Кіріспе

Америка Құрама Штаттары Конституциясына түзетулерді бекіту тәсілі Америка Құрама Штаттары Конституциясының V бабында белгіленген, ұсынылған конституциялық түзетулерді бекітудің екі жолының бірі болып табылады. Бүгінгі күнге дейін осы тәсілмен бекітілген жалғыз түзету – 1933 жылғы 21-ші түзету.

Конвенцияны ратификациялау мүмкіндігін пайдалану

Ұсынылған түзетуді ратификациялау мемлекеттік конвенциялармен бір рет қана жасалды – ол 1933 жылғы 21-ші түзетуді ратификациялау процесі. 21-ші түзету – бұрын ратификацияланған 18-ші түзетуді күштен шығарған жалғыз конституциялық түзету, ол 14 жыл бұрын ратификацияланған еді. Мемлекеттік заң шығару органы ұсынылған федералдық конституциялық түзетуді ратификациялағандай, мемлекеттік ратификациялау конвенциясы да ұсынылған конституциялық түзетуді ешқандай жолмен өзгерте алмайды, тек жазбаша күйінде қабылдауға немесе қабылдамауға құқылы.

Мақсаты

V бапта сипатталған конвенция арқылы ратификациялау әдісі, Конституцияны жасаушылар ратификация процесінде штат заң шығарушы органдарын айналып өту мүмкіндігін қарастырғандықтан, нақты ұсынылған түзетудің артықшылықтары мен кемшіліктерін қарастырудың балама жолы болып табылады. Біршама дәрежеде, конвенция арқылы ратификациялау әдісі белгілі бір федералды конституциялық түзету бойынша «бір штат – бір дауыс» принципімен ұлттық референдумға ұқсас келеді, бұл тіркелген сайлаушылардың пікірлері аса сезімтал мәселелерде тікелейірек білінуіне мүмкіндік береді. Теория бойынша, конвенция делегаттары – болжамды түрде, орташа азаматтар – штат заң шығарушыларына қарағанда, нақты түзетуді қабылдау немесе қабылдамау үшін саяси қысымға көбірек қарсы тұруы мүмкін. АҚШ Жоғарғы Соты халықтық референдумның заң шығарушы орган немесе ратификациялау конвенциясын алмастыра алмайтынын, сондай-ақ референдумның штат заң шығарушы органының немесе конвенцияның түзету туралы шешімін бекіте алмайтынын (Hawke v. Smith, 253 U. S. 221, [1920]) шешті. Бұл шешім Аризона штатының заң шығарушы органы мен Аризона тәуелсіз округтеу комиссиясы арасындағы дауға себеп болды, онда АҚШ Жоғарғы Соты «заң шығарушы орган» терминін «заң шығару құқығына ие билік» деп кеңінен анықтады, бұл соттың пікірінше, штат халқының тікелей заң шығаруын да қамтиды. Көпшілік пікірде V баптағы «заң шығарушы орган» терминінің қолданылуы штаттардың өкілді органына «федералды» функция ретінде ғана қатысты, ал АҚШ Конституциясының 1-бабы 4-тармағында белгіленгендей, заң шығарушы органның «штаттық» функциясына емес. «Заң шығарушы орган» сөзінің мағынасы туралы бұл қайшылық халықтық референдумдардың штаттық ратификациялау конвенцияларында қандай рөл атқаруы мүмкін екеніне қатысты конституциялық мәселелерді тудырады. Нью-Мексико заңнамасы Конгресс осы нақты ратификациялау әдісін таңдаса, оның заң шығарушы органының мүшелері делегаттар болып, осындай ратификациялау конвенциясын құратын болады. Бұл мәселе федералды соттар қарауына түспегендіктен, Нью-Мексико штатының заңнамасы V бапты бұза ма, жоқ па, әзірге белгісіз.

Мемлекет бойынша

Мемлекеттік заң шығарушы органда ратификациялау әдісі процедуралық тұрғыдан қарапайым – тек қана резолюция, меморандум немесе ратификация туралы қаулы ұсынылып, сол штаттың заң шығарушы органының екі палатасында дауысқа салынады. Бірақ конвенция арқылы ратификациялау әдісі біршама күрделі, себебі ол міндетті түрде штаттық заң шығарушы органдан бөлек және ерекшеленеді. Ең ерте 1930 жылдары штат заң шығарушылары Конгресс ратификациялаудың конвенциялық әдісін белгілеу мүмкіндігіне дайындалу үшін заңдар қабылдады. Көптеген заңдар бір реттік шараға сілтеме жасайды, яғни 21-ші түзету мақсатында ғана шақырылған арнайы конвенция туралы айтады. Дегенмен, басқа заңдар жалпы ратификациялық конвенциялар үшін нұсқаулар берді.

Делавэр штаты

Делавэр штатында губернатор делегаттар сайлауын жариялайды; ең соңғы мерзім – түзету ұсынылғаннан кейін кем дегенде үш ай өткен соң өтетін келесі жалпы сайлау. Конвенцияда 17 мүше болады, оның 7-сі Нью-Касл округінен, 5-і Кент округінен және 5-і Сассекс округінен сайланады. Кандидаттардың тізімі қолдау көрсету арқылы ұсынылады; ең көп қол жинаған өтініштер негізінде әр округ және әр позиция (ұсынылған түзетуге қолдау, қарсылық немесе бейтараптық) үшін тоғыз тізім іріктеледі. Сайлауда үш округтен келген тізімдер үш билетке (қолдау, қарсылық немесе бейтараптық) біріктіріледі, ал делегаттардың барлығы штат бойынша блоктық дауыс беру жүйесімен сайланады; тікелей билетке дауыс беруге болады, бірақ қолмен жазуға рұқсат жоқ.

Флорида

Флорида штатында губернатор сайлауды жариялауға 45 күнге ие. Сайлау, Конгресс түзетуді ұсынғаннан кейін бес-он айдың арасында өткізіледі, егер бір жыл ішінде штат бойынша сайлау өткезілмесе, онда губернатор сол кезде делегаттар сайлауын өткізе алады. Конвенция 67 мүшеден тұрады. Олардың барлығы штат бойынша жалпы дауыс беру арқылы сайланады, кандидаттар ұсынылып отырған түзетуге қолдау білдіремін, қарсымын немесе бейтараппын деп жариялаған санаты бойынша бюллетеньде тізімделеді; қолмен жазылған дауыстарға рұқсат беріледі. Үміткер болу үшін 25 доллар төлем және кандидат өзін қолдайтынын жарияласа, 500 қол жинау қажет. Конвент сайлаудан кейінгі екінші сейсенбіде өтеді, ал делегаттардың көпшілігі кворум құрайды. Делегаттар ешқандай төлем алмайды.

Жаңа Мексика

Нью-Мексико штатында губернатордың конвенцияны шақыруға 10 күні бар. Конвенция сайланбайды, ол Нью-Мексико заң шығарушы органының барлық мүшелерінен құрылады. Заң шығарушылар Нью-Мексико Өкілдер палатасының отырыс залында жиналады, ал оған вице-губернатор төрағалық етеді. Олар үш күн ішінде еңбекақы алады.