Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Келісім-шарт құқығындағы түсінік
Concept in contract law
Келісім-шарт құқығында қателік – келісім-шарт жасау кезінде белгілі бір фактілердің рас екендігіне қатысты жаңылыс сенім. Оны қорғану шарасы ретінде келтіруге болады, және егер дәлелденсе, аталған келісім бастапқыда жарамсыз деп танылуы немесе жарамсыздығын жоюға болады, немесе соттар теңдік құқығымен өтемақы беруі мүмкін. Жалпы құқық келісім-шарттағы қателіктің үш түрін бөліп көрсетеді: «бір жақты қателік», «өзара қателік» және «ортақ қателік». «Ортақ қателік» мен «өзара қателік» арасындағы айырмашылық маңызды. Келісім-шарт құқығындағы тағы бір жіктеме қателерді төрт дәстүрлі санатқа бөледі: бір жақты қателік, өзара қателік, қате жазу және түсініспеушілік. Кез келген келісім-шарттағы қателік туралы заң, сол келісім-шартты реттейтін заңмен анықталады. Заң елден елге айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін. Мысалы, Англия заңы бойынша, Great Peace Shipping Ltd. мен Tsavliris (International) Ltd. арасындағы 2002 жылғы сот ісінен кейін, қателікке байланысты жасалған келісім-шарттар жарамсыз деп танылмайды.
In contract law, a mistake is an erroneous belief, at contracting, that certain facts are true. It can be argued as a defense, and if raised successfully, can lead to the agreement in question being found void ab initio or voidable, or alternatively, an equitable remedy may be provided by the courts. Common law has identified three different types of mistake in contract: the 'unilateral mistake', the 'mutual mistake', and the 'common mistake'. The distinction between the 'common mistake' and the 'mutual mistake' is important. Another breakdown in contract law divides mistakes into four traditional categories: unilateral mistake, mutual mistake, mistranscription, and misunderstanding. The law of mistake in any given contract is governed by the law governing the contract. The law from country to country can differ significantly. For instance, contracts entered into under a relevant mistake have not been voidable in English law since Great Peace Shipping Ltd v Tsavliris (International) Ltd (2002).
Мысалдар
Қате заң қателігі немесе факт қателігі болуы мүмкін.
Mistake can be mistake of law, or mistake of fact.
Құқық қателігі
Заң қателігі – тараптар елдегі заңды білмей келісімшартқа түскен жағдайда, осы қателіктер келісімшартқа әсер етеді, бірақ ол жарамсыз деп табылмайды. Себебі, заңды білмеу – ақтаушылық емес. Дегенмен, егер тарап заң қателігіне итермеленіп келісімшартқа түссе, онда мұндай келісімшарт жарамсыз болады. Мысалы, Харжот пен Дэнни белгілі бір қарыз Үндістанның мерзімділік заңымен шектелген деген жаңылыс сенімге негізделген келісімшарт жасаса, онда келісімшартты жоюға болады.
Mistake of law is when a party enters into a contract, without the knowledge of the law in the country, the contract is affected by such mistakes, but it is not void. The reason here is that ignorance of law is not an excuse. However, if a party is induced to enter into a contract by the mistake of law then such a contract is not valid. For example, Harjoth and Danny make a contract grounded on the erroneous belief that a particular debt is barred by the Indian law of Limitation; the contract is not voidable.
Фактілік қателік
Фактілік қателік – екі тарап та келісімге түскен кезде, егер келісімге қатысты маңызды факт туралы екі тараптың да қате түсінігі болса, онда келісім күшін жоя алады. Келісім нысаны болып табылатын нәрсенің құны туралы жаңылыс пікір фактілік қателік ретінде қарастырылмайды. Мысалы, әйел адам тас тауып, оны топаз ретінде сатады. Ал шындығында ол кесілмеген алмаз болып шығады, оның құны сатылған бағасынан жүздеген есе жоғары. Бұл келісім күшін жоюға жатпайды. Себебі екі тараптың да тас не екенін білмегендігіне байланысты қателік болған жоқ. Керісінше, егер бір адам сиырды 80 долларға сатса, себебі ол төлдемейді деп ойлаған, ал шындығында ол жүкті болып шығып, құны 1000 доллар болса, онда келісім жарамсыз болады.
Mistake of fact is where both the parties enter into an agreement are under a mistake as to a matter of fact essential to the agreement, the agreement is voidable. An erroneous opinion as to the value of the thing which forms the subject matter of the agreement is not to be deemed a mistake as to a matter of fact. For example, a woman finds a stone and sells it as a topaz. It was a raw uncut diamond worth hundreds of times the selling price. The contract is not voidable. There was no mistake because neither party knew what the stone was. Conversely, in a case where a person sells a cow for $80 because it is infertile and the actually pregnant and worth $1000, the contract would be void.
