Уильям Меллоуз: Ирланд Республикалық Саяхатшы және Күрескер

Кіріспе

Ирландиялық республикашы және саясаткер (1892–1922)
спорт клубы

Уильям Джозеф Меллоуз (Liam Ó Maoilíosa, 25 мамыр 1892 – 8 желтоқсан 1922) – ирландиялық республикашы және Синн Фэйн саясаткері. Англияда ағылшын әкесі мен ирланд анасынан туған ол, Ирландияға көшер алдында Аштон-андер-Лайн қаласында өсті. Ол Ирландиялық республикалық бауырластық және Ирландиялық еріктілер ұйымында белсенді болып, Галвей графтығындағы Пасха көтерілісіне және Тәуелсіздік соғысына қатысты. Бірінші Дэйлге депутат (TD) болып сайланған ол Англо-ирландиялық келісімді қабылдамады. Ирландиялық азамат соғысы кезінде Меллоуз 1922 жылдың маусым айында Төрт соттың тапсырылуынан кейін келісімдік күштерге түсті. 1922 жылдың 8 желтоқсанында ол Уақытша үкімет тарапынан атқарылған төрт жетекші ИРА мүшесінің бірі болды.

Ерте өмір

Меллоус 1892 жылғы 25 мамырда Астон-андер-Лайн қаласындағы Хартсхед әскери казармасында дүниеге келді. Ол британдық армияда NCO қызметін атқарған ағылшын Уильям Джозеф Меллоустың және Уэксфорд графтығының Инч қаласынан шыққан ирланд әйел Сара Джорданның ұлы еді. Оның отбасы 1895 жылғы ақпанда Дублиннің Фэрвью ауданындағы 10 Annadale Avenue мекенжайына көшті, себебі оның әкесі сол жерге ауыстырылған болатын. Меллоус денсаулығының нашарлығына байланысты Вексфортта атасы Патрик Джорданмен қалды. Ол Корк қаласындағы Веллингтон казармасындағы әскери мектепке және Дублиндегі Портобелло гарнизондық мектебіне қабылданды, бірақ әкесінің күтінін ақтамай, әскери мансаптан бас тартты. Оның орнына Дублиндегі бірнеше фирмада, соның ішінде Д'Олиер көшесіндегі «Жас армия және теңіз жабдықтары» дүкенінде кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді.

