Кіріспе
1791 жылы АҚШ-та нақты көрсетілмеген құқықтарға қатысты түзету
Америка Құрама Штаттары Конституциясының Тоғызыншы түзетуі (IX түзету) Конституцияда нақты көрсетілмеген, бірақ халыққа тиесілі құқықтарды қамтиды. Бұл – Құқықтар туралы билльдің бір бөлігі. Түзету Құқықтар туралы билльді әзірлеу кезінде енгізілді, себебі Американың негізін қалаушыларының кейбіреулері болашақ ұрпақтар белгілі бір құқық билльге енгізілмегендіктен, ол құқық жоқ деп есептеуі мүмкін деп алаңдады. Алайда, Тоғызыншы түзету АҚШ конституциялық құқығында сирек қолданылды және 1980 жылға дейін көптеген құқықтанушылар оны «ұмытылған» немесе «маңызсыз» деп санады. United Public Workers v. Mitchell ісінде АҚШ Жоғарғы Соты 9-шы немесе 10-шы түзетулерде қамтылған құқықтарды үкіметтің нақты көрсетілген өкілеттіктерін жүзеге асыруына қарсы пайдалануға болмайды деп шешті: «Егер берілген өкілеттік табылса, тоғызыншы және оныншы түзетулермен сақталған құқықтарға қатысты кез келген шағымдар қанағаттандырылмайды». Кейбір ғалымдар соттың осы шешімін сынға алды, ал басқалары соттың пікірімен келісті.
Қабылдау алдындағы жағдай
17 қыркүйекте 1787 жылы қол қойылған АҚШ Конституциясы штаттарға ратификация үшін жіберілген кезде, антифедералистер Құқықтар туралы билль қосылуы керек деп талап етті. Федералистер Конституцияны ратификациялау туралы пікірталастар барысында Құқықтар туралы билльді қосуға қарсы келтірген аргументтерінің бірі – құқықтардың тізімі жаңа Конституцияның 1-бабының 8-тармағында белгіленген өкілеттіктерді түсіндіру арқылы кеңейтіп жіберуі мүмкін еді. Мысалы, "Федералист 84" еңбегінде Александр Гамильтон: «Істеуге құқылы емес нәрселерді істемеуге тыйым салуды неге жариялау керек?» деп сұрады. Сол сияқты, Джеймс Мэдисон Томас Джефферсонға былай түсіндірді: «Менің ойымша, аталған құқықтар белгілі бір дәрежеде Конституцияның 1-бабының 8-тармағында федералдық өкілеттіктер берілген тәсілімен қорғалады». Антифедералистер ратификациялау пікірталастарында Құқықтар туралы билльді қолдады, бірақ ратификацияға қарсы болды, сондықтан бірнеше штаттық ратификациялық конвенттер түзетулер ұсынылған резолюциялармен келісім білдірді. 1788 жылы Вирджиния ратификациялық конвенті Гамильтон мен федералистер анықтаған мәселені конституциялық түзетуді ұсыну арқылы шешуге тырысты: Конгресске белгілі бір өкілеттіктерді жүзеге асыруға тыйым салатын ережелер ешқандай жағдайда Конгрестің өкілеттіктерін кеңейту үшін түсіндірілмеуі керек. Бірақ олар көрсетілген өкілеттіктерге ерекшелік ретінде немесе тек қана сақтық шарасы ретінде түсіндірілуі мүмкін. Бұл ұсыныс ақырында Тоғызыншы түзетуді қабылдауға әкелді. 1789 жылы Өкілдер палатасына он тоғыз түзету жобасын ұсынған кезде Джеймс Мэдисон Тоғызыншы түзетуге айналатын мәселеге былай қатысты: Құқықтар туралы билльге де қарсылық білдірілді, өкілеттік берудің нақты ерекшеліктерін тізімдеу арқылы, тізімге енбеген құқықтар артықсырып кетіп, олардың қауіпсіздігіне нұқсан келтіруі мүмкін; сондай-ақ, тізімде көрсетілмеген құқықтар жалпы үкіметке берілуі керек деген тұжырымға келуі мүмкін. Бұл мен естіген құқықтар туралы билльді осы жүйеге енгізуге қарсы ең сенімді аргументтің бірі, бірақ менің ойымша, оған қарсы шаралар қабылдауға болады. Мен осыған тырыстым, мырзалар төртінші қарардың соңғы тармағына көз салсаңыздар көресіздер. Александр Гамильтон сияқты, Мэдисон да түрлі құқықтарды тізімдеу «конституциямен берілген өкілеттіктерді кеңейтуі мүмкін» деген алаңдаушылық білдірді.
That those clauses which declare that Congress shall not exercise certain powers be not interpreted in any manner whatsoever to extend the powers of Congress. But that they may be construed either as making exceptions to the specified powers where this shall be the case, or otherwise as inserted merely for greater caution. This proposal ultimately led to the Ninth Amendment. In 1789, while introducing to the House of Representatives nineteen draft Amendments, James Madison addressed what would become the Ninth Amendment as follows:
It has been objected also against a Bill of Rights, that, by enumerating particular exceptions to the grant of power, it would disparage those rights which were not placed in that enumeration; and it might follow by implication, that those rights which were not singled out, were intended to be assigned into the hands of the General Government, and were consequently insecure. This is one of the most plausible arguments I have ever heard against the admission of a bill of rights into this system; but, I conceive, that it may be guarded against. I have attempted it, as gentlemen may see by turning to the last clause of the fourth resolution. Like Alexander Hamilton, Madison was concerned that enumerating various rights could "enlarge the powers delegated by the constitution".
