі де маневрлер жасап жатқанда, Линоаға Кадис қаласында жаңа біріктірілген француз және испан әскери-теңіз күшін жинауға бұйрық берілді. «Формидабельде» және Десейк, «Индоптебл» және «Мюронмен» бірге ол 13 маусымда теңізге шығып, 3 шілдеде Гибралтардан өтіп, британдық бригті басып алды. «Speedy» капитаны Томас Лорд Кокрейннен Сэр Джеймс Сомарез басқарған күшті эскадрилья Кадиске блокада жасап отырғанын естіген соң, Линоа Альгесирастың испандық пулеметтері астында баспана іздеді. Екі жақ та 9 шілдеде француздарға Кадистен шыққан бес испандық кеменің қосылған кезде жөндеу жұмыстарын жалғастырды. Бұл біріктірілген флот 12 шілдеде таңертең Кадиске кетті, ал Саумарес, оны испандық Франко әскерімен күшейтіп, жағалаудағы қару-жарақтан тыс болған кезде франко-испандық флотты қиындатуды көздеді. «Hannibal» қиындық туғызды және 19:45-те «Indienne» кемесіне оны Алгесирасқа сүйретуді бұйырды. Испан командирі флотты Кадиске қарай бұрып, Гибралтар сағатына қарай бет алды. Британдықтар соңынан еріп, 20:40-да Саумерес тәуелсіз әрекетке бұйрық берді. «Superb» бірінші болып «Real Carlos» кемесімен күресті. Бір бөлігі жоғарыдан атып, оның арматурасы арқылы өтіп, кемені оң жақтағы «San Hermenegildo» кемесіне соқты. «San Hermenegildo» оны «Real Carlos» атқан деп ойлап, оған қарсы атқан. Он минуттан кейін «Real Carlos» өртеніп кетті. «San Hermenegildo» кемесі отты жеткізу үшін кеменің артқы жағына өткенде, кенеттен жел соққанда, от екі кемеге де таралып, кейін жарылып кетті. Сол кезде «Superb» «San Antonio» кемесінің берілуін талап етіп, өз жолын қуып шықты. Линоа 6 шілдедегі шайқаста және алдыңғы шайқаста атқарған рөлі үшін мақталды және Наполеоннан «Құрмет қыраны» алды. Алайда, ол және оның біріктірілген флоты Кадис қаласында қазан айында Ұлыбританиямен бейбітшілік келіссөздері басталғанға дейін блокадаға ұшырады. 1802 жылдың басында Линоа Сен-Домьинге экспедицияға губернатор Туссен Лувертураны орнынан түсіру және француз бақылауын қайта қалпына келтіру үшін қатысты. Лувертер колонияның тәуелсіздігін алуға тырысқан деп күдікті бұрынғы құл болған. Қаңтар айында Линоа үш сызықтық кеме және үш фрегаттан тұратын эскадрильяның командасын қабылдап, ондағы 20 000 әскерге күш қосу үшін теңізге шықты. Науқан сәтсіз аяқталып, Линоа 31 мамырда Францияға оралды. Линоа соғыс қайта басталғанын «Berceau» атты 22 қарулы корветпен қыркүйек айында кездескенде естіді. 10 желтоқсанда Батавияға келген Линоа Қытайдан оралған британдық конвой туралы хабар алды. Әскерлерді түсіргеннен кейін және 16 қарулы бриг-корвет «Adventurier» күштеріне қосылғаннан кейін, ол 28 желтоқсанда теңізге шықты. 1804 жылдың 14 ақпанында Пуло Аура шайқасы болды, осы шайқаста Линоаның эскадрильясы британдық Қытай флотымен кездесті. Британдық сауда кемелері қару-жарағы аз болғанымен, Линоа күштерінен көп санды және өздерін қорғануға дайындалып маневр жасады. Көбінесе қару порты суреттелген және теңіз туларын көтеріп жүрген үлкен «indiamen» кемелері шайқасқа қатысқандай көрінді. Осы тактикамен конвой комиссары Натанiel Dance Линоаға британдық флот теңіз күзетімен қорғалғандай сезім тудырды, ал француздар қорғаны жоқ британдықтарға шабуыл жасамай қайтып келді. Қайта оралу жолында Линоаның кемелері тағы бір сыйлық алды және 1 қарашада Иль-де-Франсқа келді, онда «Belle Poule» өз сыйлығымен күтіп отырды. 1805 жылдың мамыр айында «Atalante» және «Semilante» басқа міндеттермен айналысқанда, Линоа «Marengo» және «Belle Poule» кемелерін Оңтүстік Атлант мұхитына алып шықты. Бұл круиз өнімді болмады, Кейптаунға барғаннан кейін эскадрилья Африканың шығыс жағалауын және Қызыл теңізді патрульдеді. Бұл да нәтижесіз болды және тек 11 шілдеде Кейптаун мен Цейлон арасындағы теңіз жолдарын іздеу туралы шешім қабылданғаннан кейін ғана жау кемелері кездесті. Цейлон жағасында олар жағаға тірелген бір сауда кемесіне тап болды, ал екіншісі, «Brunswick» атты шығыс индиялық кемесі басып алынды. Қолда бар екі кемемен Линоаның мүмкіндіктері жалғыз кемелерді және қарусызданған конвойлерді қууға дейін азайды. Олардың оларды ұстаудың ең жақсы мүмкіндігі тар жолдарды қарау екенін түсінген Линоа желтоқсан айында шағын эскадрильясын британдықтардың тоқтау орны болған Сент-Еленаға жолдады. 