Кіріспе

Австралияның еңбек құқығы

WorkChoices – 2005 жылы Говард үкіметі Австралияның федералды еңбек заңдарына енгізген өзгерістердің атауы. Бұл өзгерістер 1996 жылғы Жұмыс орындарындағы қатынастар туралы заңға 2005 жылғы Жұмыс орындарындағы қатынастар туралы түзетулер (Work Choices) заңымен енгізілді, кейде оны 2005 жылғы Жұмыс орындарындағы қатынастар туралы түзету заңы деп те атайды және ол 2006 жылдың 27 наурызында күшіне енді. 2005 жылдың мамырында премьер-министр Джон Ховард Австралия Өкілдер палатасына федералды үкіметтің Австралияның еңбек заңдарын реформалау және бірыңғай ұлттық жүйені енгізу ниетін білдірді. WorkChoices негізінен белгілі бір көлемдегі компаниялар үшін бұрынғы жұмыстан босату заңдарын жою арқылы жұмыспен қамту деңгейін және ұлттық экономиканың өнімділігін арттыруға бағытталған. Сондай-ақ, ол «зейінде қалдырмау принципін» алып тастады, бұл принцип заңнамадағы өзгерістерге байланысты жұмыскерлердің кемсініп қалмауын қамтамасыз етуге арналған еді, соның нәтижесінде жеке тиімділік артып, жұмыскерлер өздерінің келісімдерін тікелей Жұмыс органына ұсынуға міндеттелді, Австралияның Еңбек қатынастары комиссиясы арқылы емес. Бұған қоса, ол жұмыскерлердің заңды түрде ереуілге шығу мүмкіндігіне өзгерістер енгізіп, ұжымдық өкілдіксіз жағдайлар бойынша келіссөздер жүргізуге және кәсіподақтардың қызметін шектеуге мүмкіндік берді. Жаңа заңдарды қабылдау мен іске асыруға солшыл саясаттағылар, әсіресе кәсіподақтар қатты қарсылық көрсетті. Олар заңдар жұмыскерлердің негізгі құқықтарын жоққа шығарады және әділетсіз екенін айтты. Австралиялық кәсіподақтардың бас ұйымы – ACTU, жаңа заңдарға қарсы телеарналарда жарнамалар көрсетіп, «Жұмындағы құқықтарыңыз» атты науқанды бастады. Науқанға жаппай митингілер, шерулер, теле- және радиожарнамалар, сот шаралары және онлайн белсенділік кірді. Акциялар аптасы 2005 жылдың 1 шілдесінде NSW кәсіподақтары ұйымдастырған кәсіподақ өкілдері мен мүшелерінің «SkyChannel» жиналысымен аяқталды. Жиналыстан кейін Сиднейде үлкен митингі өтті, сондай-ақ аймақтық шаралар да ұйымдастырылды. Жекелеген штат үкіметтері де өзгерістерге қарсы болды. Мысалы, Виктория үкіметі өзгерістерге саяси қарсылық көрсету мақсатында Виктория жұмыс құқықтарын қорғаушысын құрды. WorkChoices 2007 жылғы федералды сайлаудағы маңызды мәселе болды, Кевин Радд басқаратын Австралияның Еңбек партиясы (АЛП) оны жоюға уәде берді. 2007 жылғы сайлауда Еңбек партиясы үкіметке ие болды және WorkChoices заңнамасының барлық бөлігін жойып, оны 2009 жылғы Әділ еңбек туралы заңмен алмастырды.

WorkChoices өзгерістері

WorkChoices 1996 жылғы Жұмыс қатынастары туралы заңға бірқатар маңызды өзгерістер енгізді, соның ішінде: Bankstown Handicapped Children's Centre Association Inc v Hillman ісі. Осы іс және WorkChoices енгізілгеннен бергі осыған ұқсас істерде белгіленген жалпы принциптер бойынша, жеке ұйым жүзеге асыратын қызмет түрлері мен осы қызметтің көлемі және құны жеке-жеке қаралып, осы қызметтер маңызды "сауда және қаржы" қызметі болып есептеледі ме, жоқ па, соны анықтау қажет.

