Кіріспе

Жұмыс берушінің кәсіподақ мүшелерін жұмысқа алуға міндетті еңбек шарты – кәсіподаққа қатысу алдындағы жабық жұмыс орны (немесе жай ғана жабық жұмыс орны) – бұл кәсіподақпен жасалатын келісімнің бір түрі. Оған сәйкес жұмыс беруші тек қана кәсіподақ мүшелерін жұмысқа алуға келіседі, ал қызметкерлер жұмыста болу үшін кәсіподақ мүшелігін сақтап тұруы керек. Бұл, жұмысқа қабылданғаннан кейінгі жабық жұмыс орнынан (АҚШ-та: кәсіподақ жұмыс орны) өзгеше, ол барлық қызметкерлердің, егер олар бұрыннан мүше болмаса, кәсіподаққа қосылуын талап ететін келісім. Кәсіподақ жұмыс орнында кәсіподақ жұмыс беруші жалдаған кез келген адамды мүше ретінде қабылдауға міндетті. Керісінше, ашық жұмыс орны потенциалды және қазіргі қызметкерлердің кәсіподаққа мүше болуын талап етпейді. Халықаралық Еңбек Ұйымының конвенциялары жабық жұмыс орнының заңдылығын қарастырмайды, осы мәселені әрбір жеке мемлекеттің қарауына қалдырады. Жабық жұмыс орны келісімдерінің құқықтық статусы елден елге кеңінен өзгереді, келісімдерге тыйым салудан бастап, келісімдерді кең ауқымда реттеуге дейін, тіпті оларды мүлдем атамауға дейін барады.

Еуропа Кеңесі

Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот, Sørensen және Rasmussen v. Дания (2006) ісінде, Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 11-бабы бірлестік құрудың «теріс құқығын», яғни бірлестікке күштеп қосылудан босату құқығын қарастырады деп шешім қабылдады.

Ұлыбритания

Данн мен Геннард жабық дүкен енгізілген кезде Ұлыбританиядағы жұмыстан босатудың 111 жағдайын анықтады, оған 325 адам қатысты. Олар былай деді: «Жабық дүкенді жақтаушылар 325 босатудың ең төменгі саны, жабық дүкендерге қатысты жалпы халыққа қарағанда салыстырмалы түрде шағын сан екенін айтуы мүмкін, бірақ сыншылар бұл көрсеткішті маңызды деп есептейді, бір босату да артық». Бұл сол кездегі консервативтік үкімет қабылдаған заңға байланысты болды. Лейборист партиясы, сол кезде оппозицияда болған, 1989 жылдың желтоқсанына дейін жабық дүкендерді қолдады, бірақ кейіннен Еуропалық заңнамаға сәйкес бұл саясаттан бас тартты. Equity 1990 жылға дейін Ұлыбританиядағы жабық дүкенге кіру шарты бар соңғы кәсіподақтардың бірі болды. Ағылшынның танымал азаматтық құқық ісі – Rookes v Barnard жабық дүкен келісіміне қатысты.