Бір жақты қателіктер
Келісімшарттың бір жақты қателігі – келісімшартта қамтылған шарттарға немесе нысанаға қатысты тараптардың біреуінің ғана жаңылысып қалуы. Дәстүрлі түрде бұл "caveat emptor" (сатып алушы сақтық танысын), ал ортақ құқық бойынша "caveat venditor" (сатушы сақтық танысын) принциптерімен реттеледі.
A unilateral mistake is where only one party to a contract is mistaken about the terms or subject matter contained in a contract. Traditionally this is caveat emptor (let the buyer beware), and under common law caveat venditor (let the seller beware).
French Bank of California v. First National Bank of Louisville (Луисвиллдің бірінші ұлттық банкі)
Кентукки штатында, «Калифорнияның француз банкі» мен «Луисвилльдің бірінші ұлттық банкі» арасындағы сот ісінде, егер жағдай өзгеріп, бұрынғы күйіне қайтару мүмкін болмаса, қатемен алынған ақшаны қайтару міндетті емес деп шешілді. Сот қателіктерді сот өкімі немесе өтемақы төленуі арқылы ғана түзеуге болатынын айтты.
In Kentucky, it was held in French Bank of California v. First National Bank of Louisville that money received by mistake does not have to be returned if there is an irrevocable change in position. It held that mistakes do not need to be rectified except by court order or indemnities being issued.
Union Bank & Trust Co. қарсы Girard Trust Co.
Union Bank & Trust Co. v. Girard Trust Co. ісінде клиенттер ұсынған ақпаратты пайдаланып меншік құқығын беру үшін ақпаратты өңдеген фирмаға қате ақпарат келген кезде заңға қарсы немесе бұрыс әрекет жасау ниеті болмады. Оның қызметтік міндеттеріне одан жақсы білу кірмейді, ол одан жақсы білмеді және қарапайым кеңсе жұмысы үшін минималды төлем алды, онда ешқандай тергеу көзделмеген. Бұған қоса, ол ақпараттың қате екенін білген, бірақ құқық белгілеу фирмасына хабарламаған бір немесе бірнеше тараппен сөз байласуға қатыса алмады. Құқық белгілеу фирмасы ешқашан хабардар болмаған және одан ешқандай пайда көре алмайтын сөз байласудың бір бөлігі бола алмайды. Жауапкершілікті арттыру немесе кінәні кінәсіз тарап арқылы жүргізуге әрекеттер жасалды, бірақ құжат дайындаумен айналысатын делдал өз деректемелерінен артық білмесе және тергеу үшін жалдалмаса немесе төленбесе, олардың орнына дұрыс емес деректерді пайдаланғаны үшін жауапкершілікке тартылмайды.
In Union Bank & Trust Co. v. Girard Trust Co., a firm processing information in order to transfer title using the information provided by customers lacked the intent to commit illegal or improper acts when the information furnished to it was wrong. It was not part of its job description to know better, and it did not know better and charged only a nominal fee for the clerical work, clearly not including any investigation. Further, it could not be in a conspiracy with another party or several parties who knew the information was wrong but failed to inform the title firm. The title firm could not unknowingly become part of a conspiracy of which it was never informed, and from which it could derive no benefit. The attempt to enhance liability or shift blame by filtering data through an innocent party has been tried before, but where the conduit providing document preparation does not know more than its informants and was not hired or paid to investigate, it is not liable in their place for using their bad facts without guilty knowledge.
Hynix Semiconductor America, Inc. компаниясы АҚШ-қа қарсы
АҚШ-тың Халықаралық сауда соты Hynix Semiconductor America, Inc. v. United States ісінде есеп жүргізу қателіктері мен оларды түзету тәртібін регламенттеген заңды жинақтады, онда Сот кедендік кызметкердің дұрыс емес ставка бойынша есептеген тарифті қолдану жағдайымен айналысты. Шетелдік тауарларға қатысты «демпингке қарсы» заңнаманы күшіне енгізу үшін, импортталатын тауарларға кестеде көрсетілген ставка бойынша «жою бажы» салынатын реттеу жүйесі құрылды. Кесте сарапшылар тобымен шетелдік тауарлардың баға айырмашылығын түзету стандарттарын пайдалана отырып жасалған. Кедендік кызметкер тауардың дұрыс емес санатын таңдап, бажды арттырып алды, ал Hynix осы оқиғаның себебін анықтаған кезде, наразылық білдіруге берілген өте қысқа мерзімнің бір бөлігі өтіп кеткен еді. Дегенмен, Hynix сотта жеңіске жетіп, «19 U.S.C. § 1520(c) бойынша заңның жоғары деңгейде түсіндірілуінен туындамаған фактілік қателік немесе кеңсе қателігі ретінде түзетілуі мүмкін екенін көрсетіп, тарифтік ставкасын түзетті, сондай-ақ жазбаларды жоюдан кейін 90 күн ішінде наразылық білдірмеудің заңдық салдары жоқ екенін дәлелдеді». Hynix соты заңдық қателік пен фактілік қателік арасындағы айырмашылықты түсіндіреді: «заңдық қателік – фактілер белгілі болған жағдайда, бірақ заңдық салдары белгісіз немесе олардың нақтыда басқаша екеніне сенген жағдай» (Century