Қызметкерлердің көпшілігін жұмыстан шығару туралы заңдарды өзгерту

WorkChoices-та әділетсіз жұмыстан шығару және заңсыз жұмыстан босату мәселелері қарастырылған, бұл екі бөлек нәрсе. Австралияның Өндірістік қатынастар комиссиясы (АӨҚ) әділетсіз жұмыстан шығару және заңсыз жұмыстан босату істерін қарау бойынша өкілеттігінің бір бөлігін сақтап қалды, бірақ делдалдық пен келісімге баса назар аударды. Сондай-ақ, ол қызметкерлердің мұндай талаптарды беруге мүмкіндік беретін мерзімін қысқартты; талаптар жұмыстан босату күнінен бастап 21 күн ішінде берілуі керек еді. Қызметкерлер осы мерзімді ұзарту туралы өтініш бере алады, бірақ жарияланған шешімдерді қарау көрсеткендей, мұндай ұзартулар сирек мақұлданатын. Өтініштерді қабылдау үшін бір реттік төлем – 55,70 АҚШ доллары болды. Әділетсіз жұмыстан шығару және заңсыз жұмыстан босату талаптары АӨҚ-да алғашқы тыңдаудан және міндетті келісім конференциясынан өтті. Тек келіссөздер сәтсіз аяқталып, келісім туралы куәлік берілген жағдайда ғана талапты келесі кезеңге жіберуге болады. Әділетсіз жұмыстан шығару талаптары АӨҚ төрелігіне берілді, онда Комиссия мүшесі міндетті шешім шығара алады. Заңсыз жұмыстан босату талаптары тиісті құзыретті сотқа, мысалы, Федералды сотқа немесе Федералды сот төрелігінің Өндірістік бөліміне жіберілді. WorkChoices-ке дейін әділетсіз жұмыстан шығарудан қорғау шаралары мемлекеттік өндірістік қатынастар комиссиялары арқылы немесе сыйақылар арқылы жүзеге асырылды. Жұмыстан босату заңнамасына енгізілген өзгерістер 1993 жылы Пол Китингтің Еңбек үкіметі федералды деңгейде енгізген бұрынғы әділетсіз жұмыстан шығару заңдарының қорғалуын азайтқан WorkChoices-тің бір бөлігі болды. Бұл өзгерістерді негіздеген аргументтер жұмыс орындарын құруға байланысты, бұл бизнеске қолайсыз қызметкерлерді жұмыстан шығарудың ауыртпалығын жоюға мүмкіндік берді. Өзгерістерге қарсы аргументтердің бірі – қызметкерлер үшін жұмыс орнының қауіпсіздігінің жоқтығы. WorkChoices АӨҚ-қа әділетсіз жұмыстан шығару туралы шағым беруге бірнеше шектеулер енгізді. 1996 жылғы «Жұмыс орнындағы қарым-қатынастар туралы» заңда (Заң) әділетсіз жұмыстан шығару «қатаң, әділетсіз немесе орынсыз» деп анықталды. Қызметкерлер 100-ден астам қызметкері бар кәсіпорында жұмыс істеуі керек еді және әділетсіз жұмыстан шығару туралы талап қою үшін 6 айлық еңбек өтіліне ие болуы керек еді. Қызметкерді әділетсіз жұмыстан шығару шараларын қолданудан басқа себептерге маусымдық негізде немесе белгілі бір мерзімге немесе тапсырмаға арналған еңбек шартымен, алдын ала белгіленген және ақылға қонымды сынақ мерзімінде, қысқа мерзімді кездейсоқ қызметкер, белгілі бір мерзімге жұмысқа алынған шәкірт немесе сыйлық немесе жұмыс орны туралы келісім бойынша жұмыс істемейтін және жылына 101 300 доллардан астам табыс табатын қызметкер кірді. Маңыздысы, Заң «нағыз операциялық себептермен немесе нағыз операциялық себептерді қоса алғанда» жұмыстан босатылған қызметкерлерді де алып тастады. «Нағыз операциялық себептер» Заңда «экономикалық, технологиялық, құрылымдық немесе ұқсас сипаттағы себептер» деп анықталды. АӨҚ-ның осы бапты түсіндіруі Заңның осы бөлімін кеңінен қолдану үшін прецедент құрды. Картер Виллидж Кинотеатрлар ісі бойынша АӨҚ-ның толық алқасы апелляциялық шағымда операциялық себептің жұмыстан босату себебі болуы керек деп шешті, бірақ жұмыстан босатудың жалғыз немесе басым себебі емес. Басқа бір маңызды шешімде, Эндрю Круикшанк пен Прайслайн Pty Ltd ісінде Круикшанк мырза Прайслайнда 101 150 долларлық пакетте жұмыс істеді. Ол жұмыстан шығарылды, ал кейін Priceline компаниясы 65 000 – 75 000 доллар сомасына жаңа қызметкерді жұмысқа алды. Priceline компаниясы Заңдағы әділетсіз жұмыстан шығару ережелерін бұзбағандығын, себебі жұмыстан босату бизнеске ақша үнемдегенін, сондықтан нағыз операциялық себепті қоса алғанда, себеппен жасалғанын мәлімдеді. Заңсыз жұмыстан босату бірнеше бөлімнен тұрады: жұмыстан босату туралы хабарлама, Centrelink хабарламасы және тыйым салынған себептер. Заңның 661-бабына сәйкес, жұмыстан шығарылған қызметкерлерден басқа қызметкерлерге (оның ішінде 12 айдан аз тұрақты қызметте болған кездейсоқ қызметкерлерге, шәкірттерге) жұмыстан шығу туралы немесе осы хабарламаның орнына ақы төлеу туралы белгілі бір мерзім берілуі керек еді. Егер бұл қызметкерге берілмесе, заңсыз жұмыстан босату туралы өтініш беруге болады. Кейбір жағдайларда, егер кәсіпорын 15 немесе одан да көп қызметкерді жұмыстан шығарып жіберсе, онда кәсіпорын 2006 жылғы Жұмыс орнындағы қарым-қатынастар ережелерінде (бұдан әрі – Ережелер) белгіленген органға жазбаша хабарлама беруі керек еді, қазіргі уақытта Centrelink. Жұмыстан босатудың тыйым салынған себептеріне жас, нәсіл, ұлттық тегі, саяси көзқарасы, жынысы, сексуалдық бағдары, діні, отбасылық жағдайы, мүгектігі, жүктілік және отбасылық міндеттері сияқты кемсітуші себептер кірді; Австралиялық жұмыс орны туралы келісімге (ЖЖК) қол қоюдан бас тарту (бірақ ЖЖК-ге қол қоюдан бас тартқан жаңа қызметкерге жұмысқа орналастырудан бас тарту тыйым салынбады); жұмыс берушінің заңды бұзушылығы туралы шағымдар бойынша сот процесіне қатысу; кәсіподаққа мүшелік немесе мүшеліксіздік немесе кәсіподақ қызметіне қатысу; ауру немесе жарақат, аналық демалыс немесе төтенше жағдайларға байланысты жұмыстан қалыстыру. Әділетсіз жұмыстан шығару ережелерінен өзгеше, тыйым салынған себептер бойынша заңсыз жұмыстан босату туралы шағым беруге қызметкерлерге шектеулер қойылмады.

