Кіріспе
Канадалық әлеуметтік эксперимент. Mincome, "Манитобаның негізгі жылдық табыс эксперименті" – 1970 жылдары Манитобада өткізілген Канаданың кепілдендірілген жылдық табыс (GAI) бойынша әлеуметтік эксперимент. Жоба Манитоба провинциялық үкіметі және премьер-министр Пьер Трюдо басшылығымен Канаданың федералдық үкіметі тарапынан бірлесіп қаржыландырылды. Ол 1974 жылғы 22 ақпанда Эдвард Шрайердің Манитоба үкіметінің Жаңа демократиялық партиясы кезінде баспасөз хабарламасы арқылы іске қосылды және 1979 жылы Стерлинг Лионның Манитоба үкіметінің Прогрессивті консервативтік партиясы және Джо Кларктың федералдық Прогрессивті консервативтік партиясы кезінде тоқтатылды. Эксперименттің мақсаты – кепілдендірілген, талап етілмейтін жылдық табыс, UBI-дің әлеуметтік әсерін бағалау, соның ішінде мұндай бағдарламаның алушыларды жұмыс істеуден айнытыратынын анықтау және егер айнытыратын болса, қаншалықты дәрежеде айнытыратынын білу.
Mincome, the "Manitoba Basic Annual Income Experiment", was a Canadian guaranteed annual income (GAI) social experiment conducted in Manitoba in the 1970s. The project was funded jointly by the Manitoba provincial government and the Canadian federal government under Prime Minister Pierre Trudeau. It was launched with a news release on February 22, 1974, under the New Democratic Party of Manitoba government of Edward Schreyer, and was closed down in 1979 under the Progressive Conservative of Manitoba government of Sterling Lyon and the federal Progressive Conservative Party of Joe Clark. The purpose of the experiment was to assess the social impact of a guaranteed, unconditional annual income, UBI, including whether a program of this nature would create disincentives to work for the recipients and, if so, to what extent.
Бағдарламаның құрылымы
Эксперимент Виннипег қаласында және Манитобаның ауылдық аймағында (тараңқы ауылдық аймақ) кездейсоқ бақыланатын сынақ ретінде жүргізілді. 1973 жылы Манитоба штатының Дофин қаласында "қанығу орны" деп аталатын пилоттық жоба қосылды. Виннипег және Дофин қалаларындағы сынақ орындарында төмен кірісті отбасылар жеті түрлі емдеу тобына және бақылау тобына кездейсоқ түрде бөлінді. Емдеу топтарына жатқан отбасылар отбасы мөлшеріне сәйкес келетін кіріс кепілдігін немесе ең төменгі ақшалай көмек алуға құқылы болды, олар жұмыс істеп тапқан әрбір доллар үшін белгілі бір сомада (35, 50 немесе 75 цент) азайтылды. Дофин қаласы шамамен 10 000 тұрғыны бар, жеткілікті деректер жинауға мүмкіндік беретін, бірақ тым қымбат болмайтын және Виннипегке бір күнде барып-қайтуға болатын қала ретінде таңдалды. Дофин тұрғындары әрбір доллар үшін 50 центке жәрдемақыны төмендететін бір емдеуге қатыса алды. Сонымен қатар, Дофинде тек бір жоспар (3-жоспар) болды және Виннипег пен ауылдық аймақтардағыдай, кез келген қала тұрғыны өтініш бере алатын.
Нәтижелер
Минком бойынша соңғы есеп жарияланбады, бірақ 1981 жылы Манитоба университетінде Әлеуметтік және экономикалық зерттеулер институты федералдық гранттың арқасында құрылды. Институт Минком экспериментінің нәтижелерінен машинамен оқылатын деректер базасын жасады және эксперименттің талдауын жеке академиялық жобаларға тапсырды.
