Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1791 жылы штаттардың құқықтарын тізбектейтін түзету.
1791 amendment enumerating states' rights
Америка Құрама Штаттары Конституциясының Оныншы түзетуі (X түзету), Құқықтар Жарлығының бір бөлігі, 1791 жылдың 15 желтоқсанында ратификацияланды. Ол федерализм принципін, сондай-ақ штаттардың құқықтарын білдіреді, федералды үкімет Конституциямен оған берілген өкілеттіктерге ғана ие екенін, ал Конституциямен штаттарға тыйым салынбаған барлық басқа өкілеттіктер әр штатқа немесе халыққа тиесілі екенін айтады. Америка революциясынан бұрын пайда болған бұл түзетуді 1789 жылы Конституция қабылданып біткен соң, бірінші АҚШ Конгресі ұсынды. Көптеген мүшелер оны Конституцияны ратификациялаудың қажетті шарты ретінде қарастырды, әсіресе күшті федералды үкімет құруға қарсы болған антифедералистердің талаптарын қанағаттандыру мақсатында. Бұл түзету федерализм принципін қайта бекіту және федералды үкіметтің тек шектеулі, тізбектелген өкілеттіктерді сақтайтынын нығайту үшін жасалған. Заң ғалымдары (мәтіндік тәсілді қолданушылар мен бастапқы мәнді сақтаушылар да бар) бұл түзетуді таутология деп есептейді, яғни федералды үкіметтің болмаған құқықтарының жоқ екенін мәлімдейтін сөйлем.
The Tenth Amendment (Amendment X) to the United States Constitution, a part of the Bill of Rights, was ratified on December 15, 1791. It expresses the principle of federalism, also known as states' rights, by stating that the federal government has only those powers delegated to it by the Constitution, and that all other powers not forbidden to the states by the Constitution are reserved to each state, or to the people. The amendment, with origins before the American Revolution, was proposed by the 1st United States Congress in 1789 during its first term following the adoption of the Constitution. It was considered by many members as a prerequisite before they would ratify the Constitution, and particularly to satisfy demands of Anti Federalists, who opposed the creation of a stronger federal government. The purpose of this amendment is to reaffirm the principles of federalism and reinforce the notion of the Federal Government maintaining only limited, enumerated powers. Legal scholars (including textualists and originalists) have effectively classified the amendment as a tautology, a statement affirming that the federal government does not have any rights that it does not have.
Соттың түсіндірмесі
Конституцияның оншы түзетуі федералды үкіметтің өкілеттіктері Конституцияда берілген өкілеттіктермен шектеледі деген ойды нақтылайды. Жоғарғы Сот АҚШ-тың Спрагке қарсы ісінде (1932) бұл түзетунің «алғашқы ратификацияланған [Конституцияға] ештеңе қосқан жоғын» мәлімдеді. Штаттар мен жергілікті үкіметтер кейде, әсіресе еңбек және қоршаған ортаны реттеу салаларында, түрлі федералды ережелерден босатылуға тырысып, осы үшін оншы түзетуді негіз ретінде пайдаланды. АҚШ-тың Дарби Lumber Co. компаниясына қарсы ісінен алынған бір сөз былай делінеді:
The Tenth Amendment, which makes explicit the idea that the powers of the federal government are limited to those powers granted in the Constitution, has been declared to be a truism by the Supreme Court. In United States v. Sprague (1932) the Supreme Court asserted that the amendment "added nothing to the [Constitution] as originally ratified." States and local governments have occasionally attempted to assert exemption from various federal regulations, especially in the areas of labor and environmental controls, using the Tenth Amendment as a basis for their claim. An often repeated quote, from United States v. Darby Lumber Co., reads as follows:
Гарсияның Сан-Антонио қалалық көлік басқармасына қарсы ісінде (1985) Сот Ұлттық қалалар лигасының Usery (1976) ісі бойынша шешімін жоққа шығарды. Ұлттық қалалар лигасының ісінде федералдық реттеуден штаттың иммунитеті бар ма, жоқ па, деген мәселе штаттың қызметі «дәстүрлі» немесе «штат үкіметінің құрамына кіретін» болған-болмағанына байланысты шешілді. Гарсия ісінде Сот бұл талдаудың «принцип бойынша дұрыс емес және тәжірибеде қолдануға келмейтінін» атап өтті және Құрылтайшылардың мемлекеттік егемендікті Конституциямен құрылған саяси жүйе арқылы сақтауға болатынына сенгенін мәлімдеді. Сот Әділ еңбек стандарттары туралы заңды мемлекеттік басқарылатын көлік жүйелеріне таратуға уәкілеттік берген Конгресс осы жүйелерге айтарлықтай қаржы жұмсағанын атап өтіп, Құрылтайшылар құрған құрылым мемлекеттерді федералды үкіметтің шамадан тыс әрекеттерінен қорғады деген қорытындыға келді. Оңтүстік Каролинаның Бейкерге қарсы ісінде (1988) Сот Гарсия ісіне қатысты ерекше жағдайдың, егер штаттың «федералды саяси процеске қатысуға ешқандай құқығы болмаса» немесе федералды заңмен «саяси тұрғыдан оқшауланып, биліксіз қалса» туындайтынын айтты.