Келісімдерге қатысты "Жайсыздық жоқ" сынағын жою

WorkChoices күшіне енуінен бұрын, кейіннен Ұжымдық келісімдер (Collective Agreements - CA) және Австралиядағы жеке жұмыс орындары келісімдері (AWA) деп аталатын сертификатталған келісімдер, «Ешқандай кемсітушілік сынағынан» (No Disadvantage Test) өтуі керек еді. Бұл сынақ, ұсынылып отырған келісімді, қызметкерлерді келісімге ұсыныс жасалғанға дейін қамтыған немесе қамтуға тиіс болған, негізгі және тиісті еңбек шартымен салыстыратын. «Ешқандай кемсітушілік сынағы» ұсынылып отырған келісімге қатысты еңбек шартының артықшылықтарын бағалап, қызметкерлердің жағдайы нашарламауына кепілдік берді. WorkChoices жұмыс берушілерден қызметкерлерге бес минималды құқықты ұсынуды талап етті, олар максималды жұмыс уақытын, жылдық еңқорығу, ата-аналық еңқорығу, жеке/қамқоршылық еңқорығу және ең төменгі жалақы мөлшерлемесін қамтыды. Осы бес минималды құқық Австралияның әділ жалақы және еңбек жағдайлары стандарты деп аталды. Дегенмен, бұл стандарт WorkChoices: Мемлекеттік еңбек шарттарын сақтауға арналған шарттық келісімдерге (Notional Agreements Preserving State Awards - NAPSAs) қатысты сертификатталған келісімдерге әсер етпеді. Егер олардың шарттары стандартта қарастырылғаннан гөрі артық болса, бұл шарттар күшінде қалады. «Ешқандай кемсітушілік сынағын» жоюды қолдағандар оны тым күрделі деп есептеді және оны жою жұмыссыз адамдарға жұмыс ұсыну мүмкіндігін арттырады деп мәлімдеді. Үкіметтің позициясын қолдаған материалдарда «Билли» мысалы келтірілді. WorkChoices-ке қарсы шыққан кәсіподақтар және басқа да топтар Биллидің жаңа заңдардың неге әділетсіз екенін және жұмыс берушілердің жұмыскерлерді қанауына әкелетінін көрсететін нақты мысал екенін айтты. Көптеген сынға жауап ретінде үкімет стандартты әділдік сынағымен алмастырды. Алайда, заң ретроспективті болғандықтан, WorkChoices заңнамасының 2006 жылғы 27 наурызда күшіне енуі мен 2007 жылғы 7 мамырда Әділдік сынағының күшіне енуі арасында жасалған келісімдерге қолданылмайды.