Америка Құрама Штаттары

1947 жылы Тафт-Хартли заңы АҚШ-та жабық дүкендерге тыйым салды. Кәсіподақ дүкенін Жоғарғы сот заңсыз деп шешті. Жұмыс істеу құқығы бар штаттардағы заңдар жұмыс берушілерге қызметкерлерден кәсіподақ жарнасын төлеуді талап етуге рұқсат бермейді. Жұмыс беруші кәсіподақпен тек кәсіподақ мүшелерін жұмысқа алуға келісе алмайды, бірақ қызметкерлердің кәсіподаққа қосылуын немесе жұмысқа орналасқаннан кейін белгілі бір мерзім ішінде кәсіподақ жарнасына тең сома төлеуін талап етуге келісе алады. Сол сияқты, кәсіподақ 1947 жылға дейін жабық дүкен шартына келіскен жұмыс берушіден кәсіподақтан шығарылған қызметкерді кез келген себеппен жұмыстан босатуды талап ете алады, бірақ кәсіподақ дүкені шарты бойынша қызметкерді жұмыстан босатуды барлық қызметкерлерге талап етілетін жарнаны төлемеуден басқа себеппен талап ете алмайды. АҚШ үкіметі штат заңдарына қарамастан, федералдық агенттіктерде кәсіподақ дүкендеріне рұқсат бермейді. Құрылыс кәсіподақтары және осыған ұқсас жұмыс үлгісі бар басқа да салалардағы кәсіподақтар жабық дүкендерге тыйым салуды жұмыс күшін бақылау құралы ретінде эксклюзивті жұмысқа орналастыру орталықтарын пайдалану арқылы шеше алды. Мұндай эксклюзивті жұмысқа орналастыру орталықтары жұмысқа орналасу шарты ретінде кәсіподақ мүшелігін қатаң және ресми түрде талап етпейді, бірақ кәсіподақтың жұмысқа орналастыру орталығы арқылы жұмысқа жіберуді қалайтын қызметкер кәсіподақ жарнасын немесе оған тең жарнаны төлеуі керек болғандықтан, бұл талап практикалық тұрғыдан орындалады. Егер жұмысқа орналастыру орталығы кемсітусіз жұмыс істесе және нақты белгіленген талаптарға сәйкес келсе, ол заңды болып саналады. Тафт-Хартли заңы сонымен қатар кәсіподақтарға мүшелік үшін негізсіз жоғары кіру жарналарын талап етуге тыйым салады, бұл кәсіподақтардың кіру жарналарын белгілі бір саладан кәсіподақ емес қызметкерлерді шығарып тастау үшін пайдалануына жол бермейді. Сонымен қатар, Ұлттық еңбек қатынастары заңы құрылыс жұмыс берушілеріне алдын ала келісімдер жасауға мүмкіндік береді, онда олар өздерінің жұмыс күшін кәсіподақ жіберген қызметкерлер тобынан алуға келіседі. NLRA құрылыс саласынан тыс жерлерде алдын ала келісімдер жасауға тыйым салады. Көңіл көтеру саласында актерлерді өкілдік ететін кәсіподақтардың ең маңызды ережесі – кез келген өкілдік етілген актердің кәсіподақ емес өндірісте жұмыс істеуіне тыйым салу. Жазалар жұмыс берушіге емес, кәсіподақ мүшесіне салынады және кәсіподақ мүшелігінен айырылуға әкелуі мүмкін. Көптеген ірі өндірістер кәсіподақ өндірістері болып табылады, ал мүше емес адамдар SAG AFTRA-ға, елдегі актерлер мен орындаушылардың негізгі кәсіподағына, қосымша рөлдерде ойнап, үш кәсіподақ купонын алу арқылы немесе сөйлейтін рөл беріліп, осылайша мүшелікке қабылданады. Басқа актерлік кәсіподақтарда мүшелік үшін ең төменгі талаптар жоқ, бірақ оларға қосылғандар кәсіподақ емес өндірістерде жұмыс істеуге тыйым салынған.

Канада

Жабық дүкендердің мәртебесі Канаданың провинциялары бойынша әртүрлі болады. Жоғарғы Сот Құқықтар мен бостандықтар хартасының екінші тармағы бірігу және бірікпеу еркіндігін қамтамасыз етеді деп шешім шығарды, бірақ одақ үстемдік құрған жұмыс ортасындағы қызметкерлер одақтың саясатының артықшылықтарын пайдаланды және мүшеліктеріне қарамастан, одақ төлемақысын төлеуге тиіс. Дегенмен, діни нанымдары немесе ішкі сенімдеріне байланысты қарсылық білдіргендерге осы соманы тіркелген қайырымдылық қорына аудару мүмкіндігі берілді.

Австралия

Қоғамдастықтағы барлық жабық дүкендердің түрлері федералды еңбек заңдарына сәйкес заңсыз болып табылады. Қызметкерді немесе болашақ қызметкерді кәсіподақ мүшесі немесе мүше еместігіне қарай кемсіту "кері әрекет" деп есептеледі және осылайша 2009 жылғы Әділ еңбек туралы заңның 342-бабына сәйкес заңсыз болып табылады.