Кіріспе
Чортків (Чортків) – Украинаның батысындағы Тернополь облысы, Чортків ауданындағы қала. Ол Чортків ауданының әкімшілік орталығы болып табылады және аудандық жергілікті басқару ғимараттары осында орналасқан. Чортків Украинаның қалалық бірлестіктерінің бірі – Чортків қалалық бірлестігінің әкімшілігіне де үй иесі. Халық саны:
Chortkiv (Чортків; Czortków; ) is a city in Chortkiv Raion, Ternopil Oblast, western Ukraine. It is the administrative center of Chortkiv Raion, housing the district's local administration buildings. Chortkiv hosts the administration of Chortkiv urban hromada, one of the hromadas of Ukraine. Population:
Chortkiv is located in the northern part of the historic region of Galician Podolia on the banks of the Seret River. In the past Chortkiv was the home of many Hasidic Jews; it was a notable shtetl and had a significant number of Jews residing there prior to the Holocaust. Today, Chortkiv is a regional commercial and small scale manufacturing center. as well as historic wooden churches of the 17th and 18th centuries.
Чортків тарихи Галиция Подолиясының солтүстік бөлігінде, Серет өзенінің жағасында орналасқан. Бұрын Чортківте көптеген хасидтік яһудилер тұрған, ол маңызды штетл болды және Холокостқа дейін онда көптеген еврейлер тұрды. Бүгінде Чортків – аймақтық сауда және шағын өндіріс орталығы, сондай-ақ 17 және 18 ғасырларда салынған тарихи ағаш шіркеулерге де ие.
Chortkiv (Чортків; Czortków; ) is a city in Chortkiv Raion, Ternopil Oblast, western Ukraine. It is the administrative center of Chortkiv Raion, housing the district's local administration buildings. Chortkiv hosts the administration of Chortkiv urban hromada, one of the hromadas of Ukraine. Population:
Chortkiv is located in the northern part of the historic region of Galician Podolia on the banks of the Seret River. In the past Chortkiv was the home of many Hasidic Jews; it was a notable shtetl and had a significant number of Jews residing there prior to the Holocaust. Today, Chortkiv is a regional commercial and small scale manufacturing center. as well as historic wooden churches of the 17th and 18th centuries.
Тарих
Чортковтың алғашқы тарихи айғағы 1522 жылға дейін барады, сол кезде қалаға Магдебург құқығы берілді. Польшаның бірінші бөлінісінен кейін Чортков 1772 жылдан 1918 жылға дейін Аустрия-Мажарстанның билігінде болды, осы кезеңде ол 1809 және 1815 жылдар аралығында Тарнополь губерниясының құрамындағы қысқа мерзімді орыс билігінен басқа Чортков округінің орталығы еді. 1919 жылдың 8 маусымында украиндық Галиция армиясы Чортковтағы поляк майданынан өтіп, Чортков шабуылын бастады, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы поляк көтерілісіне бастады. 1941 жылдың маусым айының соңында, Германияның КСРО-ға басып кіргенінен кейін, кеңес билігі жергілікті түрмеде ұсталған шамамен 100-200 тұтқынды атты. Қалған тұтқындар пойызбен немесе жаяу шығысқа қарай эвакуацияланды, ал жүздеген адам қатал көлік жағдайларынан немесе күзетшілердің қолынан қаза тапты. 1941 жылдан 1944 жылға дейін Чортков нацистік Германияға қосылды. Жұрттан еврейлер Холокост кезінде қудаланды және депортацияланды. Нацистер келгеннен кейін, жергілікті еврейлердің көпшілігі, соның ішінде Америка Сенатының көпшілік көшбасшысы Чарльз Шумердің отбасы да атқыланды. Соғыстан кейін қаланың аман қалған поляк тұрғындары қалпына келтірілген аумақтарға көшірілді (1944-1946 жылдардағы поляктардың қоныс аударуына қараңыз). 1944 жылы Қызыл Армия нацистерді жеңгеннен кейін қала кеңес билігіне қайта оралды және 1991 жылы тәуелсіз Украинаның құрамына кірді. Тернопольдің ауыр қирауына байланысты 1944 жылы Чортков аймақтық орталық ретінде қызмет етті. 1989 жылдың қаңтарында халық саны 26 681 адамды құрады. 2013 жылдың қаңтарында халық саны 29 640 адамға жетті. 2019 жылы Чортковтағы Свято-Станислав шіркеуінің 40 метрлік мұнарасында археолог, бекіністер мен ескіліктерді зерттеуші Володимир Добрянський шрапнель снарядының детонаторын тапты. Оның ұшу траекториясын анықтағанда, 1919 жылдың 7-28 маусымы аралығындағы Чортков шабуылы кезінде Чортков ауданындағы Шманьковцы ауылының батысындағы орманда 1-ші, 3-ші, 4-ші және 7-ші (64 зеңбірек) атман Кирилл Карас басқаратын артиллерия полктері орналасқандығы анықталды. 2020 жылдың 18 шілдесіне дейін Чортков облыстық маңызы бар қала ретінде белгіленді және аудан орталығы болғанымен, Чортков ауданына кірмеді. Украинаның әкімшілік реформасы аясында Тернополь облысының аудандарының саны үшке дейін азайтылды, нәтижесінде қала Чортков ауданына қосылды. Жақын жерде бұрынғы Чортков әуе базасы орналасқан.