Келісімді куәландырудың оңайлатылған процесі

Бұрын еңбек құқықтары мен міндеттерін қамтитын ұжымдық келісімдер, яғни жұмыс берушілердің жұмыскерлермен немесе кәсіподақтармен тікелей жасасқан келісімдері Австралияның Еңбек қатынастары комиссиясына (AIRC) ұсынылып, расталуы тиіс еді. Жаңа заңнамалық өзгерістер келісімдерді растау процесін қадағалау жауапкершілігін Жұмыс орнының Басқармасына (Workplace Authority) жүктеді, ал оның тергеу өкілеттіктерінің бір бөлігі Жұмыс орнының Омбудсменіне (Workplace Ombudsman) берілді. Енді AIRC комиссарының алдында пайда болудың орнына, ұжымдық келісімге қатысушылар келісімді тек Жұмыс орнының Басқармасына ұсынуға міндетті болды. WorkChoices-ке қарсы болған тараптар бұл жаңа процесті сынға алды, себебі олардың пікірінше, бұл кәсіподақтарға келісімнің әділетсіз жазылғанына сенген жағдайда оны тексеруге және араласуға азайту мүмкіндігін береді. Алайда, үкімет бұл заң бөлігінің мақсаты келісімді растау мерзімін қысқарту екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, жаңадан түзетілген заң ұжымдық келісімдер жаңа ережелерге сәйкес келмесе немесе тыйым салынған мазмұнға ие болса, жұмыс берушілерге, жұмыскерлерге және кәсіподақтарға айыппұлдар салады.

Жұмыспен қамту жөніндегі қорғаушы бюросының сауалнамасы

Жұмыспен қамту жөніндегі адвокат кеңсесі, қазір Workplace Authority деп аталады, 2006 жылдың қыркүйегінде аяқталған сауалнама жүргізді, онда WorkChoices заңнамасында жоғалған "қорғалған" еңбек жағдайларына қатысты мынадай нәтижелер көрсетілді: іріктелген барлық AWА-ның 88 пайызында қосымша жұмыс уақыты үшін төленетін ақы жойылды немесе "өзгертілді"; 89 пайызында ауысымдық жұмыс үшін қосымша төлем жойылды немесе "өзгертілді"; 91 пайызында ақшалай жәрдемақылар жойылды немесе "өзгертілді"; 85 пайызында ынталандыру төлемдері жойылды немесе "өзгертілді"; 82 пайызында мемлекеттік мерекелердегі төлемдер жойылды немесе "өзгертілді"; ал 83 пайызында демалыс үзілістері жойылды немесе "өзгертілді". Осы жағдайлардың әрқайсысында жағдайлар көбінесе өзгертілгеннен гөрі жойылды, ал барлық өзгерістер жағдайлардың нашарлауын көрсетті. Соңында, AWА-ның 66 пайызы жалақының өсуіне әкелсе де, осы өсімнің 52 пайызы мөлшерленбеді немесе кепілдік берілмеді.