In Garcia v. San Antonio Metropolitan Transit Authority (1985), the Court overruled National League of Cities v. Usery (1976). Under National League of Cities, the determination of whether there was state immunity from federal regulation turned on whether the state activity was "traditional" for or "integral" to the state government. In Garcia, the Court noted that this analysis was "unsound in principle and unworkable in practice", and concluded that the Framers believed state sovereignty could be maintained by the political system established by the Constitution. Noting that the same Congress that extended the Fair Labor Standards Act to cover government run mass transit systems also provided substantial funding for those systems, the Court concluded that the structure created by the Framers had indeed protected the states from overreaching by the federal government. In South Carolina v. Baker (1988), the Court said in dicta that an exception to Garcia would be when a state lacked "any right to participate" in the federal political process or was left "politically isolated and powerless" by a federal law.
Қарау
1992 жылдан бері Жоғарғы Сот оныншы түзету федералды үкіметті штаттарды белгілі бір заңдарды қабылдауға немесе қабылдамауға, немесе федералды заңдарды орындауға мәжбүрлеуге тыйым салады деп шешті. 1992 жылы «Нью-Йорк штаты мен АҚШ» ісінде Жоғарғы Сот 1985 жылғы «Төмен деңгейдегі радиоактивті қалдықтар саясатын өзгерту туралы» заңның бір бөлігін күштен шығарды. Заңда мемлекеттерге төмен деңгейдегі радиоактивті қалдықтарды кезендік түрде жою міндеттемесін орындау үшін үш түрлі ынталандыру қарастырылған. Бірінші екі ынталандыру ақшалай болды. Үшіншісі, осы істе дау тудырған, штаттарды 1996 жылдың 1 қаңтарына дейін жойылмаған қалдықтардың меншігін қабылдауға міндеттеді және әр штатты қалдықтармен тікелей байланысты барлық зиян үшін жауапты етті. Сот бұл міндеттемені штатқа жүктеу оныншы түзетуді бұзады деп шешті. Судья Сандра Дей О’Коннор федералды үкімет штаттарды белгілі бір ережелерді қабылдауға шығын арқылы (мысалы, федералды қаражат алу шартына байланысты, «Оңтүстік Дакота – Доул» ісін қараңыз) немесе коммерциялық құқық арқылы (штат заңдарын тікелей жою арқылы) итермелеуге құқылы екенін жазды. Алайда, Конгресс штаттарды тікелей федералды ережелерді орындауға мәжбүрлей алмайды. «Принц – АҚШ» (1997) ісінде Сот Брейди қолға қару қолдануды алдын алу туралы заңның бір бөлігі оныншы түзетуді бұзады деп шешті. Заң штаттық және жергілікті құқық қорғау органдарынан қолға қару сатып алуға тырысатын адамдар туралы тексеру жүргізуді талап етті. Көпшілік атынан жазған судья Антонин Скалия бұл заңның оныншы түзетуді бұзатынын көрсету үшін «Нью-Йорк штаты мен АҚШ» ісін пайдаланды. Заң «штаттың атқарушы билігін федералды бағдарламаны тікелей басқаруға мәжбүрлегендіктен» конституцияға қайшы болды. Жоғарғы Сот 1992 жылғы кәсіби және әуесқой спортты қорғау туралы заңның, спорттық ставкаларды заңдастыруға тыйым салған штаттарға тыйым салған, құқық бұзушылыққа қарсы доктринаны бұзғанын және толығымен заңды күштен шығарды. Соттың шешімі бойынша, құқық бұзушылыққа қарсы доктрина штаттардың белгілі бір әрекеттерден бас тартуына кедергі келтіруге бағытталған Конгресс әрекеттеріне де қатысты, бұл «Нью-Йорк штаты» және «Принц» істеріндегідей, Конгресс штаттардан федералды заңды орындауды талап етумен бірдей болды.