Importers, Inc. v. United States, 205 F.3d 1308, 1313 (Fed. Cir. 2000)), ал фактілік қателік – «бірқатар жағдайларда: 1) фактілер бар, бірақ белгілі емес, немесе 2) фактілер олар бар деп есептелгендей жоқ» (Hynix, 414 F. Supp. 2d. 1325, Hambro Auto. Corp. v. United States, 66 C. C. P. A. 113, 118, C. A. D. 1231, 603 F.2d 850, 853 (1979) цитатасы бойынша: «Фактикалық қателік – заңдық қателіктен басқа кез келген қателік»). Hynix тарифтік қолданысты фактілерге қарай зерделеп, сонымен қатар әртүрлі қателік түрлерін және федералды сот жүйесінде оларды қалай қарастыратынын толық сипаттады. Басты айырмашылық – «шешімдік қателіктер» мен «білуге келмейтін қателіктер» арасында. «Шешімдік қателіктер – заңдық қателіктер және «бір тарап екі белгілі баламалы фактілер жиынтығының арасынан дұрыс емес таңдау жасаған кезде» туындайды» (Universal Cooperatives, (цитата толық келтірілмеген), 715 F. Supp. 1114). Ал «білуге келмейтін қателік» – «бір тарап дұрыс фактілердің бар екенін білмейтін» жағдайда орын алады. Id. «1520 (c) (1) бойынша тауарларды қайта есептеу үшін, фактілік қателік туралы мәлімдеме білуге келмейтін қателік болуы тиіс». Prosegur (цитата толық келтірілмеген), 140 F. Supp. 2d 1378. Hynix, 1326-бетте. Hynix тағы бір критерийді ұсынды, ол – «материалдық мәнділігі», бұл талапты кеңінен зерттеген Degussa Canada Ltd. v. United States, 87 F.3d 1301, 1304 (Fed. Cir. 1996) және Xerox Corp. v. United States, 2004 C. I. T. (2004 жылғы 8 қыркүйек) («Фактикалық қателік – бұл нақты фактілер белгілі болған жағдайда, басқа классификацияға әкелетін фактілік қателік»). Қателіктің салдары жоқ түзету үшін «материалдық» болуы шарт.
The U. S. Court of International Trade has gathered the law governing record keeping mistakes and how they are corrected in Hynix Semiconductor America, Inc. v. United States in which the Court was faced with the application of a tariff that had been calculated at the wrong rate by a customs clerk. To enforce "anti dumping" legislation against foreign made goods, a regulatory scheme was implemented under which such imports were charged a "liquidation duty" at a rate to be found on a schedule. The schedule had been made up by a panel of experts using standards for adjusting the price differential in overseas goods. The custom clerk used the wrong category of goods and overcharged the duty, and by the time Hynix figured out what had happened, part of a very short statute of limitations on protest had expired. Hynix nevertheless prevailed and received the correction in its tariff rate by showing that such an error "was correctable under 19 U. S. C. § 1520(c) as a mistake of fact or clerical error not amounting to an error in the construction of a law and because the failure to file a protest within ninety days of the liquidation of the entries is without legal consequence in this context". The Hynix court explains the difference between a mistake of law "where the facts are known, but the legal consequences are not, or are believed to be different than they really are" (Century Importers, Inc. v. United States, 205 F.3d 1308, 1313 (Fed. Cir. 2000)), and a mistake of fact, "where either (1) the facts exist, but are unknown, or (2) the facts do not exist as they are believed to [exist]" (Hynix, 414 F. Supp. 2d. at 1325, quoting Hambro Auto. Corp. v. United States, 66 C. C. P. A. 113, 118, C. A. D. 1231, 603 F.2d 850, 853 (1979): "A mistake of fact is any mistake except a mistake of law."). Hynix, in reviewing the tariff application to the facts, also provided a guided tour of the different kinds of mistake and how they are treated in the federal court system. The key distinction is between "decisional mistakes" and "ignorant mistakes". ‘Decisional mistakes are mistakes of law and occur when "a party [makes] the wrong choice between two known, alternative sets of facts". Universal Cooperatives, (citation partly omitted), 715 F. Supp. at 1114. On the other hand, an ignorant mistake occurs where "a party is unaware of the existence of the correct alternative set of facts". Id. "In order for the goods to be reliquidated under 1520 (c) (1), the alleged mistake of fact must be an ignorant mistake." Prosegur (citation partly omitted), 140 F. Supp. 2d at 1378. Hynix at 1326. Hynix provided one more criterion, and that is "materiality", citing to extensive development of that requirement in Degussa Canada Ltd. v. United States, 87 F.3d 1301, 1304 (Fed. Cir. 1996), and Xerox Corp. v. United States, 2004 C. I. T. (Sept. 8, 2004) ("[A] mistake of fact is a factual error that, if the correct fact had been known, would have resulted in a different classification.") The error must be "material" in order to be corrected without consequence.