Саясатта

Меллоуз ерте кезден ирланд ұлтшылы болды. 1911 жылы ол «Ирландияның бостандығы» атты басылымның бір данасын сатып алды, ол: «Біз Ирландия үшін тұрамыз» деген сөздермен басталды. Ол Томас Кларкқа дүкенінде жолығып, оны жас республикашылдар ұйымы – Fianna Éireann қатарына қабылдады. Сондай-ақ ол өмір бойы досы болатын Патрик О’Райан хатшысы, Кон Колберт және Эмон Мартинмен танысты. Келесі кездесуде Меллоуздың бауырларының бәрі тіркелді. 1911 жылдың 7 сәуірінде ол Ирландия республикалық бауырластығына адалдық серт берді. Меллоуз ұйымдастырушы және саяхаттаушы нұсқаушы лауазымына ұсынылды. Ол Вексфорд округіндегі Дельфиндер қорасында «слуг» клубын құрды, ол сәтті аяқталды. 1912 жылғы Пасхада ол Фернс және Эннискортиде тағы бірнеше «слуг» клубын құрды. Меллоуз барлық жерге велосипедпен жүрді, бұл арзан әрі ыңғайлы болды; ол ард хойшде капитан шеніне көтерілді. 1913 жылдың маусым айында Меллоуз Уильямс көшесіндегі Гейл лигасының үйінде Лиам Уолшпен бірге Уотерфорд IRB орталығында болды. 1913 жылдың қыркүйек айында Туамда спортты ұйымдастырып жатқанда Меллоуз социалист Джеймс Конноллимен графня Маркевичтің резиденциясында танысты, онда Коннолли ашаршылық ереуілінен кейін қалпына келтіріліп жатты. Коннолли қатты әсерленіп, қызы Нораға: «Мен нағыз еркекті таптым» деді. Меллоуз 1913 жылдың 25 қарашасында Дублинге қайтарылды. Ол IRB-де белсенді болды және Ирландиялық еріктілердің негізін қалаушы мүшесі болды, Fianna өкілдігін күшейту үшін ұйымдастыру комитетіне қосылды. Оған аптасына 30 шиллинг толық жұмыс берілді. Меллоуз Эамонн Ценнт және сэр Хорас Планкеттпен бірге Уақытша комитетте күш біріктіріп, Роджер Касменттің парламенттік жолын қолдады. Бірақ ол қызметкер болғандықтан Редмондтық кандидаттармен келісуге міндетті болды, әйтсе де ол Ұлттық партияның британдық саясатына қарсы дауыс берген еді. Ол бірнеше рет «Ұлттық қорғау» заңы бойынша тұтқындалып, түрмеге қамалды. 1 тамызда Меллоуздың жасағы Хауттен Дублинге қару-жарақ тасымалын алып келе жатып, Клонтарфтағы Корольдік полицияға (RIC) оқ атты. Сол күні кешке Эмон де Валера оны Килкулге көлікпен алып барды. Түнде Брейдегі бір банкте қарулар төленіп, Дублинде таксилер паркінен таратылды. Меллоуз Галвейге жіберілді және Атенриде өз базасын құрды. Сол жерде ол Шон Мак Диармадамен танысып, Туамда сайлау бақылаушысы болып тағайындалды. 1915 жылдың 18 мамырында, жексенбі күні екі адам әскери қызметке қарсы митингте болғанда полиция инспекторы Комерфордтың қарулы күштерін сынады. Мак Диармада ізделіп, тұтқындалып, түрмеге қамалды. Алайда Меллоуз қашып кетіп, Оңтүстік Галвейдегі Кинох фортында оқу-жаттығу тобын құрып, айналасынан ер адамдар жинады. 1 шілдеде ол Куртаун гаванінен тұтқындалып, үш айға түрмеге қамалды. Ол Маунтджой түрмесіне жіберілді. Бірнеше айдан кейін Меллоуз Тулламорда еріктілермен бірге болғанда оларға автоматтан шабуыл жасалды. Олар қашып, үйдің төбесінен мотоциклмен қашып шықты. Меллоуз хат жіберу және жолдастарына көмектесу үшін қайтып келді. Бір аптадан кейін ол Джулия Моррисидің үйінен тұтқындалды. Британдықтар оны пойызбен Арбур-Хилл түрмесіне алып барды, содан кейін Англияның Лик қаласына жөнелтті.

Mellows was an Irish nationalist from an early age. In 1911, he purchased a copy of Irish Freedom, which began: "We stand for Ireland " He approached Thomas Clarke in his shop, who recruited him into Fianna Éireann, an organisation of young republicans. He also met secretary Patrick O'Ryan, Con Colbert and Eamon Martin, who would be a lifelong friend. At the next meeting, Mellows' brothers all signed up. On 7 April 1911, he was sworn to secrecy by the Irish Republican Brotherhood. Mellows was proposed for the post of organiser and travelling instructor. He founded the sluagh at Dolphins Barn, County Wexford, which was a success. He established more sluagdste at Ferns and Enniscorthy in Easter 1912. Mellows cycled everywhere, which was cheap and convenient; he was promoted to the rank of captain by the ard choisde. In June 1913, Mellows stayed at Waterford IRB Centre with Liam Walsh in the Gaelic League Room, Williams Street. Mellows was organising sports in Tuam in September 1913 when he was introduced to socialist James Connolly at Countess Markievicz's residence, where Connolly was recuperating after his hunger strike. Connolly was deeply impressed and told his daughter Nora: "I have found a real man". Mellows was called back to Dublin on 25 November 1913. He was active in the IRB and was a founder member of the Irish Volunteers, being brought onto its organising committee to strengthen the Fianna representation. He was given a full time job at 30s a week. Mellows joined forces with Éamonn Ceannt and Sir Horace Plunkett at the Provisional Committee choosing to support the parliamentary route taken by Roger Casement. But as an employee he was compelled to agree with Redmondite candidates, although he had voted against the Nationalists' pro British policy. He was arrested and jailed on several occasions under the Defence of the Realm Act. On 1 August, Mellows' company was taking an arms shipment from Howth to Dublin and fired on the RIC at Clontarf. That evening Éamon de Valera took him by car to Kilcoole. Guns were loaded on a charabanc in Bray at night and then distributed in Dublin from a fleet of taxis. Mellows was sent to Galway and made his base at Athenry. There he met Seán Mac Diarmada and was appointed as election scrutineer at Tuam. On Sunday 18 May 1915, the two men were at an anti enlistment rally when they were challenged at gunpoint by police inspector Comerford. Mac Diarmada was searched, arrested and jailed. Mellows, however, got away and started a training group at Kynoch's Fort, south Galway, recruiting men from miles around. On 1 July, he was arrested at Courtown Harbour and jailed for three months. He was sent to Mountjoy Prison. Months later Mellows was with volunteers at Tullamore when they were attacked by machine guns. Fleeing the scene over rooftops, they made off by motorbike. Mellows returned to post a letter and assist his comrades. A week later he was arrested at the house of Julia Morrissey. The British took him by train to Arbour Hill Prison, before he was shipped to Leek, England.