Заңға айналу

Жұмыспен қамту және жұмыс орындарымен қарым-қатынас жөніндегі министр Кевин Эндрюс 2005 жылғы 2 қарашада Австралияның Өкілдер палатасына Жұмыспен қамту және жұмыс орындарымен қарым-қатынас туралы заңға өзгертулер енгізу туралы (WorkChoices) 2005 жылғы заң жобасын (Cth) енгізді. Австралияның Еңбек партиясы заң жобасының жеткілікті данасы берілмегенін айтып, күні бойы заң жобасына қарсы науқан ұйымдастырды. Сұрақ сағатында оппозиция мүшелері үнемі үндеулер жасады, нәтижесінде спикер (содан кейін спикердің орынбасары) олардың 11-ін алып тастады. Сол күні Сенат заң жобасын Жұмыспен қамту, еңбек қатынастары және білім беру комитетінің қарауына жіберді. Комитетке ұсыныстар енгізу үшін бес күн уақыт берілді, ал соңғы күн 2005 жылғы 9 қараша болды. Парламент ғимаратында Канберрада 14 қарашадан бастап бес күндік тыңдаулар жоспарланды, ал комитет 22 қарашада Сенатқа есеп береді. Ықшам тергеу жүргізу туралы шешімді лейбористер сынға алды, бұл заң жобасының тиісті тексеруінен қашу үшін үкімет тарапынан жасалған әрекет деп мәлімдеді. 9 қарашаға дейін Сенат комитеті 4500-ден астам ұсыныс алды, олардың тек 173-і веб-сайтында жарияланды. Комитет барлық ұсыныстарды жеке-жеке қабылдап жарияламады, себебі ұсыныстардың көп саны болды, бұл кем дегенде ішінара ACTU-ның WorkChoices-ке қарсы науқанынан туындады, оның ішінде адамдар ұсыныстарды ұсына алатын веб-сайтта нысан құру кірді. Заң жобасы 10 қарашада Өкілдер палатасында қабылданды және сол күні Сенатта арнайы мемлекеттік министр, сенатор Эрик Абец ұсынды. 14 қарашада Сенат тергеуі бес күндік тыңдауды бастады, онда ұсыныстардың тек бір бөлігі тыңдалды, оның ішінде штаттық және аумақтық өнеркәсіптік қатынастар министрлері мен өкілдерінің ұсыныстары. Өкілдердің әрқайсысына сөз сөйлеу үшін тек жеті минут берілді, олар осы пакетті конституцияға қайшы және жұмысшылардың құқықтары мен жағдайларын бұзады деп сынға алды. Заң жобасы 2005 жылғы 2 желтоқсанда 35-33 дауыспен Сенатпен түзетулермен бірге қабылданды. Заң жобасы 14 желтоқсанда Корольдік мақұлдауға ие болды және Австралияның Әділ жалақы комиссиясына, мектептегі тәжірибеден өтушілер мен шәкірттерге арналған жалақыға және шағын жұмыс берушілерге жұмыстан босату ақысына қатысты бөліктері сол күні күшіне енді. Жұмыспен қамту және жұмыс орындарымен қарым-қатынас министрі 2006 жылғы 17 наурызда заң жобасының алғашқы ережелерін жариялады, содан кейін толық заң Австралияның генерал-губернаторы Майкл Джеффри жариялады. Заң 2006 жылғы 27 наурызда күшіне енді. 2007 жылғы шілдеде Джон Говардтың өмірбаянында WorkChoices заң жобасын 2006 жылы жылдамдатып қабылдағаны айтылды, себебі оны сайлау жылында жарияламайтын болған, және бірнеше министрлер заңның көптеген жұмысшыларға зиян тигізетіні туралы алаңдаушылық білдірді.

Жоғары Соттың шағымдауы

ACTU-ның бұқаралық ақпарат құралдарындағы науқаны үкіметтің реформаларды қолдауға бағытталған қарсы науқанын бастады. Үкіметтік науқанның бірінші кезеңі заң жобасы жарияланбас бұрын өтті және құны шамамен 46 миллион долларды құрады, оның ішінде үкімет пен Австралияның Бизнес кеңесінің жарнамалары, ақпараттық буклеттер және жедел желі болды. 2005 жылдың тамызынан 2006 жылдың ақпанына дейінгі кезеңде жүргізілген, бірақ 2008 жылдың наурызына дейін жарияланбаған үкіметтік сауалнамалар, үкіметтің жарнамалық науқаны жұмыскерлердің WorkChoices туралы алаңдауын азайта алмағанын көрсетті. Үкімет мұндай шығындарды түбегейлі өзгерістерді енгізу кезіндегі қалыпты процедура деп санайды, сонымен қатар GST жарнамасын мысал ретінде келтірді. Бірақ, бұл жарнама сол кезде ауыр сынға ұшырады, және дәл осы себептерге байланысты. АЛП және ACTU бұл шығындарды Австралияның Жоғарғы сотына, Combet v Commonwealth ісінде, Парламент мақұлдамағандықтан заңсыз деп шағымдады. 2005 жылдың 29 қыркүйегінде Жоғарғы сот көпшілік дауыспен бұл шағымды қабылдамады.

Ұлттық наразылық күндері

2005 жылдың 15 қарашасында ACTU ұлттық наразылық күнін ұйымдастырды, оның барысында ACTU-ның бағалауынша 546 000 адам Австралияның штаттық астаналары мен басқа қалаларында шерулерге және наразылық акцияларына қатысты. Митингілерде штаттық Еңбек партиясының премьер-министрлері сөз сөйледі. Басқа да белгілі австралиялықтар, оның ішінде бұрынғы Еңбек партиясының премьер-министрі Боб Хоук та еңбек құқығындағы өзгерістерге қарсы сөз сөйледі. 2006 жылдың 30 қарашасында бүкіл Австралия бойынша екінші ұлттық наразылық күні өтті, онда ел бойынша шамамен 300 орында митингілер мен жиналыстар ұйымдастырылды. MCG стадионында Джимми Барнс концерт берді, ал жиналғандарға оппозиция жетекшісі Ким Бизли сияқты спикерлер сөз сөйледі. Мельбурндағы шеруге және Федерация алаңына дейінгі митингіге қатысқандардың саны 45 000-нан 65 000-ға дейін бағаланды. Басқа қалаларда Сиднейде шамамен 40 000 адам, Брисбенде 20 000, Аделаидада 7 000, Пертте 3 000, Дарвинде 2 000, ал Канберрада 1 000 адам қатысты.

