Кіріспе

Фрэнк Хардидің кітабы. Купердің жарыс машиналарын зерттейтін кітап. "Power Without Glory" – 1950 жылы австралиялық автор Фрэнк Харди жазған тарихи роман. Роман жұмысшы отбасында туған, Австралияның федералды саясатында көзге түскен Джон Уэсттің өмірі мен мақсаттарын баяндайды. Кітап жарық көргеннен кейін, букмекер және кәсіпкер Джон Реннің әйелі Эллен Рен Хардиді қорлау үшін сотқа берді. Ол Джон Уэст және оның әйелі Нелли тұлғалары Рендердің үлгісімен жасалғанын, ал романдағы Неллидің махаббаты Эллен Ренге қарсы қорлау екенін мәлімдеді. Нәтижесінде Харди кінәсіз деп танылды және кітапты жариялауға рұқсат берілді.

Жарияланым

Бұл шығарма бастапқыда Хардидің досы "Амб" Дайсон салған суреттерімен, "Фрэнк Дж. Хардидің үш бөлімді романы, Росс Франклин" деген қосымша атаумен жеке басылым түрінде жарық көрген. "Росс Франклин" Хардидің "Power Without Glory" шығармасынан бұрын қолданған псевдонимі болған. Шын аты мен псевдонимінің осы үйлесімі Хардидің 1961 жылғы "The Hard Way" кітабында да қолданылған, онда "Росс Франклинның" кітапты басып шығарудағы қиындықтары және Франк Хардидің басылымнан туындаған қылмыстық жала жабу айыптауына жауап берудегі проблемалары сипатталған. Харди Австралия Коммунистік партиясының мүшесі болды, ол романның басты кейіпкерінің қарсыласы ретінде бейнеленген. Роман жарық көргеннен кейін Харди Коммунистік партия мүшесі ретінде сайлауға түсіп, жеңіліске ұшырады. Харди өзінің кейінгі "The Hard Way" кітабында романның соңғы тарауларына қанағаттанбағанын жазды. Басылымға қатысты қорқытулар мен ұзақ жұмысты жариялануға ыңғайлы көлемде аяқтау қалауынан Харди соңғы тараулардың асығыс жазылғанын сезінді.

Роман

Power Without Glory Джон Уэсттің өмірін баяндайды, ол Мельбурнның ойдан шығарылған Каррингбуш ауданындағы кедей отбасында дүниеге келеді, бұл аудан Эбботтсфорд және Коллингвуд нақты аудандарының негізінде құрылған. Роман 1893 жылы басталады, сол кезде Уэст жиырма төрт жаста және құмар ойындар мен ставкаларға қатысқан қылмыстық әрекеттерге қатысы бар. Роман Уэсттің өмірін, оның жоғары амбициялы бизнесмен және Австралия Еңбек партиясының ықпалды, бірақ жемқор саясаткері ретінде өсуін көрсетеді. Романның бір бөлігі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтеді, және міндетті әскери қызмет туралы пікірталас романның маңызды тақырыбы болып табылады. Джон Уэст – міндетті әскери қызметті қолдайтын жақтас, ол кейде Мельбурнның ирландтық католик архиепископымен қызу пікірталасқа түседі, ол Англияға көмекке адамдарды жіберудің оның және Ирландияның осы елмен тарихи антагонизміне қайшы келетінін айтады. Уэсттің отбасылық драмалары көп: оның інісі Артур зорлауға қатысқан қылмысқа көмектескені үшін түрмеде жазасын өтейді, Уэсттің әйелі Нелли бір саудагермен байланысқа түсіп, одан жүкті болады, ал оның қызы соғыстан кейінгі жылдары Австралия Коммунистік партиясына қосылады. Уэсттің коммунизмге деген көзқарасы жеккөруге толы, ол (нақты тұлға) антикоммунист, Рим католігі Б. А. Сантамарияның күш-жігерін қаржылай қолдайды. Бұл күрес оның отбасылық қалпына да, некесіне де нұқсан келтіреді және 1950 жылы Уэст қарттығынан қайтыс болғанға дейін жалғасады.

Сот ісі

Харди 1951 жылы романның сюжетінде Батыстың әйелінің қатынасы суреттелгендігіне байланысты қылмыстық жала жабу айыбымен сотталды, бірақ бірқатар аргументтер келтіріп, куәлерді тексеруден өткізгеннен кейін алқабилер оны ақтады. Бұл Виктория штатындағы қылмыстық (азаматтық емес) жала жабу бойынша соңғы сот ісі болды. Оқиға үлкен резонанс тудырып, коммунизмге қарсы референдуммен бір уақытта болды және негізінен романға және Реннің жағымсыз бейнесіне назар аударды. Харди өзі жұмысты жариялағанын мойындады, сондықтан қорғаныс қалған екі мәселеге негізделді: біріншіден, ақпарат беруші Эллен Реннің Нелли Уэст кейіпкерімен сәйкес келуі, екіншіден, егер сәйкес келсе, жарияланым жала жабу болып табылса. Куәгерлер Элленді Нелли кейіпкері ретінде таныды және оның жала жабылғанын мәлімдеді. Хардидің "The Hard Way" кітабында сипатталған сәтті қорғанысы, Джон Уэст кейіпкерінің Джон Реннің қасиеттеріне ие болғанымен, ол идеялардың қосындысы екенін, ал оқиғадағы көптеген оқиғалар Реннің өмірімен сәйкес келмейтінін көрсетті. Харди Джон Рен тек Джон Уэстке негізделмеген болса, кейіпкердің әйелі де тек Эллен Ренге негізделмейтінін айтты. Харди барлық айыптардан ақталды және роман бастапқы басылымынан гөрі кең аудиторияға жетті. Тарихшылар Эллен Реннің роман сияқты некеден тыс қатынаста болып, заңсыз бала тудырғанын талқылайды. "The Hard Way" кітабында Харди кітапты зерттеу кезінде Рен отбасының ешбір мүшесімен сөйлеспегенін, оқиғаның толығымен ойдан шығарылған екенін мәлімдеді. Бірақ 2005 жылы Монаш университетінің ғалымы Дженни Хокинг Эллен Реннің саудагермен қарым-қатынасы болғанын және Хардидің бұл туралы білуі мүмкін екенін растайтын мұрағаттық материалды тапқанын мәлімдеді.

Телесериалға бейімделген

1976 жылы роман 26 бөлімдік ABC телесериалына айналды, онда Уэст рөлін Мартин Воган сомдады. Неллидің кірпіш қадаушымен болған қарым-қатынасы көрсетілсе де, одан бала тумайды. Сериал көптеген Logie, Penguin және Sammy жүлделерін жеңіп алды.

Басқа кітаптар

Харди "Қуатсыз даңқсыз" ("Power Without Glory") романын жазудан туындаған тәжірибелерін зерттейтін бірнеше кітап жазды, соның ішінде "Қиын жол: "Қуатсыз даңқсыз" романының тарихы" (1961), "Жордж Кирклендті кім атты?: Шындықтың табиғаты туралы роман" (1981) және "Көп өлгендер: Фуга түріндегі роман" (1975) кітаптары жарық көрді. Осы кітаптардағы орталық тақырып – ақиқат пен ойдан шығарылған арасындағы беймаздық.