Since 1992, the Supreme Court has ruled the Tenth Amendment prohibits the federal government from forcing states to pass or not pass certain legislation, or to enforce federal law. In New York v. United States (1992), the Supreme Court invalidated part of the Low Level Radioactive Waste Policy Amendments Act of 1985. The act provided three incentives for states to comply with statutory obligations to provide for the disposal of low level radioactive waste. The first two incentives were monetary. The third, which was challenged in this case, obliged states to take title to any waste within their borders that was not disposed of prior to January 1, 1996, and made each state liable for all damages directly related to the waste. The Court ruled that imposing that obligation on a state violates the Tenth Amendment. Justice Sandra Day O'Connor wrote that the federal government can encourage the states to adopt certain regulations through the spending power (e. g. attach conditions to the receipt of federal funds, see South Dakota v. Dole,) or through the commerce power (directly pre empt state law). However, Congress cannot directly compel states to enforce federal regulations. In Printz v. United States (1997), the Court ruled that part of the Brady Handgun Violence Prevention Act violated the Tenth Amendment. The act required state and local law enforcement officials to conduct background checks on people attempting to purchase handguns. Justice Antonin Scalia, writing for the majority, applied New York v. United States to show that the act violated the Tenth Amendment. Since the act "forced participation of the State's executive in the actual administration of a federal program", it was unconstitutional. the Supreme Court ruled that the Professional and Amateur Sports Protection Act of 1992, which prohibited states that banned sports betting when the law was enacted from legalizing it, violated the anti commandeering doctrine and invalidated the entire law. The Court ruled that the anti commandeering doctrine applied to congressional attempts to prevent the states from taking a certain action as much as it applied in New York and Printz to Congress requiring states to enforce federal law.
Сауда туралы шарт
XX ғасырда Сауда туралы ереже Конгресс билігінің ең көп қолданылатын көздерінің біріне айналды. Оның түсіндірілуі федералды үкіметтің рұқсат етілген шегін анықтау үшін маңызды. Ұлы депрессиядан туындаған күрделі экономикалық қиындықтар Конгресс пен Жоғарғы Сотта күшті ұлттық экономиканы сақтау үшін Сауда туралы ереженің өкілеттіктерін қайта қарауға әкелді. Wickard v. Filburn (1942) ісінде, Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде, Сот бидай өндірісін федералды деңгейде реттеудің конституциялық тұрғыдан фермада "жеке тұтынуға" арналған бидайға (яғни, малға жем ретінде беруге немесе басқаша шаруашылықта қолдануға) қолданылуы мүмкін деп шешті. Бұл негіздеме бойынша фермердің "өздігінен" өсіргені мемлекетаралық саудаға айтарлықтай жиынтық әсер ете алады, себебі егер барлық фермерлер өндіріс квоталарын асып кетсе, бидайдың маңызды бөлігі нарықта сатылмауы немесе басқа өндірушілерден сатып алынуы мүмкін. Сондықтан, егер фермерлерге өз бидайынан тұтынуға рұқсат берілсе, бұл мемлекетаралық нарыққа әсер етеді. United States v. Lopez (1995) ісінде мемлекеттік мектептер мен олардың аумағында "оружиесіз аймақ" құру туралы федералды заң күшін жойды. Жоғарғы Сот Конституцияда федералды заңға рұқсат беретін ешқандай ереже жоқ деп шешті. Бұл – Сауда туралы ереже бойынша үкімет өкілеттігін шектеген қазіргі заманғы Жоғарғы Соттың алғашқы шешімі болды. Шешімде Оныншы түзету туралы немесе 1985 жылғы Garcia ісі туралы еске салынбады. Соңғы кезде Gonzales v. Raich (2005) ісінде Калифорниялық әйел өзінің медициналық марихуана егінін федералды агенттер тәркілеп, жойғаннан кейін, Есірткі құралдарын бақылау басқармасына шағымданды. Медициналық марихуана Калифорния штатының 215-ші ұсынысымен заңдастырылған, бірақ федералды деңгейде Есірткі құралдары туралы заңмен тыйым салынған. Әйел марихуананы тек жеке тұтыну үшін өсіргеніне және ешқашан сатпағанына қарамастан, Жоғарғы Сот өзінің марихуана өсіруі марихуананың мемлекетаралық нарығына әсер ететінін мәлімдеді. Теориялық тұрғыдан алғанда, өнім мемлекетаралық сауда ағынына түсуі мүмкін, тіпті ол осы мақсатта өсірілмеген болса да және нарыққа шығуы екіталай болса да (Wickard v. Filburn ісіндегідей). Сондықтан, бұл практиканы федералды үкімет Сауда туралы ережеге сәйкес реттеуге құқылы деп шешті.