Онлайн-акциялар

WorkChoices компаниясына қарсы науқанының аясында ACTU «Your Rights at Work» веб-сайтын құрды, онда 170 000-нан астам адам науқан туралы жаңалықтар алу үшін тіркелді, ал электрондық тізім де онлайн науқандардың бір бөлігі болды. Ең көп қолдау тапқан науқандардың бірі – «Барнаби, қарсы тұр!» науқаны, онда Австралия Ұлттық партиясының сенаторы Барнаби Джойске WorkChoices туралы алаңдаушылығын білдіріп, 2005 жылдың қараша айында Сенатта оған қарсы дауыс беруге шақырды. Нәтижесінде сәтсіз аяқталған петицияға 85 189 адам қол қойды, ACTU бұл көрсеткішті сол кездегі Австралияның онлайн петициялары арасындағы рекорд деп есептеді. «Жұмыс орындарындағы құқықтарды қорғау» веб-сайтының қолдаушылары жүргізген басқа да интернет-активизм науқандарының бірі – бес жұмыс күні ішінде 50 000 доллар жинап, Мельбурн қаласының Тулламарин тас жолында WorkChoices туралы хабардарлықты арттыру мақсатында билборд орнату болды. Онлайн науқандар жұмыс берушілерге де бағытталды, мысалы, Даррелл Лиа компаниясының бас директоры Джон Толмиге. Сәуір айында Толми мырза қысымға көніп, 10 000 «Жұмыс орындарындағы құқықтарды қорғау» қолдаушысы оған электрондық пошта арқылы қайта қарауды сұрағаннан кейін жұмыскерлерін AWA жеке келісімшарттарына көшіру жоспарларын тоқтатты.

Жоғары Соттың шағымдауы

WorkChoices реформасы басталған кезде Австралияның барлық штаттары мен аумақтарында Лейбористік партия үкіметтері билікте болды. Штаттар WorkChoices-тің конституциялық жарамдылығына қатысты шағымды Австралияның Жоғарғы Сотына жолдады. Әртүрлі кәсіподақтар да Жоғарғы Сотқа өз шағымдарын ұсынды. Жоғарғы Сот 2006 жылғы 4 мамыр мен 11 мамыр аралығында тараптардың аргументтерін тыңдады. 2006 жылғы 14 қарашада Жоғарғы Сот 5:2 көпшілік дауыспен шағымды қабылдамады, соның салдарынан WorkChoices реформасының конституциялық негізі ретінде конституциялық корпорациялардың құзыретін пайдалануды қолдады.

Саяси реакциялар мен салдары

Парламентке ұсынылған кезде азаматтық бостандықтарды қорғаушылар мен оппозиция тарапынан заң жобасы тым шапшаң қабылданды деген алаңдаушылық туды. Дауыс берушілерге құжатты мұқият оқып үлгеруге уақыт болмады, сондай-ақ оппозицияға дауыс беру алдында заң жобасының жеткіліксіз көшірмелері берілді. Австралияның Бизнес Кеңесі және Австралияның Сауда-өнеркәсіп палатасы сияқты жұмыс берушілер қауымдастықтары WorkChoices-ті қолдағандарын мәлімдеді, бұл 2007 жылғы AC Nielsen сауалнамасында көрсетілген жұмыс берушілердің 50 пайызының бұл шараларға қарсы болғандығымен қайшы келеді. Австралиялық еңбек қозғалысы, Австралия Кәсіподақтар Кеңесі арқылы ұсынылып отырған өзгерістерге қарсы тиімді медиа кампаниясын жүргізді, ал орталық-солшыл Австралия Еңбек партиясы (АЭП) келесі сайлауда үлкен жеңіске жетті. Сол кездегі либералдық (оң орталық) үкімет WorkChoices-ті насихаттау үшін федералдық қаражатты жарнамалық кампанияға жұмсады, бұл шешім оппозиция тарапынан сынға алынып, Жоғарғы сотта күдік тудырды. Сонымен қатар, Австралия штаттарының үкіметтері (барлығы сол кезде Еңбек партиясының өкілдері) Жоғарғы сот арқылы корпорациялар туралы заңды пайдаланып, парламенттік бақылауды айналып өтіп WorkChoices-ті енгізудің заңдылығына шағымдануға тырысты, бірақ сот олардың талаптарын қабылдамады. WorkChoices 2004 жылғы Либералдық партияның сайлау бағдарламасына кірмеген. Алайда, 2004 жылғы федералдық сайлаудан кейін Либералдық-Ұлттық коалициясы парламенттің екі палатасында да көпшілік орындарды иеленді және 2005 жылдың 2 қарашасында Өкілдер палатасына түзетулер енгізді. WorkChoices 2005 жылдың 2 желтоқсанында Сенатта мақұлданды. Негізгі өзгерістер 2006 жылдың 27 наурызында күшіне енді. 2005 жылдың желтоқсанында федералдық АЭП фракциясы Брендан О'Коннор төрағалығымен заңнаманың теріс әсерлерін зерттеу үшін Өндірістік қатынастар жөніндегі жұмыс тобын құрды, бұл топ аймақтық және ауылдық қауымдастықтарға, әйелдер мен жастарға тиетін әсерге ерекше назар бөлді. 2006 жылы жұмыс тобы Австралияның барлық штаттары мен аумақтарына сапар шегіп, жеке тұлғалармен, жұмыс берушілермен, шіркеулермен және қоғамдық ұйымдармен, сондай-ақ кәсіподақтармен кездесулер өткізді, федералдық Еңбек партиясының саясатын қалыптастыру және нақты зұлымдықтарды жария ету үшін куәліктер жинады. Оппозиция жетекшісі Ким Бизли 2006 жылдың 20 маусымында Канберрадағы Парламент ғимаратында "WorkChoices: A Race to the Bottom" атты аралық есепті жариялады және ол кеңінен таралды. WorkChoices 2007 жылғы федералдық сайлауда оңшыл Howard Liberal үкіметінің жеңілісіне себеп болған маңызды мәселелердің бірі болды. Орталық-солшыл Rudd Еңбек партиясының үкіметі 2008 жылы бұл заңнаманы күштен шығарып, оны "өлген" деп жариялады.

