Қытайдың көне әулиесі – Чжуо Ци — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

2/3 ғасырдағы көрнекті қытай сиқыршысы

Зуо Цзи, әдебі Юаньфан, Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңі мен Үш патшалық дәуірінде (б.з.д. 20 – б.з. 280) өмір сүрген аңызға толы тұлға. Ол Луцзян округінен (盧江郡; қазіргі Луань, Анхуй) шыққандығы белгілі болса да, оның туған және қайтыс болған жылдары белгісіз. Хан әулеті құлаудан бұрын өмір сүргендігі және 300 жасқа дейін өмір сүргендігі айтылады. Ол даосизмнің данасы Фэн Хенгтен (封衡) сиқыр өнерін және ұзақ өмір сүру жолын үйреніп, кейіннен өнерін Ге Сюаньға жеткізді.

Тарихи мәтіндер

Цзуо Ци Тяньчжу тауының басында оқыды, дәрілік алхимиямен шұғылданды және бақыланатын тыныс алу және даостық жыныстық тәжірибе арқылы өмірлік эссенциясын нығайтты. Ол ұзақ уақыт бойы тамақ ішпей де өмір сүре алатындығы айтылады. Сонымен қатар, ол конфуцийшілдік классика мен астрология саласында да білімді болған. «Шэньсиань чуань» (Құдайға көтерілгендердің өмірбаяндары) кітабында Зюо Ци фэншеннің көп орындылығы, болжам жасау, «саяхаттау асханасы» – ссиньчуды шақыру күші және алхимиямен айналысуда шебер болғаны айтылады (Прегадио 2008: 1305). 200 жылға дейін жергілікті әскербасы Сун Цэ, қатаң конфуцийші болғандықтан, Зюо Циді өлтіргісі келіп, оны атпен қуды. Зюо Ци атқа мінбеген күйінде, тек баяу ғана жүріп қашып құтылды. Кейін Зюо Ци Цао Цаоға барды, ол оған сиқырлы өнерлерін көрсету үшін жалақы тағайындады. Цао Цао осылай істеуімен даостық ұзақ өмір сүру философиясына қызығушылық танытқан болуы мүмкін, бірақ оның ұлы Цао Чжи, жалақының мақсаты – сиқыршыларды және олардың ерекше ілімдерін бақылау екенін жазды. Зюо Ци Цао Цао сарайында көптеген сиқырлы трюктар көрсетті, мысалы, бос мыс табадан экзотикалық балық ұстап, имбирь сатып алу үшін алыс жерге телепортталды. Бірде Зюо Ци бүкіл сарайды тамақ пен шараппен сыбады, бірақ Цао Цао оның бұл мақсат үшін аймақтағы барлық шарап дүкендерін сиқырымен тоздырғанын біліп алды. Цао Цао Зюо Циді өлтіруге тырысты, бірақ ол қабырға арқылы өтіп құтылды. Бірде біреу Зюо Циді базарда көргенін хабарлағанда, базардағылардың бәрі Зюо Циге ұқсап кетті. Тағы бір мәлімет бойынша, Зюо Ци тау басына барған, сондықтан Цао Цао және оның әскерлері сонда барды, Зюоның қойлардың арасында жасырынып отырғанын көрді. Оны таба алмайтынын білген Цао Цао қойларға, ол тек Зюо Цидің шеберлігін сынап жатқанын, оны өлтіру ниеті жоқ екенін мәлімдеді. Сәтке соң, бір ешкі артқы аяқтарына тұрып сөйледі. Цао Цаоның әскерлері ешкіге қарай асықты, бірақ отардың қалған бөлігі де ешкіге айналып, адамдардай тұрып, сөйлесе бастады. Цао Цаоның әскерлері Зюо Циді ешқашан таба алмады. Зюо Ци соңында тауларда өнерін жетілдіру үшін әлемнен суырылып кетті.

