Кіріспе

Тіл біліміндегі ұғым. Джеффри Личтің семантикалық талдауына сәйкес, тіркестің ассоциативтік мағынасы сөйлеушінің жеке психикалық түсініктерімен байланысты. Олар өз кезегінде бес кіші түрге бөлінеді: коннотативтік, коллокативтік, әлеуметтік, эмоциялық және шағылысқан (Mwihaki 2004). Тіркестің коннотативтік мағынасы – белгілі бір нысандарға қатысты термин тудыратын ойлар. Бұл мағыналар тиісті анықтамалармен қатаң түрде түсіндірілмеуі мүмкін, бірақ олар жиі немесе басым қолданыста көрінеді. Бұл сөздердің қатаң анықтамасын көбірек сипаттайтын тарихи коннотациядан айырмашылығы бар. Коллокативтік мағына немесе "коллокация" – жиі қолданыста (белгілі бір контексттерде) бірге кездесетін сөздерді сипаттайды. Әлеуметтік мағына – сөздер адамдар арасындағы қарым-қатынасты орнату және әлеуметтік рөлдерді белгілеу үшін қолданылады. Мысалы, жапон тілінде есімге қосылған "сан" жұрнағы құрметті білдіреді, кейде сөйлеушінің тыңдаушыға бағынышты екенін көрсетеді; ал "чан" жұрнағы сөйлеушінің тыңдаушыны бала немесе балаша көрсететінін білдіреді (махаббатпен немесе қысыммен). Эмоциялық мағына сөйлеушінің жеке сезімдерімен немесе көзқарасымен байланысты. Шағылысқан мағына – сөздің бір мағынасы оның барлық басқа мағыналарын түсінуге және қолдануға әсер ететін кезде туындайды. Тематикалық мағына – сөздердің айтылу реті айтылған мағынаға қалай әсер ететінімен айналысады.

Қатысушы сілтемелер

Мвихаки, Әлиса. (2004)