1916 жылғы Пасхалық көтеріліс

Ақырында ол Рединг түрмесінен қашып, 1916 жылғы Пасха көтерілісі кезінде Ирландияның "Батыс бөліміне" (Ирландия батысындағы күштер) қолбасшылық ету үшін Ирландияға оралды. Ол шамамен 700 еріктіні Галвей графтығындағы Оранмор және Кларенбридждегі Корольдік ирланд полициясының бекеттеріне жасалған сәтсіз шабуылдарға, сондай-ақ Атенри қаласын басып алуға жетекшілік етті. Бірақ оның әскерлері нашар қаруланған және жабдықталған еді, бір аптадан кейін британдық әскерлер мен крейсер батысқа жіберілгеннен кейін олар тарап кетті. Көтерілістен кейін Галвей еріктілерінің үш жүзден астамы Англия мен Шотландиядағы түрмелерге жер аударылды. Меллоус және басқа да бірқатар жергілікті ИРА басшылары Атенри станциясының бастығы Джеймс Миггинс британдық әскерлер тобының келуін кешіктіргенінің арқасында қолға түсуден құтылды.

Америкадағы уақыт

Бұл көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін Меллоуз АҚШ-қа қашып кетті, онда ол сотсыз "Томбс" түрмесінде, Нью-Йоркте, Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс жағына көмектесуге тырысқандығы айыбымен тұтқындалды және ұсталды. Бұл Black Tom және Kingsland жарылыстары сияқты оқиғалармен байланысты болды, онда неміс агенттері бейтарап американдық порттар мен өнеркәсіптік объектілерді бомбалады. 1918 жылы босатылғаннан кейін ол Джон Девоймен бірге жұмыс істеді және 1919–1920 жылдары Эмон де Валераның Америкаға қор жинау сапарын ұйымдастыруға көмектесті. Ол Ирландияға оралып, Ирландия Тәуелсіздік соғысы кезінде қару-жарақ сатып алуға жауапты Ирландия Республикалық Армиясының "Жабдықтар директоры" болды. 1918 жылғы жалпы сайлауда ол Галвей шығысы және Мит солтүстігі округтерінен Синн Фэйн партиясынан Бірінші Дэйлге сайланды.

Азамат соғысы және өлтіру

Меллоус Ирландия Азамат соғысына дейін ең белсенді депутаттардың бірі болды. 1922 жылғы 28 сәуірде ол Дэйлге былай деді:

«Егер Республиканың құлдырауы болмаса, қазірде азамат соғысының болуы мүмкін емес еді. Республиканы Республика үшін жұмыс істеуге ниетті екендерін айтқандар тастап кетті. Волонтерлер осы уақытта осы жерде жиналған үкіметке аз сенім артады, себебі олар оны хамелеон сияқты өзгеріп тұратын үкімет деп көреді. Олар қарағанда, бір сәтте ол [[Ирландия туы]...»

