Польшаның барокко өнерінің маржаны – Ридзина қаласының тарихы
Rydzyna
Рыдзина, Польша: тарихи қала, Польша бароккосының «інжуы». 15 ғасырда негізі қаланды, король Станислав Лещинскидің резиденциясы болды. Тарихи ескерткіштерге толы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Риджина (айтылуы: РИДЗИНА) – Польшаның батысындағы тарихи қала, Ұлы Польша воеводдігінің оңтүстік бөлігінде, Лешно қаласынан оңтүстікке қарай 10 км қашықтықта, Лешно ауданында, маңызды Познань – Вроцлав S5 тас жолына жақын орналасқан. Қаланың халқы 2446 адамды құрайды (2006 жылғы мәлімет). Бұл қала 1704 жылдан 1709 жылға дейінгі алғашқы, қысқа мерзімдік билігі кезінде король Станислав Лещинскийнің резиденциясы болды. Риджина қаласы сақталған ескі қалалық бөлігі мен көптеген тарихи ескерткіштерінің болуына байланысты жиі "Польша бароккосының маржаны" деп аталады.
Rydzyna (pronounced RIDZINA ) is a historic town in western Poland, located in the southern part of the Greater Poland Voivodeship, 10 km south of Leszno, in the Leszno County, close to the main Poznań Wrocław highway S5. The town's population is 2,446 (2006). It was the seat of King Stanisław Leszczyński during his first short reign from 1704 to 1709. Rydzyna is commonly referred to as "the pearl of the Polish Baroque" due to its preserved Old Town core and a high abundance of historical monuments.
Тарих
Оны 15 ғасырдың басында Визбно әулетінің ұрпағы, король Владыслав II Ягилоның рыцары Ян Чернина құрды. Риджина – Польша Корольдігінің Үлкен Польша провинциясындағы Познань воеводствосындағы Костян округінде орналасқан жеке қала. 17 ғасырдың соңында қала мен оның айналасы танымал магнаттар – Лезчинскийлер, содан кейін Сульковскийлер отбасының меншігіне өтті. Олардың қалаға салған инвестициялары оған «Польша бароккосының інжу-маржаны» деген лақап атын сыйлады. 11-ші поляк жаяу әскер полкі Риджинада дислокацияланды. Польшаның екінші бөлінісі кезінде, 1793 жылы, қала Пруссияға қосылды. 1806 жылғы Ұлы Польша көтерілісінен кейін поляктар оны қайта иеленді және ол қысқа ғана өмір сүрген Варшава герцогтігінің құрамына кірді. 1815 жылы герцогтік таратылғаннан кейін, Пруссия оны қайтадан аннексиялады. 1871 жылы қала Германияның құрамына кірді және неміс тілінде Рейзен деп аталды. 1887 жылға дейін Рейзен Пруссияның Позен провинциясындағы Фрауштадт округіне қарады. 1887 жылдан 1920 жылға дейін ол Лисса округінің құрамында болды. 1905 жылғы халық санауы бойынша қалада 1123 адам тұрды, оның 814-і (72,5%) немістер, ал 309-ы (27,5%) поляктар еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польша Екінші Польша Республикасы ретінде тәуелсіздігін қайта алды, содан кейін Версаль келісіміне сәйкес қаланы қайта иеленді. 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға жасалған неміс шабуылы басталғанда, қала Вермахт әскерімен басып алынды. Ол нацистік Германияға қосылды және жаңадан құрылған Рейхсгау Вартленд провинциясының құрамына енді. 1939 жылдың қазанынан 1940 жылдың ақпанына дейін «Интеллигенцияға қарсы операция» кезінде немістер Лешно округінің, соның ішінде Риджинаның поляктарын қала маңындағы орманда жаппай атқылады. 1940 жылдың ақпанында немістер жергілікті поляк шіркеуінің пасторы Александр Стерчевскийді тұтқындады, ол Равичте түрмеге жабылды, содан кейін концлагерьлерге жіберілді және Дахауда қаза болды (Польшадағы католик шіркеуіне қарсы нацистердің қудалауы туралы қараңыз). Соғыстың соңында, 1945 жылдың көктемінде, қала Қызыл Армия тарапынан басып алынып, Польшаға қайтарылды.
It was founded at the beginning of the 15th century by Jan from Czernina, a descendant of the Wierzbno family, a knight of king Władysław II Jagiełło. Rydzyna was a private town, administratively located in the Kościan County in the Poznań Voivodeship in the Greater Poland Province of the Polish Crown. At the end of the 17th century the town and its environs were owned by well known magnates, the Leszczyński and then the Sułkowski families, whose investment in the town resulted in its current nickname as "the pearl of the Polish baroque". The 11th Polish Infantry Regiment was stationed in Rydzyna. In the Second Partition of Poland, in 1793, the town was annexed by Prussia. After the successful Greater Poland uprising of 1806, it was regained by Poles and included within the short lived Duchy of Warsaw, and following its dissolution in 1815, it was reannexed by Prussia. In 1871, the town became part of Germany and was known as Reisen in German. Until 1887, Reisen belonged to the Fraustadt district in the Prussian Province of Posen. From 1887 to 1920, it was part of the Lissa district. According to the census of 1905, the town had a population of 1,123, of which 814 (72.5%) were Germans and 309 (27.5%) were Poles. After World War I, Poland regained independence as the Second Polish Republic, and then regained the town in accordance to the Treaty of Versailles. During the German invasion of Poland which started World War II in September 1939, the town was occupied by the Wehrmacht. It was annexed by Nazi Germany and was incorporated into the newly formed province of Reichsgau Wartheland. From October 1939 to February 1940, during the Intelligenzaktion, the Germans carried out mass executions of Poles from the Leszno County, including Rydzyna, in the forest near the town. In February 1940, the Germans arrested local Polish parish priest Aleksander Sterczewski, who was imprisoned in Rawicz, then deported to concentration camps and killed in Dachau (see Nazi persecution of the Catholic Church in Poland). Towards the end of the war, the town was captured by the Red Army in the spring of 1945 and was restored to Poland.