Ғылыми түсіндірме
Профессор Лоренс Триб бұл түзету нақты құқықтарды бермейді деген пікірмен бөліседі: "«Тоғызыншы түзету құқықтары» туралы айту – жиі кездесетін, бірақ қате пікір. Тоғызыншы түзету – құқықтардың өзі емес, Конституцияны қалай түсіну керектігін анықтайтын ереже ғана". 2000 жылы Гарвард тарихшысы Бернард Бейлин Ақ үйde Тоғызыншы түзету тақырыбында сөз сөйледі. Ол Тоғызыншы түзетуде «халықтың құқықтарының шексіздігі» туралы айтылғанын, олар әлі де заңға енгізілмеген, жаңадан туындап, заңға айналдырылатын құқықтар екенін, сондай-ақ халықтың сақтап қалған, уақыт өте заңға енгізілуі мүмкін басқа да, тізімделмеген құқықтар қоры бар екенін айтты. Журналист Брайан Доэрти де осыған ұқсас пікір білдірді: «Тоғызыншы түзету Конституцияны табиғи құқықтар дәстүрімен байланыстырады, ол біз кез келген конституцияда тізімделмеген немесе нақтыланбаған құқықтармен туамыз дейді». Көбінесе оригиналист саналатын Роберт Борк Жоғарғы Сотқа бекіту кезінде судья оның мәнін білмесе, осы сияқты конституциялық ережелерді қолдануға болмайтынын мәлімдеді. Борк мысал ретінде сиямен дақтанған бапты келтірді. Кейін Борк «Американың құдайы» атты кітабында Тоғызыншы түзетуге түсінік берді. Онда ол конституциялық тарихшы Рассел Капланның түсіндірмесін қолдады, ол бұл түзетудің федералдық құқық туралы жарғының штаттық заңдардағы штат үкіметтерін шектейтін ережелерге әсер етпеуін қамтамасыз ету мақсатында жасалғанын айтты. Либертариандық оригиналист Рэнди Барнетт Тоғызыншы түзетуде ол «еркіндік презумпциясы» деп атаған талапты көздейді деп санайды. Барнетт сондай-ақ Тоғызыншы түзету үкіметтің сот алқасы немесе төменгі сот шешімін құқық туралы қатаң түсіндіру арқылы жоққа шығаруына кедергі келтіреді деп мәлімдейді. Барнетттің сөзіне сүйенсек, «Тоғызыншы түзетудің мақсаты – барлық жеке табиғи құқықтардың санамаланғаннан кейін де бұрынғыдай мәртебеге ие болуын қамтамасыз ету болды». Томас Б. МакАффи сияқты басқалар Тоғызыншы түзету федералдық үкіметтің бұзуға құқығы жоқ құқықтардың «қалдықтарын» қорғайды деп санайды. Адвокат және дипломат Фредерик Джесуп Стимсонның пікірінше, Конституция мен Тоғызыншы түзетуді жасағандар олардың иеленген құқықтарының ешқайсысы жоғалмауына мүдделі болды. Заң профессоры Чарльз Лунд Блэк осыған ұқсас ұстанымды қолдады, бірақ Стимсон мен Блэк олардың көзқарастары қазіргі заманғы көзқарас пен академиялық жазбалардағы басым көзқараспен өзгеше екенін мойындады. Соңғы онжылдықтарда қару-жарақ құқығын қорғаушылар АҚШ-та қару ұстау және алып жүруге қатысты табиғи құқық бар екенін жиі айтады, ол АҚШ Конституциясынан бұрын пайда болған және Конституцияның Тоғызыншы түзетуімен қамтылған. Осы көзқарас бойынша, Екінші түзету тек қару ұстау және алып жүруге қатысты бұрыннан бар құқықты ғана тізімдейді.
Мақалалар
Барнет, Рэнди. "Тоғызыншы түзету: Ол айтқандай мағына береді", Техас заң шолуы, 85-том, 1-бет (2006). Барнет, Рэнди. "Курт Лаштың көпшілдік қиындығы", Стэнфорд заң шолуы, 60-том (2008). Лаш, Курт. "Тоғызыншы түзетудің жоғалған бастапқы мағынасы", Техас заң шолуы, 83-том (2004). Лаш, Курт. "Тоғызыншы түзетудің жоғалған құқықтық тәжірибесі", Техас заң шолуы, 83-том (2005). Лаш, Курт. "Тоғызыншы түзетудің мәтіндік-тарихи теориясы", Стэнфорд заң шолуы, 60-том, 906-бет (2008). Макконнелл, Майкл. "Мәтін мен тарих тұрғысынан қарағандағы тоғызыншы түзету", Като Жоғарғы сотының шолуы, 13-шырақ (2009–2010). Уильямс, Райан. "Тоғызыншы түзету – құрылыс ережесі ретінде", Колумбия заң шолуы, 111-том, 498-бет (2011).