In the 20th century, the Commerce Clause became one of the most frequently used sources of Congress's power. Its interpretation is important in determining the allowable scope of federal government. Complex economic challenges arising from the Great Depression triggered a reevaluation in both Congress and the Supreme Court of the use of Commerce Clause powers to maintain a strong national economy. In Wickard v. Filburn (1942), in the context of World War II, the Court ruled that federal regulation of wheat production could constitutionally be applied to wheat grown for "home consumption" on a farm (i. e., fed to animals or otherwise consumed on the premises). The rationale was that a farmer's growing "his own" can have a substantial cumulative effect on interstate commerce, because if all farmers were to exceed their production quotas, a significant amount of wheat would either not be sold on the market or would be bought from other producers. Hence, in the aggregate, if farmers were allowed to consume their own wheat, it would affect the interstate market. In United States v. Lopez (1995), a federal law mandating a "gun free zone" on and around public school campuses was struck down. The Supreme Court ruled that there was no clause in the Constitution authorizing the federal law. This was the first modern Supreme Court opinion to limit the government's power under the Commerce Clause. The opinion did not mention the Tenth Amendment or the Court's 1985 Garcia decision. Most recently, in Gonzales v. Raich (2005), a California woman sued the Drug Enforcement Administration after her medical cannabis crop was seized and destroyed by federal agents. Medical cannabis was explicitly made legal under California state law by Proposition 215, despite cannabis being prohibited at the federal level by the Controlled Substances Act. Even though the woman grew cannabis strictly for her own consumption and never sold any, the Supreme Court stated that growing one's own cannabis affects the interstate market of cannabis. In theory the product could enter the stream of interstate commerce, even if it clearly had not been grown for that purpose and was unlikely ever to reach any market (the same reasoning as in Wickard v. Filburn). It therefore ruled that this practice may be regulated by the federal government under the Commerce Clause.
Жоғарылық туралы ереже
Купер Аронға қарсы (1958) ісінде Жоғарғы Сот штаттардың құқықтары мен Он бірінші түзетуді қарастырды. Бұл іс басқа бір маңызды іс – Браунның Білім беру кеңесіне қарсы (1954) үкіміне тікелей жауап ретінде туындаған қақтығыстардан туындады. Браун ісі бойынша Жоғарғы Сот бірауыздан мемлекеттік мектептердегі нәсілдік сегрегацияны конституцияға қайшы деп жариялады. Брауннан кейін сот аудандық соттар мен мектеп басқармаларына «барлық мүмкіндіктерді пайдаланып, жылдамдату арқылы» сегрегацияны жоюды тапсырды. Интеграциялық дағдарыстан бес ай өткен соң, мектеп басқармасы Арканзастың шығыс округінің АҚШ округтік сотына арыз жазып, сегрегацияны жоюды екі жарым жылға кейінге қалдыруды сұрады. Аудандық сот өтінішті қабылдаса да, АҚШ-тың Сегізінші апелляциялық округі 1958 жылдың 18 тамызында аудандық соттың шешімін күштен шығарды және Жоғарғы Сотқа шағымдануды күтіп тұрған мандатын тоқтатты. Олар сондай-ақ Соттың Купер ісіндегі шешімінің Конституцияны құрғандардың конституциялық көзқарасына қайшы келетінін мәлімдеді. 19 ғасырда бірнеше штаттар осы түсіндірмеге сүйеніп, федералды заңдарды немесе АҚШ Жоғарғы Сотының шешімдерін күшін жойғанын жариялады, бірақ Жоғарғы Сот мұндай барлық әрекеттерді жойды. Ең танымал мысал – Нөлдік ету дағдарысы, онда Оңтүстік Каролина штаты 1828 және 1832 жылдардағы тарифтерді штаты үшін жарамсыз деп жариялады, бірақ тарифтер Оңтүстік Каролинаның қанағаттануына дейін төмендетілгенде және президент Эндрю Джексон штат бас имесе, әскери араласумен қорқытқанда мәселе шешілді. Алайда Азамат соғысы штаттардың егемендігіне қатысты барлық талаптарды тоқтатты және Конституциялық заңның ең жоғары түсіндірушісі ретінде Жоғарғы Соттың билігіне күдік тудыру тоқтатылды. 1950 жылдары Жоғарғы Соттың Браунның Білім беру кеңесіне қарсы ісінде мектептердегі сегрегацияны жою туралы бұйрығынан кейін күшін жою идеясы жаңа деңгейге көтерілді. Оңтүстіктегі штаттар федералды сегрегация бұйрықтары штаттардың құқықтарын бұзады деп мәлімдеп, оған қарсы кең ауқымды науқан ұйымдастырды. Он бұрынғы Конфедерация штаттары осы әрекеттерге қарсы тұру үшін араласу декларацияларын қабылдады. Бірақ Жоғарғы Сот Купер Аронға қарсы ісінде бұл декларацияларды қабылдамады және күшін жою мен араласуға жол бермейтінін анықтады. Бүгінде Жоғарғы Соттың кейбір шешімдерін немесе федералды заңдарды айналып өтетін заңдар кейбір жағдайларда, тіпті олар федералды заңға қарсы шығуға немесе федералды билікке қарсы тұруға тікелей шақырмаса да, күшін жойған заңдар деп аталуы мүмкін. Бұл терминнің мысалдарына Техас жүрек соғу заңы, Миссуринің Екінші түзетуді сақтау заңы, сондай-ақ иммиграция және марихуана заңдары жатады.