Рыджина қамалы
Риджинадағы ең маңызды тарихи орын – Риджина сарайы, бұрын король Станислав I және Сульковский князьдерінің резиденциясы болған. Рыджинадағы қамалды 15 ғасырдың басында Ян Чернинский салған. 17 ғасырдың соңында итальяндық архитекторлар Джозеф Симон Беллотти мен Помпео Феррари оның ежелгі негіздерінің үстіне қазіргі барокко стиліндегі сарайды тұрғызды. Сарайдың алғашқы иелері Лезчинский отбасы болды. Паркі және айналасындағы аумақтарымен бірге ол Польшадағы ең әсем сарайлардың бірі еді. 1704-1709 жылдары ол Польша королі Станислав I-нің резиденциясы болды. 1709 жылы Ұлы Солтүстік соғысы кезінде патша әскері сарайды ішінара өртеп жіберді. Дегенмен, ең шебер итальяндық суретшілер салған көркем бөлмелердегі қабырға суреттері мен мүсіндемелері толығымен жойылған жоқ, және князь Август Сульковский 1738 жылы Лезчинскийлердің меншігін сатып алып, сарайды қалпына келтіріп, кеңейтті. Сарай, оған іргелес саябақ және айналасындағы жер бедері Польшадағы ең құнды қамал-саябақ кешендерінің бірін құрайды.
The most historically important site in Rydzyna is Rydzyna Castle, formerly the residence of king Stanisław I and the Sułkowski princes. The castle in Rydzyna was built at the beginning of 15th century by Jan of Czernina. At the end of the 17th century, Italian architects Joseph Simon Bellotti and Pompeo Ferrari erected the present Baroque castle on its ancient foundations. The first owners of the castle were the Leszczyński family. Together with its park and surrounding areas, it was one of the most splendid palaces in Poland. Between 1704 and 1709 it was a residence of the Polish king Stanisław I. In 1709, during the Great Northern War, the castle was partly burnt by the tsar's soldiers. However wall paintings and stucco works in representative rooms, made by the best Italian artists, were not destroyed completely, and the castle was restored and expanded by Prince August Sułkowski, who purchased the Leszczyński estates in 1738. The castle, together with its adjacent park and the surrounding terrain, forms one of the most valuable castle park complexes in Poland.
Басқа тарихи орындар
Рыджинадағы басқа тарихи ескерткіштер – барокко стиліндегі Рынок (базар алаңы) төңірегіндегі үйлер, қала әкімдігі және барокко стиліндегі шіркеу. Бәрі де 18-ғасырда салынған және сарайды жобалаған сәулетшілердің еңбектері. Евангелистік шіркеу ғимараты қазір концерт залы ретінде пайдаланылады. 1761 жылы базар алаңының ортасына скульптор Эндрю Шмидт 1709 жылы қаланың халқын қырған оба эпидемиясын еске алу үшін ерекше қасиетті Үштік колоннасы орнатылды. Сарайдың солтүстік жағына қараған бұрынғы шаруашылық ғимараттары классикалық стильде салынған. Барлық ескерткіштер – Лещинский және Сульковский отбасылары Еуропаның түкпір-түкпірінен шақырған көрнекті сәулетшілердің туындылары. Көне заманда Рыджина төңірегінде 40-тан астам жел диірмені болған. Бүгінде тек 18-ғасырға жататын "Йозеф" диірмені ғана сақталған, ол 2003 жылы жаңартылды. Қазір ол Ауыл шаруашылығы және диірменшілік мұражайына айналдырылған.
Other historical monuments in Rydzyna are baroque tenement houses around the Rynek (Market Square) together with the town hall and the baroque parish church, all built in the 18th century and designed by the same architects as the castle. The evangelical church building now serves as a concert hall. In the center of the Market Square a unique Holy Trinity column was erected in 1761 by sculptor Andrew Schmidt in memory of the plague that decimated the town in 1709. The monumental former annexes to the castle, facing its north side, are in Classic style. All the monuments are the works of prominent architects brought in from all over Europe by the Leszczyński and Sułkowski families. At one time there were over 40 windmills around Rydzyna. Today only one remains, the "Józef" windmill from the 18th century, which was renovated in 2003. It now houses the Museum of Agriculture and Milling.
Көлік
Польшаның S5 тас жолы қаланың батысынан өтеді, ал облыстық 309 тас жолы қала ішінде өтеді.
The Polish S5 highway runs nearby, west of the town, and the Voivodeship road 309 passes through the town itself.