"WorkChoices" бренді жойылған

Австралия үкіметі 2007 жылдың 17 мамырында еңбек қатынастары саласындағы өзгерістерін сипаттау үшін "WorkChoices" атауын қолдануды тоқтатты. Жұмыспен байланысты қатынастар министрі Джо Хоккей, WorkChoices заңдарына қарсы кәсіподақтар мен қоғамдық ұйымдар жүргізген науқанның нәтижесінде бұл брендтен бас тарту қажет болғанын мәлімдеді. "Бұл ел тарихындағы ең күрделі және саяси тұрғыдан жетілген науқан болды, сондықтан оның қатты әсері болды." ACTU бұл атаудың өзгеруіне қарамастан, заңдардың өзгермегенін мәлімдеді. Үкімет брендтің атын өзгертпеді, бірақ WorkChoices-ке тікелей сілтеме жасамаған жаңа жарнамалық науқанды бастады. Бұл сыншылар мен сарапшылардың арасында саясаттың өзінің атын айтуға қорқатындығы туралы әжуа жасауға себеп болды, бұл Лорд Альфред Дугластың гомосексуализмді бейнелеу үшін қолданған эвфемизміне сілтеме еді. Сонымен қатар, веб-сайттың жұмысын жалғастыру да қызығушылық тудырды.