Генерал-квартирмейстер және генерал-командир шені бар Меллоус, сәуір айынан бері Төрт сотты басып алған Анти-Келісімдік ИРА фракциясының бірнеше жетекші тұлғаларының бірі болды. Алайда, 28 маусымда ғимарат Келісімдік еркін мемлекет күштері тарапынан бомбаланды және ИРА гарнизоны екі күннен кейін қарсыласуды тоқтатуға мәжбүр болды. Меллоустың Эрни О'Маллимен бірге қашуға мүмкіндігі болды, бірақ ол одан бас тартты (Даблин шайқасына да қараңыз). Дублиннің Фибсборо ауданындағы Маунтджой түрмесінде қамауда отырған Меллоус (Рори О'Коннор, Джо МакКелви және Дик Барреттпен бірге) 1922 жылғы 8 желтоқсанда атылуға үкім етілді, бұл Келісімдік депутат Шон Хейлстің өліміне жауап ретінде жасалды (Ирландия Азамат соғысы кезіндегі өлім жазаларын қараңыз). Осы өлім жазаларының және олардың тұтқындарға тигізген әсерінің сипаттамасы Пидар О'Доннеллдің «Есік ашылды» атты Ирландия Азамат соғысы туралы естеліктерінде келтірілген.

Идеология

1922 жылы Еңбек партиясы «Лиам Меллоудың түрме бағдарламасы» деген құжатты жариялады, ол Ирландия еркін мемлекеті тарапынан ұсталғаннан кейін Меллоу түрмеден контрабандалық жолмен шығарған жазбаларына негізделген. Бұл құжатта Меллоу 1922 жылы Антишарттық ИРА қабылдауын ұсынған он пункттен тұратын бағдарламаны баяндады:

Меллоу «Джеймс Коннолли Ирландияның шынайы түрде еркін болуы үшін ирланд халқына тиесілі болуы керектігін түсінді; Ирландияны шетелдік үстемдіктен азат етудің мағынасы жоқ, егер ол салыстырмалы түрде қысқа мерзім ішінде басқа елдер сияқты ішкі үстемдікке түсіп кетсе» деп жазды. Меллоудың «кең көлемді интернационалистік көзқарастары» болған деп сипатталады. Шартқа қарсылығын түсіндіре келген Меллоу: «Біз қазір Британ империясына оның ұяттарына, Үндістанның айыпталуына және Египеттің төмендеуіне қатысу үшін бара жатырмыз. Ирландия халқы осы азаттық үшін күресті ме?» деді. Сондай-ақ ол «Үндістанның бостандығы үшін достар» ұйымының платформаларында сөз сөйледі және 1919 жылы бүкіл әлемдік антиимпериалистік «Қысымға ұшыраған халықтар лигасының» орталық комитетіне Ирландия өкілі ретінде кірді. Пат Уолш Меллоудың коммунист немесе марксист емес, азаматтық соғыста жеңіліске ұшырауға жақын тұрған республикалық күштердің қиын жағдайында жұмысшыларды ұлттық күреске тарту арқылы ғана республикалық күштердің аман қалуы мүмкін деп ойлаған ұлтшыл екенін айтады. «Меллоу осы бағытты өте тезірек қабылдады», - деп жазады Уолш. Конор Макнамара «Меллоуды жоғалған социалистік республикалық көшбасшы ретінде мақтаудан» сақтандырады және Меллоудың түрмеден жіберген хаттары жақсы ойластырылған экономикалық немесе саяси стратегияны білдірмейтінін мәлімдейді. Басқалары оны социалистік республикашыл деп санайды, ал Диармуид Ферритер Меллоудың «республикалық социалистердің символына» айналғанын атап өтті. 1920-1930 жылдардағы ИРА-ның социалистік фракциясы Коннолли мен Меллоудың жазбаларын идеологиялық негіз ретінде пайдаланып, Саор Эйре саяси партиясын құрды. 2010 жылғы қаңтарда An Phoblacht журналында жарияланған мақаласында Sinn Féin партиясының Эойн О Броин Меллоудың марксистік саяси ұстанымдарын талқылады. Мақалада О Броин Меллоудың «Түрме жазбаларынан» цитата келтіреді, онда Меллоу марксистік теорияны Ирландияға қатысты қолданады және «Халық Республикасын» жақтады. О Броин мақаласын Синн Фейн осы ұстанымдарды қабылдауы керек деген ұсыныспен аяқтайды.

