Кіріспе

Британ армиясының генералы (1907–1989)

Фельдмаршал сэр Ричард Эмиатт Халл (7 мамыр 1907 – 17 қыркүйек 1989) – британ армиясының жоғары шенді офицері. Ол 1961 жылдан 1964 жылға дейін Императорлық Бас штабтың (CIGS) соңғы бастығы, ал 1965 жылға дейін Бас штабтың (CGS) алғашқы бастығы болды. Осылайша, ол британ армиясының кәсіби басшысы еді. Кейіннен ол 1965 жылдан 1967 жылға дейін Қорғаныс штабының бастығы (CDS) болды, ол бүкіл британ қарулы күштерінің кәсіби басшысы еді. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылдан 1945 жылға дейін Солтүстік Африка, Италия және Батыс Еуропа майдандарында ерлікпен шайқасты, британ армиясының ең жас дивизиялық командирі атанды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол 1960 жылдары Индонезия мен Малайзия арасындағы қақтығысқа байланысты британ үкіметіне кеңес берді.

Ерте өмір және әскери мансап

Ричард Амиатт Халл 1907 жылғы 7 мамырда Хэмпшир графтығының Кошам қаласында генерал-майор сэр Чарльз Халл мен Мюриэл Хелен Халлдың (қыз есімі Добелл) ұлы болып дүниеге келді. Ол Чартерхаус мектебінде және Кембридж университетінің Тринити колледжінде білім алды. Халл Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжіне түсіп, 1926 жылғы 1 қарашада Ұлыбритания армиясының кавалериялық полкі – 17/21-ші лансерлер полкіне екінші лейтенант болып кірді. 1928 жылғы қазан айында полкімен бірге Мысырға жіберілді, 1931 жылғы 7 мамырда лейтенант, ал 1933 жылғы 1 маусымда капитан рөліне көтерілді, содан кейін сол жылдың қазан айында Үндістанға барды. Ол полкінің адъютанты қызметін атқарды, ол механикаландырылған бөлімге айналдырылғанда, ал 1938 жылдан 1939 жылға дейін Кветтадағы Штаб колледжінде оқыды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың қыркүйек айында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Халл Үндістаннан жаңа ғана оралған еді. 1940 жылдың ақпан айынан бастап Соғыс кеңсесінің штабтық міндеттер басқармасында қызмет еткеннен кейін, Халл 1941 жылдың наурыз айында өз полкінің 'С' эскадрильясының офицерлік командирі (ОК) болып тағайындалды, ол да сол кезде Үндістаннан Ұлыбританияға оралған болатын. Бес айдан кейін ол полктің командирі (CO) болды. 1942 жылдың маусымына дейін ол осы лауазымда қалды, содан кейін 1-ші канадтық бронетанкті дивизияның штаб офицері (GSO1) болды, ол жақын арада 5-ші канадтық (бронетанкті) дивизия болып қайта аталды. Полк 1940 жылдың қыркүйегінде дивизия құрылғаннан бері 6-шы бронетанкті дивизияның 26-шы бронетанкті бригадасының құрамында қызмет етті. Дивизияның алғашқы бас офицері (GOC) генерал-майор Джон Кроккер болды, кейін генерал-майор Герберт Ламсденге және содан кейін Чарльз Гейрднерге қысқа мерзімге берілді, ал 1942 жылдың мамырында генерал-майор Чарльз Кийтлиге берілді, ол Халл сияқты кавалериядан шыққан офицер еді.