Zuo Ci studied atop Mount Tianzhu, practiced medicinal alchemy and nourished his vital essence by controlled breathing and Taoist sexual practices. It is said that he could live for long periods without eating. He was also learned in the Confucian classics and in astrology. The Shenxian zhuan (Biographies of Divine Transcendents) says Zuo Ci was expert in fenshen multilocation, divination, the power of summoning the xingchu "traveling kitchen", and the practice of alchemy (Pregadio 2008: 1305). At some time before 200, the local warlord Sun Ce, who was a strict Confucian, wanted to kill Zuo Ci and chased him on horseback. Zuo Ci, unmounted, still managed to escape by seemingly walking slowly. Later, Zuo Ci went to Cao Cao, who granted him a pension to do his magics. Cao Cao may have shown an interest in the Taoist approach to longevity by doing this, but his son Cao Zhi wrote that the pensions are only intended to keep the magicians and their wild teachings under control. Zuo Ci performed a number of magic acts in Cao Cao's court, such as catching an exotic fish from an empty copper pan, and teleporting far away to buy ginger. Zuo Ci once fed a whole court assembly with food and wine, but Cao Cao soon found out that Zuo Ci had emptied every wine shop in the region with his magic for this purpose. Cao Cao tried to execute Zuo Ci, but Zuo escaped by walking through walls. When someone reported that Zuo Ci had been sighted in the market, everyone in the market became identical to Zuo's appearance. Another report said Zuo Ci went to the mountaintop, so Cao Cao and his men went, and realised Zuo was concealed among a flock of sheep. Knowing he could not find him, Cao Cao announced to the flock of sheep that he was merely trying to test Zuo Ci's skill, and had no intention to kill him. At the moment, a goat stood on its hind legs and spoke. Cao Cao's men rushed to the goat, only to find the rest of the flock also turned into goats and started standing and speaking like humans. Zuo Ci was never found by Cao Cao's men again. Zuo Ci eventually retired from the world to practise his arts in the mountains.

Үш патшалықтың романсында

14 ғасырдағы «Үш патшалықтың романсы» атты тарихи романда суреттелгендей, Цзо Ци – Таоист, ол «Қара мүйіз» (烏角先生) деген атпен белгілі болған. Роман Цзо Цидің даосизмді меңгеруі және Цао Цаоны даосизмге көндіруге жасаған тытысы туралы баяндайды. Цзо Ци таңғажайып даосистік күш-қуатқа ие еді және оны экстрасенс деп сипаттаған. Ол Сычуаньдегі Эмей тауында оқыды, онда «Жасыру әдісі кітабы» (遁甲天書) табылды, одан ол «желдеп бұлттарға көтерілуді, ұлы кеңістікке дейін жүзуді» және «таулардың арасынан өтуді, жартастарды тесіп өтуді; теңіздердегі бу сияқты жеңіл жүзуді, қалауынша көрінбейтін немесе кейпін өзгертуді, қылыштарды лақтыруды және қашықтан адамды бас кесу үшін пышақтарды лақтыруды» үйренді. Цзо Ци Цао Цаоға кітаптарды ұсынды, егер ол өзі даосизмнің шәкірті болса. Цао Цао: «Көп рет осы жол туралы ойланып, тағдырыма қарсы күрестім, бірақ мен не істей аламын? Үкіметті ұстап тұруға ешкім жоқ» деді. Цзо Ци Лю Бэйге ұсыныс жасап, Цао Цаоға: «Бір күні сіздің басыңызды іздеп ұшатын қылышымды жіберуім мүмкін» деп қорқытқанда, Цао Цао оны Лю Бэйдің агенті деп айыптап, оны қорқытты. Цзо Ци сотта Цао Цаоды ашық мазақтап, Цао оны тұтқындатты; күзетшілер Цзоны қатыгездікпен ұрды, бірақ таоист содан кейін ұйықтап, түн бойы тыныш ұйықтады. Бұл Цао Цаоны ашуландырды, ол Цзо Циге тамақ бермейтіндей бұйрық берді, бірақ ол да сәтсіз аяқталды, өйткені Цзо жеті күн бойы тамақсыз және сусыз жақсы өмір сүрді. Осыдан кейін Цао Цао Цзо Циді жазалаудың басқа жолын таппады. Цзо Ци Цао Цаоның тойына келгенде, Цао оны сынап, басқа нәрселермен қатар, аждаһаның бауырларын, пион гүлдерін және Сун өзенінен шыққан шабақ балықтарын әкелуді сұрады. Цзо Ци барлығын орындады, бұл Цао Цаоның күмәнін одан әрі күшейтті. Содан кейін Цзо Ци Цао Цаоға шарап ұсынды, ол Цзо алдымен дәмін татып көру керек деді. Цзо Ци таяқ алып, шарапты екіге бөліп, бір жартысын ішті. Цао Цао ашуға алды. Нәтижесінде Цао Цао Цзо Циді өлтіруге бұйрық берді, бірақ Цзо жоғалып кетті. Цао Цао өзінің генералы Сюй Чуды Цзо Циді ұстауға жіберді, Сюй Цзоны қойлардың арасында жүріп жатқанын көріп, қойларды өлтірді, Цзо қойға айналды деп ойлады. Сюй қойларды бағып жүрген шалға қойлардың басын денелерінің жанына қоюды айтты, осылайша оларды тірілтуге болады, шал мұны жасады және қойлар тірілді. Сюй Чу Цзо Циді ұстай алмағанына қарамастан, Цао Цао Цзо Циді ұстауға шақыратын плакаттарды шығарды, нәтижесінде Цзо Цидің сипаттамасына сәйкес келетін жүздеген адам табылды, ал Цао олардың барлығын өлтіруге бұйрық берді. Олардың барлығы өлтірілгенде, мойындарынан қара бу шығып, бірігіп, Цзо Цидің тағы бір бейнесі пайда болды. Бейне оған отыру үшін жусанды шақырды, ал Цао Цао оны атып түсіру үшін садақшыларын жіберді. Кенеттен желдің соғатынынан бастары кесілген өліктер қайта тірілді. Қайта тірілген өліктер бастарын көтеріп, Цао Цаоны ұрып-соғып, Цао Цао шоктан құлап, жел басылды, ал Цзо Ци өліктермен бірге жоғалып кетті.