Mellows wrote that "James Connolly realised that if Ireland were really to be free, it must be owned by the Irish people; that it was little use freeing Ireland from foreign tyranny if, in the course of a comparatively short time, it would fall under domestic tyranny as other countries had done". Mellows has been described as having "broad internationalist sympathies". Explaining his opposition to the Treaty Mellows said "We are going into the British Empire now to participate in the Empire's shame, and the crucifixion of India and the degradation of Egypt. Is that what the Irish people fought for freedom for?". He also spoke on platforms of the 'Friends of Indian Freedom' organisation and in 1919 served on the central committee of the worldwide anti imperialist organisation the 'League of Oppressed Peoples' as a representative of Ireland. Pat Walsh opines that Mellows was not a Communist nor a Marxist, but simply a nationalist who, in a situation of desperation for the Republican forces who looked set to lose the Civil War, thought that only by bringing workers into the national struggle could the Republican forces survive. "It was with great reluctance," Walsh writes, "that Mellows advocated this course." Conor McNamara cautions against the "championing of Mellows as a lost socialist republican leader" and argues that Mellows' correspondence from prison did not represent a well thought out economic or political strategy. Others consider him a socialist republican, while Diarmuid Ferriter observes that Mellows became "the poster boy for republican socialists". A socialist faction of the IRA in the late 1920s and 30s used the writing of Connolly and Mellows as their ideological basis and launched the political party Saor Éire. Writing for An Phoblacht in January 2010, Sinn Fein's Eoin Ó Broin also discussed Mellows' Marxist political positions. In the article, Ó Broin quotes Mellows' "Jail notes", in which Mellows' applies Marxist theory to Ireland and advocates for a "People's Republic". Ó Broin concludes the article by suggesting that Sinn Féin should take up these positions.

Еске алу

Меллоусты Галвейдегі Эйр алаңындағы мүсіндер, Ирландия қорғаныс күштерінің Ренмордағы (Дун Уи Маоилиоса) әскери казармаларының ресми атауы және Дублиндегі Меллоус көпірінің атымен еске алады. Ол сондай-ақ екі GAA клубының (Галвейдегі және Вексфордтағы Кастелтаундағы Лиам Меллоз GAA), Баллимундағы Unidare RFC және олардың "Лиам Меллоз Мәңгілік кубогы" арқылы да еске алынады. Доминик Беханның бүлікшіл әні "Take It Down from the Mast" қайта жазылған нұсқасында оның есімі айтылады. Меллоус Арклоудан бірнеше шақырым қашықтықтағы Вексфорд округіне қарасты Кастлтаун зиратында жерленген. Оның қабірінде жыл сайын еске алу рәсімі өткізіледі, онда Лиам Меллоустың еске алу комитетінің өкілі гүл шоғын қояды. Арклоудағы "Лиам Меллоус даңғылы", Галвей округінің Туам қаласындағы "Лиам Меллоус көшесі", Teagasc ауылдық экономика ғылыми-зерттеу орталығының "Меллоус кампусы", Галвейдегі Ренмордағы "Лиам Меллоус паркі", Бохермор, Галвей, Атенри, Галвей және Вексфорд қалаларындағы Лиам Меллоус террасасы, сондай-ақ Дублин қаласындағы Фингластағы Меллоус жолы оның құрметіне аталған. 2016 жылы Fianna Fáil партиясының жетекшісі Мишеал Мартин Меллоустың жаңа қабір тасын ашты. 2019 жылдың желтоқсан айында Фингласта оның еске арнап мүсін ашылды.