Табыстан кейінгі зерттеулер
Mincome және АҚШ-тағы теріс табыс салығы эксперименттерінің маңызды себебі – кепілдірілген табыс жоспарының жұмысқа деген ынталандыруға тигізетін әсерін анықтау болды. Манитоба университетінің экономистері Дерек Хэм мен Уэйн Симпсон 1980 жылдары Mincome бағдарламасында еңбек ресурстарын ұсыну және жұмыстың ынталандыруын төмендету мәселелерін талдап, нәтижелерін бірнеше мақала мен монографияда жариялады. Олардың зерттеулері еңбек нарығына шағын әсер еткенін көрсетті, нәтижесінде ерлердің жұмыс уақыты 1 пайызға, үйленген әйелдердің 3 пайызға, ал үйленбеген әйелдердің 5 пайызға төмендеді. Ең үлкен әсер эксперименттік емдеулер емес, отбасы құрамындағы өзгерістер болды, себебі мектепке дейінгі жастағы балалар күйеулердің еңбек ресурстарын арттырды, ал әйелдердің еңбек ресурстарын шамамен бірдей көлемде азайтты. Бұл кепілдірілген жылдық табыстың әсерін білудегі маңызды шектеу болып табылады, себебі жұмыс істеуге деген ниетке ұзақ мерзімді әсері туралы көп мәлімет жоқ. Экономистер Дерек Хэм мен Уэйн Симпсон еңбек ресурстарын ұсынуға байланысты реакцияларды талдап, олардың АҚШ-тағы ұқсас эксперименттерде болжанғаннан жалпы алғанда аз екенін анықтады. Дэвид Прескотт, Роберт Свидинский және Дэвид Уилтон әйелдердің, әсіресе үй шаруашылығының басшыларының еңбек ресурстарын ұсынуға жауап ретінде қарады. 2016 жылы Дэвид Кальницкий 1976 жылы аяқталған Дофин қауымдастығының сауалнамасын талдап, GAI-ға қатысу себептерін және оның әлеуметтік жағдайына қатысты түсініктерді зерттеді. Оның пікірінше, негізгі жылдық табыстың маңызды артықшылығы – дәстүрлі әлеуметтік көмекке қарағанда кемсітушіліктің азайтылуы. Экономист Эвелин Л. Форгет квази-эксперименттік талдау жүргізіп, Дофин тұрғындарының денсаулық көрсеткіштерін Манитобаның басқа тұрғындарымен салыстырды. Бұл зерттеу Mincome деректерін тікелей пайдаланбады, бірақ Дофин тұрғындарының көп бөлігі Mincome бағдарламасына қатысқан болса, олардың әлеуметтік, экономикалық және денсаулық көрсеткіштеріндегі айырмашылықты анықтауға болады деп болжайды. Форгет Mincome бағдарламасы іске асырылған кезеңде ауруханаға түсу көрсеткіші 8,5 пайызға төмендегенін, жұмыс орындарындағы жарақаттардың азайғанын және жазатайым оқиғалар мен жарақаттардан жедел жәрдемге жүгіну санының азайғанын анықтады. Сондай-ақ, Форгет балалы әйелдердің үлесін салыстырып, жас аналардың туу көрсеткішінің бақылау тобымен салыстырғанда төмендеуін болжады. Негізгі табыс денсаулық және әлеуметтік салалардағы көптеген пайдалы нәтижелерді қамтамасыз етеді, бірақ ешқандай табысты сақтау эксперименттері, соның ішінде Mincome, табысты қолдау мен денсаулық көрсеткіштері арасындағы себеп-салдарлық байланысты тікелей дәлелдемеді. Онтарионың негізгі табыс пилоттық жобасының мақсаты денсаулық жағдайының және басқа да әлеуметтік көрсеткіштердің өзгеруін бағалау болды, бірақ Онтарио үкіметі бұл экспериментті 2018 жылдың жазында тоқтатты. Mincome эксперименті туралы шолу 2017 жылдың 23 қаңтарында Winnipeg Free Press газетінде жарияланды. Mincome бағдарламасы туралы толық шолу Canadian Public Policy журналында жарияланды.
Mincome деректері мен құжаттамасына қол жеткізу
Mincome деректері мен құжаттамалары Манитоба университетінің кітапхана жүйесі арқылы, университеттің Dataverse веб-сайтында қолжетімді.