As described in the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms, Zuo Ci was a Taoist known under the name of Master Black Horn (烏角先生). The novel describes Zuo Ci's fictional attainment of Taoist powers and his subsequent mission to persuade Cao Cao to follow Taoism. Zuo Ci wielded amazing Taoist power and was described as a psychic. He studied on Mount Emei in Sichuan, where he found The Book of Concealing Method (遁甲天書), from which he learned to "ascend to the clouds astride the wind, to sail up into the great void itself;" and how " to pass through mountains and penetrate rocks; to float light as vapor, over the seas, to become invisible at will or change [his] shape, to fling swords and project daggers so as to decapitate a man from a distance." Zuo Ci offered Cao Cao the books if Cao himself became a disciple of Taoism. Cao Cao responded, "Often have I reflected upon this course and struggled against my fate, but what can I do? There is no one to maintain the government," when Zuo Ci suggested Liu Bei and threatened Cao Cao, " I may have to send one of my flying swords after your head one day", Cao accused Zuo of being one of Liu Bei's agents, and threatened him. Zuo Ci openly mocked Cao Cao in court and Cao had him arrested; the guards beat Zuo cruelly, but the Taoist then fell asleep and slept soundly through the night. This enraged Cao Cao, who ordered Zuo Ci to be starved of food, this also failed as Zuo quite happily went seven days without food or water. After this Cao Cao could think of nothing else to punish Zuo Ci. When Zuo Ci appeared at Cao Cao's banquet, Cao tested him by asking to get, among other things, a dragon's liver, a peony, and perch from the Song River. Zuo Ci accomplished everything, which drew further suspicion from Cao Cao. Zuo Ci then offered a cup of wine to Cao Cao, who said that Zuo should taste first. Zuo Ci took a stick and divided the wine in half, and drank one half. Cao Cao was enraged. As a result, Cao Cao ordered Zuo Ci to be executed, but Zuo had disappeared. Cao Cao sent his general Xu Chu to capture Zuo Ci, Xu saw Zuo walking among a flock of sheep and slew the flock, thinking Zuo had become a sheep; when Xu had left the shepherd boy who had been tending the flock heard one of the sheep's heads telling him to place the heads next to the bodies to bring them back to life, the boy did this and the sheep returned to life. After Xu Chu failed to capture Zuo Ci, Cao Cao put out posters calling for Zuo Ci's capture, and as a result hundreds of men matching the exact description of Zuo were found, and Cao ordered them all executed. When they were all executed black vapor rose from their necks where they joined to form another image of Zuo Ci. The image summoned a crane for him to sit on, and Cao Cao had archers to shoot him down. Suddenly, a gust of wind brought the decapitated corpses back to life. The reanimated corpses carried their heads and started to beat Cao Cao. Cao Cao fainted due to shock, the winds died down, and Zuo Ci disappeared along with the corpses.

Танымал мәдениетте

Зуо Цы Koei компаниясының Dynasty Warriors және Warriors Orochi видео ойындары сериясында ойналатын кейіпкер ретінде бейнеленеді. Шоу ағайындарының "Бес элемент ниндзясы" фильмінде Зуо Цы ниндзюцудың негізін қалаушы, таоизм өнерінің шебері ретінде қысқаша айтылады. Ол осы өнерді Сао Саоға қарсы шайқастарында оны жаңылыстыру үшін қолданған делінеді. Бұл Шоу ағайындарының тағы бір фильмі "Ерекше адамда" көрсетілген, онда ол Цао Цаоны өзінің құдіретімен алдады, сонымен қатар ол Ю Джидің рухани туысы болды.