Мұра

Кевин Радд 2006 жылғы 4 желтоқсанда Австралия Еңбек партиясының төрағалығына өтті, соның ішінде WorkChoices-ке қарсылығын қайта растады. 2007 жылғы федералды сайлауда Еңбек партия үкіметке келгеннен кейін, мемлекеттік емес, федералдық жүйе сақталды. Бұған қоса, бірнеше жыл ішінде Австралия жұмыс келісімдерін (AWA) кезең-кезеңмен жою жоспарланды, мұнда ұжымдық келісімдер мен еңбек сыйлықтары басымдыққа ие болады, ал жалақысы 100 000 доллардан жоғары адамдардан бас тартылады. Барлық бизнес үшін заңсыз жұмыстан босату заңдары қайта жаңартылады, бірақ 15 жұмыскерден аз компанияға орналасқан қызметкерлерге 12 айлық тәжірибелік мерзім беріледі. WorkChoices шеңберінде кәсіподақтардың жұмыс орындарына кіру құқығын шектеу ережелері күшінде қалады, сондай-ақ ереуілдерді өткізу туралы шешімді қабылдау үшін жасырын дауыс беру (ашық дауыс берудің орнына) жалғастырылады, бұл ұжымдық келіссөздер кезеңінен басқа уақытта тыйым салынады. Үкімет құрған өндірістік қатынастар органдарының тобы да таратылады, олардың орнына "Fair Work Australia" деп аталатын қызмет құрылады. Кевин Радд 2007 жылғы сайлау дебаттарының бір бөлігін Либералдық партияға Х.Р.Николз қоғамының өндірістік қатынастарды одан әрі реформалауға ықпал еткенін дәлелдеу үшін пайдаланды, Ник Минчиннің өткен жылғы Х.Р.Николз қоғамының конференциясына қатысқанын айтты, онда ол аудиторияға WorkChoices реформасының танымал еместігін білетінін, бірақ өзгеріс процесі жалғасуы керек екенін мәлімдеді. Австралия Еңбек партиясы "HR Nicholls қоғамы марапаттарды жоюды, ең төменгі жалақыны жоюды, тәуелсіз төреші, Өндірістік қатынастар комиссиясының таратылуын қолдайтынын білеміз" деп мәлімдеді. 2007 жылы Қоғам WorkChoices заңнамасын одан да көп реттеуді күшейткені үшін сынады. Шындығында, Қоғам еңбек нарығын реттеуді қолдайды, жұмыс берушілер мен қызметкерлер бір-бірімен келісімшарттар жасасып, кейін туындаған дауларды сот арқылы шешеді. WorkChoices моделін оның ұзақтығы мен бюрократиялық кедергілердің көптігі үшін сынға алды, оны "реттеудің бәрі" деп сипаттап, "ескі кеңестік басқару және бақылау жүйесімен" салыстырды, сондай-ақ федерализм тұрғысынан "Штаттардың рөлін азайтуға, барлық билікті Канберрада шоғырландыруға тырысу Австралияға зиян келтіреді" деді. Қоғам президенті Рей Эванс WorkChoices құрылғанда "Джон Ховард Еңбек партиясы мұраға алатын және ешбір адамның ұмтылуы тиіс емес құдайға тән билікке ие болды. Бұл жасқа толады" деді. Дес Мур Қоғам атынан "HR Nicholls Society жұмыс таңдауларының өзгерісіне қатты наразы" деді. Либералдық партияның жаңа басшысы Брендан Нельсон оның партиясы Австралия халқынан "тыңдап, үйренгенін" мәлімдеді. Ол WorkChoices "өлгенін" және Коалиция саясатының бөлігі ретінде ешқашан қайта жаңартылмайтынын мәлімдеді, сондай-ақ Руддты еңбек қатынастары заңнамасын енгізу үшін жылдам әрекет етуге шақырды. Бұрынғы Өндірістік қатынастар министрі Джо Хокки заңдар "әлдеқайда терең" болғанын, бірақ "ең жақсы ниетпен" қабылданғанын айтты. "Мен кеше де, сайлау күнінен бері де айтып келе жатқандай, WorkChoices өлді, және Еңбек партиясының WorkChoices-ті жою саясатына толық қолдау бар", - деді ол. Бұрынғы премьер-министр Джон Ховард 2008 жылғы наурызда сайлаудан кейінгі үнсіздігін бұзып, WorkChoices-ты қорғап, Руддтың өндірістік қатынастар саясатына шабуыл жасады. 2008 жылғы наурызда Федералдық Өндірістік қатынастар министрі Джулия Гиллард бұрынғы үкімет WorkChoices деп аталатын үгіт-насихатқа 121 миллион доллар жұмсағанын, оның ішінде 98 000 тышқан төсегі, 77 000 қалам және 100 000 пластикалық папка сияқты жарнамалық материалдарды жұмсағанын мәлімдеді. 2008 жылғы 19 наурызда Сенатта жаңа AWA-ны жасауға тыйым салатын және жұмысшыларды AWA-дан аралық келісімдерге ауыстыру ережелерін енгізетін заң қабылданды. 2008 жылғы 27 наурызда Австралияда жаңа AWA-ға тыйым салынды. Бұл күнді Премьер-министрдің міндетін атқарушы Джулия Гиллард WorkChoices заңдарының екінші жылдығымен сәйкес келетіндей етіп, заңға патшалық келісім беру үшін таңдады. "WorkChoices-тың екі жылдық мерейтойында біз WorkChoices-ты жерлеуді бастауға келдік", - деп мәлімдеді Джулия Гиллард. Оппозиция басшысы Брендан Нельсон Либералдық Ұлттық Коалиция AWA-ны қайта енгізуге тырыспайтынын нақты айтты: "Мен Коалиция атынан Рождестводан бұрын WorkChoices өлгенін анық айттым". Жасылдар партиясының депутаты Адам Бандт 2014 жылғы бюджетті WorkChoices-ке "жайсыз оралуға" мүмкіндік беретінін сынады. 2014 жылғы қаңтарда Либералдық партияның премьер-министрі Тони Эбботт сенатор Кори Бернардиден еңбек қатынастары заңдарын көбірек икемдеуге шақырғаннан кейін ара қашықтық сақтады.