Солтүстік Африка

Операция "Факел" басталған күндері, Солтүстік Африкаға одақтастардың басып кіруіне, оған 6-шы бронетанкті дивизия британдық бірінші армияның бір бөлігі ретінде қатысатын болды, Халл полковникке көтеріліп, 26-шы бронетанкті бригаданың екінші командирі (2IC) болды. Бірінші армияның бөлімдері 1942 жылдың 8 қарашасында Солтүстік Африкаға қонды, олардың арасында Халлдың полкі де болды. Бір аптадан кейін, қонғаннан кейін көп ұзамай, Халлге 17/21-ші лансьерлер, 1-ші Дербишир еоманри (6-шы бронетанкті дивизияның барлау полкі), сондай-ақ танкке қарсы және әуе шабуылына қарсы артиллерияны біріктіріп, "Блейд Форс" жасау және Тюнисті мүмкіндігінше тезірек басып алу тапсырылды (Тюниске жасалған шабуылды қараңыз). Өзінің бөлімшелерін Константинге пойызбен жіберіп, ол 16 қарашаның кешінде жетті, ал келесі күні Тунис шекарасына келді. Содан кейін Халл француздар немістерге қарсы ұстап тұрған Меджес-эль-Баб қаласына бағытталды. 1-ші Дербишир еоманриінің бронеавтомобильдері 18 қарашада келді, ал қалған "Блейд Форс" көп ұзамай жетті, бірақ жаяу әскердің қолдауы болмағандықтан көпірді басып алуға қол жеткізе алмады. Халлдің сол жақ фланкінде 36-шы жаяу әскер бригадасы, ал оң жақ фланкінде 11-ші жаяу әскер бригадасы (екеуі де генерал-майор Вивиан Эвелегтің 78-ші "Баттлэкс" дивизиясынан) орналасты. Олар батысқа бұрылып, солтүстік бағыттан Тюниске жетуге тырысты, АҚШ-тың 1-ші бронетанкті дивизиясының бөлімдерімен көмектесуді үміттене отырып. Алайда, бұл әрекет те сәтсіз аяқталды, өйткені немістер күшін арттырды және айдың соңында одақтастар қорғанысқа көшіп, өздерінің позицияларынан шегінуге мәжбүр болды. Желтоқсанда "Блейд Форс" 6-шы бронетанкті дивизияға қайта қосылды, ал Халл 26-шы бронетанкті бригаданың екінші командирі (2IC) лауазымына оралды. Тунис науқанының бастапқы кезеңдеріндегі қызметі үшін Халл 1943 жылдың 11 ақпанында "Еңбегі үшін орден" жолдасы болып тағайындалды. 1943 жылдың ақпан айында бригада Талаға жетті. Айдың ортасында немістер АҚШ әскерлеріне қарсы Кассерин асуында шабуыл жасап, оларды шегінуге мәжбүр етті. Британдық бірінші армияның бас қолбасшысы генерал-лейтенант Кеннет Андерсон 6-шы бронетанкті дивизияның екінші командирі (2IC) бригадалық генерал Камерон Николсонды "Никфорс" жедел құрамына қолбасшылық етуге тағайындады. "Никфорс" қосымша күштер келгенге дейін ұстап тұрды және немістермен тең күшпен шайқасты. Содан кейін Халл бригадир болып жоғарылатылып, 4-ші аралас дивизияның бөлігі (оның құрамында 10-шы және 12-ші жаяу әскер бригадалары мен 21-ші танк бригадасы болды) 12-ші жаяу әскер бригадасының қолбасшылығына тағайындалды, бұл дивизияны генерал-майор Джон Хоуксворт басқарды және бір ай бұрын, 17 сәуірде Туниске келген болатын. Халл қолбасшылыққа келгеннен кейін бір аптадан соң бригада қатты шайқасқа қатысты, олар "Питер бұрышы" деп аталатын маңызды позицияны басып алуға қатысты, бірақ 21-ші танк бригадасының әуе және танк қолдауына қарамастан, немістердің табанды қарсылығына байланысты шамамен 900 адам қаза тапты. Халл бригадасы көп ұзамай 78-ші дивизияның 11-ші бригадасымен ауыстырылды және ауыр шығындарға байланысты 1943 жылдың 6 мамырында түскен Тунисті басып алуда салыстырмалы түрде аз рөл атқарды. Тунистегі науқан бір аптадан кейін, шамамен 250 мың ось державасының капитуляциясымен аяқталды. Бір айдан кейін, 19 маусымда Халл 6-шы бронетанкті дивизияға оралды, оған әлі де Кейтли қолбасшылық етіп тұрды, ол 26-шы бронетанкті бригаданың қолбасшылығын бригадир Филип Робертстен қабылдады, бұл бригада сол кезде Италиядағы операцияларға дайындық жүргізіп жатқан Солтүстік Африкада жаттығулар жасап жатқан еді, содан кейін 1943 жылдың желтоқсанында Ұлыбританияға оралды, ол Соғыс министрлігінде Бас штабтың оқу ісі жөніндегі орынбасары директоры (DDSD) болып тағайындалды. Бұл лауазым Бас штабтың маңызды бөлімі болды және штабты даярлаумен және жалпы әскерді ұйымдастырумен айналысты. Бұл лауазымға келгеннен кейін көп ұзамай, 1944 жылдың қаңтар айының соңында Халл Солтүстік Африкадағы қызметі үшін хабарламаларда еске алынды.