1806 жылдың 29 қаңтарында Линоа американдық кемеден Кейптаунды британдықтар басып алғанын білді. Соңғы қолжетімді порт жабық болғандықтан, Линоа кері бұрылып үйге бет алды. 1806 жылдың 13 наурызындағы шайқаста 90 қарулы «HMS London», 80 қарулы «HMS Foudroyant» және 38 қарулы фрегат «HMS Amazon» өз әріптестерінен біршама алшақ жүріп, сағат 03:00-де Линоаның кемелері көрінді. Үш британдық кеме бірден қуа жөнелді және сағат 05:30-ға қарай «London» екі француз кемесімен байланысқа түсіп, атысты бастады. Сағат 06:00-ге қарай Линоа шайқасты жеңе алмайтынын түсініп, қозғалысқа өтуге тырысты, «Belle Poule» кемесіне де солай жасауға бұйрық берді. «Marengo» және «Belle Poule» кемелерінің арқандары қатты зақымданып, маневр жасау қиын болды. «Marengo» «London» кемесінің үздіксіз атысынан және «Belle Poule» кемесін қуған «Amazon» кемесінің оқ жауынан қаша алмады. «London» да қатты зақымданып, артқа қарай жылдамдықпен қозғала бастады, бірақ «Foudroyant» және «HMS Repulse» кемелерінің 10:25-те және «HMS Ramillies» кемесінің 11:00-де пайда болуы француз кемелеріне бас июден басқа жол қалдырмады. Линоа жараланып қайтадан тұтқынға алынды. Наполеон айырбастау амалын тоқтатты.
Linois was exchanged and returned home in March 1795. He was promoted to capitaine de vaisseau in May, backdated to January 1794, taking command of the 74 gun Formidable of the Brest Fleet. The following year, in June, he was captured again at the battle of Groix, when his ship was one of the three rearmost in Villaret's withdrawing squadron. He was twice wounded in the battle and lost the sight of an eye. He was quickly exchanged and returned in August. In 1796 he took part in the Expédition d'Irlande as a chief of division, leading a 3 ship of the line and 4 frigate squadron, with his flag on Nestor. On arrival in Bantry Bay, the generals opposed a landing, and the squadron headed back to Brest. Linois did not join Ganteaume in the unsuccessful attempt to bolster the French forces in Egypt but instead commanded the remainder of the Toulon fleet at the Siege of Porto Ferrajo and orchestrated the attack on Elba in May 1801. In June, with Ganteaume still on manoeuvres, Linois was ordered to assemble a new combined French and Spanish naval force at Cadiz. Aboard Formidable and in company with Desaix, Indomptable and Muiron, he set sail on 13 June, passing Gibraltar on 3 July and capturing the British brig After hearing from Speedy's captain, Thomas Lord Cochrane, that a powerful squadron under Sir James Saumarez was blockading Cadiz, Linois sought shelter beneath the Spanish guns of Algeciras. Both sides were still effecting repairs when, on 9 July, the French were joined by five Spanish ships of the line from Cadiz. This combined fleet left for Cadiz at dawn on 12 July and Saumarez, who had been reinforced by , followed, intending to harass the Franco Spanish fleet once it had moved out of range of the shore guns. Hannibal caused problems and at 19:45, Indienne was ordered to tow her back to Algeciras. The Spanish commander then turned the fleet towards Cadiz, heading into the Gut of Gibraltar. The British followed and at 20:40, Saumerez ordered independent action. Superb was first into the action, engaging Real Carlos. Some of the shot was high and passed through her rigging, hitting the ship to her larboard, San Hermenegildo. Thinking the shot came from Real Carlos and that she was an enemy, San Hermenegildo fired into her. In about ten minutes the Real Carlos was on fire. When San Hermenegildo crossed her stern to deliver a raking fire, a sudden gust of wind brought them together and the fire spread through both ships, which subsequently blew up. In the meantime, Superb had moved on and forced the surrender of San Antonio. Linois was commended for his part in the battle and the previous one on 6 July, and received the 'Sabre of Honour' from Napoleon. He and his combined fleet however, were blockaded in Cadiz until peace