In Cooper v. Aaron (1958), the Supreme Court dealt with states' rights and the Tenth Amendment. The case came about when conflicts arose in direct response to the ruling of another landmark case, Brown v. Board of Education (1954). In Brown, the Supreme Court unanimously declared racial segregation of children in public schools unconstitutional. Following Brown, the court ordered district courts and school boards to proceed with desegregation "with all deliberate speed". Five months after the integration crisis happened, the school board filed suit in the United States District Court of the Eastern District of Arkansas requesting a two and a half year delay in implementing desegregation. Although the district court granted the relief, the United States Court of Appeals for the Eighth Circuit reversed the district court's decision on August 18, 1958, and stayed its mandate pending appeal to the Supreme Court. Moreover, they claimed the Court's decision on Cooper as being inconsistent with the constitutional vision of the Framers. In the 19th century, several states relied on this interpretation to declare nullification of federal laws or decisions of the US Supreme Court, but the Supreme Court struck down all such efforts. Among the most famous was the Nullification Crisis, when South Carolina declared the tariffs of 1828 and 1832 void in the state, but it was resolved when tariffs were lowered to South Carolina's satisfaction and when President Andrew Jackson threatened military intervention unless the state relented. The Civil War, however, ended all appeals to state sovereignty and the Supreme Court's authority as the highest interpreter of constitutional law stopped to be challenged. The idea of nullification gained new traction in the 1950s as the Supreme Court ordered desegregation of schools in Brown v. Board of Education, and Southern states in response mounted a campaign of massive resistance to oppose it, arguing that federal desegregation orders infringed on states' rights. Ten ex Confederate states passed declarations of interposition to oppose these efforts. But the Supreme court in Cooper v. Aaron rejected the declarations and held nullification and interposition impermissible. Today, laws that appear to circumvent some Supreme Court decisions or federal law may sometimes be called laws of nullification, including in cases if they do not explicitly urge to defy federal law or resist federal authority. Examples of this usage include the Texas Heartbeat Act and the Missouri Second Amendment Preservation Act or immigration and marijuana laws.
Федералды қаржыландыру
Федералды жүйе федералды үкіметтің штаттарды ұлттық үкіметтің құралы ретінде пайдалану мүмкіндігін шектейді, бұл Printz v. United States ісінде расталған. Сот Пациенттерді қорғау және қолжетімді медициналық көмек туралы заңды (әдетте АҚҚ немесе Обамакеер деп аталады) штаттарды Medicaid бағдарламасын кеңейтуге конституциялық емес түрде мәжбүрлеген деп шешті. Сот бұл заңның тілін мәжбүрлеуші деп таныды, себебі ол штаттарды Medicaid қаражатын алуды тоқтату қаупімен, кедейлік деңгейінен 133%-ға дейін төмен адамдарды қамтуға Medicaid шарттарын өзгертуге келісуге тиіс етіп, федералды бағдарламаға қосылуға іс жүзінде мәжбүрледі.
The federal system limits the ability of the federal government to use state governments as an instrument of the national government, as held in Printz v. United States. the Court ruled that the Patient Protection and Affordable Care Act (commonly referred to as the ACA or Obamacare) unconstitutionally coerced the states to expand Medicaid. The Court classified the ACA's language as coercive because it effectively forced States to join the federal program by conditioning the continued provision of Medicaid funds on states agreeing to materially alter Medicaid eligibility to include all individuals who fell below 133% of the poverty line.