Италия

Халл 1944 жылдың тамызына дейін осы лауазымда қалды, содан кейін генерал-майор болып тағайындалып, генерал-майор Александр Галлоуэйді 1-ші бронетанкті дивизияның бас қолбасшысы ретінде алмастырды. Дивизия сол кезде Италия майданында болды, бұл Халлды Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британ армиясының ең жас дивизиялық қолбасшысы етті. Соғысқа дейінгі тұрақты армия құрамындағы дивизия 2-ші бронетанкті және 18-ші жүк көліктік жаяу әскер бригадаларынан, сондай-ақ қолдау бөлімшелерінен тұрды. Бұл британиялық 8-ші армияның тәжірибелі бөлімшесі болды, Солтүстік Африка кампаниясының көп бөлігінде және Тунис кампаниясының соңғы кезеңінде 1-ші армиямен бірге шайқасқан. Бірақ содан бері дивизия әрекетке түспеген еді, себебі Италия тауларында танктер тиімсіз деп есептелді. Дивизия генерал-лейтенант Чарльз Кейтли басқаратын V корпусына қарасты болды (бұрын Халлдың 6-шы бронетанкті дивизиясының бас қолбасшысы ретінде Халлды 1-ші бронетанкті дивизияны басқаруға ұсынған еді), оның оң жағында Адриатика теңізіне жақын I канадалық корпусы мен II польшалық корпусы орналасқан. 8-ші армияның қолбасшысы генерал-лейтенант сэр Оливер Лиз (соғысқа дейін Кветтадағы штаб колледжінде Халлға сабақ берген) Готика сызығын бұзу үшін шабуылға көшуді жоспарлады, ол По аңғарына жете алады деп сенді. Olive кодовое атауымен белгіленген операция 25 тамыз күні түнде басталды, ал 1-ші бронетанкті дивизия резервте қалды. Корпус командирі Кейтли генерал-майор Джон Хоуксворт басқаратын 46-шы дивизияның неміс қорғанысын бұзып, Халл дивизиясына сәттілігін пайдаланып По аңғарына қарай жылдамдауға мүмкіндік беруді жоспарлады. 46-шы дивизияның алға жылжуы бастапқыда сәтті болды, содан кейін Кейтли 1-ші бронетанкті дивизияны жоспарланған мерзімнен бұрын шайқасқа тартуға шешім қабылдады. Алайда, дивизия, таңқаларлықтай, жаудан 100 миль қашықтықта ұсталды және майданға жеткен кезде шаршап қалды. Бірақ 3 қыркүйекте дивизия Кориано қаласы маңында шайқасқа кірісті және кері шегіндірілгенге дейін ауыр шығынға ұшырады. 43-ші Гурка жүк көліктік бригадасымен және канадалық бригадамен күшейтілген дивизия 12 қыркүйекте тағы да шабуыл жасады, бұл жолы сәттірек болды, ал немістер бір аптадан кейін дивизияны тоқтатқанға дейін кері шегінді, Халл дивизиясына, әсіресе танктерге ауыр залал келтірді. Бірақ 24 қыркүйекте дивизия соғыстың осы кезеңінде, әсіресе Италияда Британ армиясын мазалаған ауыр адам күшінің жетіспеушілігіне байланысты таратылатындығы туралы хабар алды. Осы хабардың нәтижесінде дивизия қазан айының соңына қарай өмір сүруін тоқтатты, бірақ ол 1945 жылдың 1 қаңтарына дейін ресми түрде таратылмады. 2-ші бронетанкті бригада тәуелсіз құрылым ретінде сақталды, ал 18-ші бригада таратылды және оның әскерлері басқа бөлімшелерді, негізінен ауыр шығынға ұшыраған 46-шы дивизияны толықтыруға жіберілді.