negotiations began with Britain in October. Early in 1802, Linois participated in an expedition to Saint Domingue to depose the governor, Toussaint Louverture and reassert French control there. Louverture was a former slave who was suspected of trying to gain independence for the colony. In January Linois took command of a squadron of troopships, comprising three ships of the line and three frigates, and sailed out to reinforce the 20,000 troops already there. The campaign was ultimately unsuccessful and Linois returned to France on 31 May. Linois received news that the war had resumed when he was joined by the 22 gun corvette, Berceau in September. Arriving at Batavia on 10 December, Linois was appraised of a British convoy returning from China. After dropping off the soldiers and adding the 16 gun brig corvette, Adventurier, to his force, set sail on 28 December. The Battle of Pulo Aura occurred on 14 February 1804 when Linois' squadron encountered the British China Fleet. Although lightly armed, the British merchant ships outnumbered Linois' forces and manoeuvred as though preparing to defend themselves. Some of the larger indiamen, with gun ports painted on and flying naval ensigns, formed a mock line of battle. With these tactics, the convoy commodore, Nathaniel Dance, fooled Linois into believing that the British fleet was defended by naval escorts and the French retired without attacking the virtually defenceless British. On the return journey, Linois' ships took another prize, and arrived at Ile de France on 1 November, to find Belle Poule with a capture of her own. In May 1805, while Atalante and Semilante were attending to other duties, Linois took Marengo and Belle Poule into the South Atlantic. This cruise was not productive and, after visiting Cape Town, the squadron patrolled the east coast of Africa and the Red Sea. This also proved fruitless and it was not until 11 July, following a decision to search the sea lanes between Cape Town and Ceylon that any enemy vessels were encountered. It was off the coast of Ceylon they fell in with two unprotected merchant ships, one of which was driven onto the shore and the other, the east indiaman Brunswick, captured. With only two ships at his disposal, Linois' options had dwindled to chasing lone ships and unarmed convoys. Realising his best chance of catching them was to scout around choke points, in December, his small squadron sailed for the popular British stop over of St Helena. On 29 January 1806, Linois learned from an American ship of the British capture of Cape Town. With the last accessible port closed, Linois could only turn around and head for home. In the action of 13 March 1806, the 90 gun HMS London, the 80 gun HMS Foudroyant and the 38 gun frigate HMS Amazon, were sailing some miles ahead of their compatriots when, at 03:00, Linois' ships were spotted. The three British ships immediately gave chase and by 05:30, London had overhauled and begun an exchange with both French ships. By 06:00 Linois realised that he was unable to win the battle and attempted to move off, issuing orders for Belle Poule to do likewise. Both Marengo and Belle Poule had been severely battered in the rigging and were finding it increasingly difficult to manoeuvre. Marengo could not avoid London's continuing fire nor the cannonade from Amazon as she passed in pursuit of Belle Poule. London too had been heavily damaged and was beginning to drift astern but the appearance of Foudroyant, and HMS Repulse at 10:25 and HMS Ramillies at 11:00, left the French ships with no option but to surrender. Linois had been wounded and was captured again. Napoleon had ended the practice of exchanging officers and Linois remained a prisoner of war until Napoleon fell in 1814. In 1810, while held by the British, Linois was named Comte de Linois by Napoleon.
Көркем шығармаларда
Линоис – Патрик О’Брайанның «Обри-Матурин» сериясындағы маңызды емес, бірақ жоғары құрметке ие кейіпкер. Фредерик Марриат 1832 жылғы «Ньютон Форстер» романында Пуло-Аура шайқасын бейнелейді.