Солтүстік-Батыс Еуропа

1-ші бронетанкті дивизия таратылғаннан кейін, қараша айының соңында Халл генерал-майор Филип Грегсон Эллистің орнына 5-ші жаяу әскер дивизиясының бас қолбасшысы болып тағайындалды. 13-ші, 15-ші және 17-ші жаяу әскер бригадаларынан және қосымша дивизиялық бөлімдерден құралған 5-ші дивизия, «Глобус-троттер» (соғыстың дерлік барлық театрларында қызмет еткендіктен) деген лақап атымен белгілі болды. Ол 1943 жылдың шілдесінен 1944 жылдың шілдесіне дейін Сицилия мен Италияда шайқасты және Палестинада демалыс алды, содан кейін Италияға қайта оралуға дайындалды. Бастапқыда Италиядағы 8-ші армияға қосылуды жоспарлаған 5-ші дивизия, ақпан айында қысқа мерзімге сонда орналасқаннан кейін, «Голдфлейк» операциясы аясында Британдық 2-ші армиясын күшейту үшін Солтүстік-Батыс Еуропаға бағытталды, оған генерал-лейтенант сэр Майлс Демпси басшылық етіп тұрды. Бұл армия фельдмаршал сэр Бернард Монтгомеридің 21-ші армия тобының құрамына кірді. Дивизия наурыз айының басында Бельгияға жетті, ал 17 сәуірде генерал-лейтенант Эвелин Баркердің VIII корпусына бекітілді, бұл корпус Эльба өзенінің батыс жағалауынан небары бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан еді. Жеңіл қарсылыққа тап болғаннан кейін дивизия өзеннен өтті, содан кейін көп ұрысқа қатыспады және 3 мамырда, Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға бірнеше күн қалғанда, Солтүстік Германиядағы Любек қаласына еніп, оны басып алды. 1945 жылдың 7 мамырында майор шеніне көтерілген Халл 1945 жылдың 5 шілдесінде Бат орденінің серігі атағымен марапатталды. Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін, Халлдың 3-ші жаяу әскер дивизиясының бас қолбасшысы генерал-майор Лэшмер «Боло» Уистлермен орын алмастырып, дивизияны Жапонияға қарсы күресу үшін алыс Шығысқа алып кетуі ұсынылды, ал Уистлер Халлдың орнына 5-ші дивизияның бас қолбасшысы болар еді. Алайда, 1945 жылдың қыркүйегінде Жапонияның капитуляциясы осы жоспарларды жойды және Халл 1946 жылдың мамырына дейін Германиядағы оккупациялық міндеттерді орындау үшін 5-ші дивизиямен бірге қалды.

Соғыстан кейінгі

1946 жылғы 13 сәуірде полковник болып тағайындалған ол, 1946 жылғы мамыр айында Камберли штаб колледжінің команданты болып қайта тағайындалды, бұл лауазымға ең жақсы офицерлер ғана тағайындалады. 1947 жылғы 13 маусымда генерал-майор болып жоғарылатылғаннан кейін, 1948 жылғы қыркүйекте Соғыс министрлігінің штаб жұмыстарының директоры, ал 1951 жылғы 1 қаңтарда Императорлық қорғаныс колледжінің бас әскери оқытушысы болды. 1953 жылғы 26 қаңтарда Таяу Шығыс құрлық әскерлері штабында штаб бастығы қызметін атқарды. 1954 жылғы 15 маусымда Мысырдағы британ әскерлерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды. 1954 жылғы 29 қыркүйекте генерал-лейтенант болып, 1956 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Бат орденінің командирі дәрежесіне ие болды. 1958 жылғы 25 маусымда Қиыр Шығыс құрлық әскерлерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды. 1959 жылғы 13 ақпанда толық генерал болып жоғарылатылып, 1961 жылғы Патшаның туған күні құрметіне Бат орденінің Ұлы кресінің иегері атанды. Халл 1961 жылғы 1 қарашада Императорлық Бас штаб бастығы болды (1964 жылғы сәуірде Бас штаб бастығы болып қайта аталды). Осы қызметінде ол Индонезия-Малайзия қақтығысына қатысты британ үкіметіне кеңес берді. 1965 жылғы 8 ақпанда фельдмаршал болып жоғарылатылып, 1965 жылғы 16 шілдеде британ қарулы күштерінің кәсіби басшысы – Қорғаныс штабының бастығы болып тағайындалды. 1967 жылғы 5 тамызда британ армиясынан зейнетке шықты. Ол сондай-ақ 1947 жылғы шілдеден бастап 17/21-ші лансерлер полкінің полковнигі, 1958 жылғы 30 мамыздан бастап Кембридж университетінің құрметті полковнигі және 1968 жылғы сәуірден бастап Корольдік бронетанкті корпусының полковнигі болып тағайындалды. Зейнетке шыққаннан кейін Whitbread компаниясының атқарушы емес директоры болды. 1978 жылғы 5 қазанда Девонның лорд-лейтенанты, ал 1980 жылғы 23 сәуірде Гартер орденінің серігі атанды. Оның хоббилеріне ату, құрлы аң аулау және бақша шаруасы кірді; ол өз бағындағы әрбір өсімдіктің ағылшын, латын және жергілікті аттарын білді. 1989 жылғы 17 қыркүйекте 82 жасында Пинхоудағы Бикон Даун үйінде рактан қайтыс болды.

Отбасы

1934 жылы ол Антуанетта Лабушере де Ружамен үйленді; олардың бір ұлы және екі қызы болды.