Кіріспе

Англиялық дворян әйелі Кэтрин Брэндон, Саффолк герцогинясы, өз құқығымен 12-ші Уиллоуби де Эресби баронессасы (Уиллоуби; 22 наурыз 1519 – 19 қыркүйек 1580), король Генрих VIII, король Эдуард VI және королева Елизавета I сарайларында өмір сүрген ағылшын дворян әйелі. Ол Чарльз Брэндонның төртінші әйелі, 1-ші Саффолк герцогы, Генрих VIII-нің қарындасы Мэриге үшінші некесінде заңды қамқор болды. Оның екінші күйеуі – оның үйінің мүшесі Ричард Берти. Чарльз Брэндонның 1545 жылы қайтыс болғаннан кейін, Генрих патшаның оны жетінші әйелі ретінде алуға ниеттенгені туралы әңгіме тарады, ол сол кезде алтыншы әйелі, Екатерина Паррмен үйленген болатын, ал Екатерина Кэтриннің жақын досы еді. Ағылшын реформациясының белсенді қолдаушысы болған ол, королева Мэри I билік құрған кезде қуғыннан қашу үшін Везельге, содан кейін Литваның Ұлы Герцогтығына қашты.

Отбасы

Кэтрин Виллоуби 1519 жылғы 22 наурызда Саффолк графтығындағы Пархэм Олд Холлде дүниеге келді және төрт күннен кейін сол жердегі шіркеуде крещениеден өтті. Ол Уильям Виллоубидің, 11-ші Виллоуби де Эресби баронының және оның екінші әйелі Мария де Салинастың қызы болды. Лорд Виллоубидің бірінші әйелі, Уильям Хассидің қызы, Корольдік соттың бас судьясы, 1512 жылға дейін баласыз қайтыс болды, ал 1516 жылдың маусымында ол Мария де Салинасқа үйленді. Дона Мария де Салинас Генри VIII-нің әйелі Катерина Арагондықпен бірге ағылшын сарайына келді және королеваның қызметшілері мен ең жақын достарының бірі болды. Патша Испаниямен некелік байланысын нығайту үшін басқа да одақ жасауға ұмтылды, тіпті бір әскери кемесіне «Мэри Виллоуби» деп ат қойды. Кэтринге королеваның құрметіне осы ат берілген секілді, бірақ анасының Катерина Арагондықпен өмір бойына созылған достығы оның қызының кейінірек Англияның Мариялық эмигранттарының бірі болуына кедергі болмады. Кэтриннің Генри және Фрэнсис есімді екі бауыры болды, олар сәби кезінде қайтыс болды.

Ерте өмір

Гоффтың айтуынша, Кэтрин балалық шағының басында Пархемде тұрған болуы мүмкін, себебі анасы Генрих VIII патшасының әйелі, Арагондық Кэтринге үздіксіз қызмет ететін. 1526 жылдың 14 қазанында, Кэтрин жеті жасқа толғанда, лорд Уиллоуби Саффолкқа сапар барысында ауырып қайтыс болды және Метингхемге жерленді. Оның жалғыз тірі баласы ретінде Кэтрин барондық атақты мұраға алды. Әкесі Линкольнширде отыздан астам, ал Норфолк және Саффолк графтықтарында да шамамен сондай мөлшерде меншіктерге ие болды, олардың құны жылына 900 фунт стерлингтен асып түсті, және Кэтрин сол замандағы ең бай мұрагерлердің бірі деп есептелді. Дегенмен, оның мұрасы көп жыл бойы дау тудырды, себебі қандай жерлер еркек мұрагерлерге, ал қайсысы жалпы мұрагерлерге берілгендігі күмәнді болды. Бұл мәселені 1523 жылы Генрих VIII соғыстарына қатысу үшін Францияға аттанған алдында лорд Уиллоуби жасаған келісімшарт одан әрі қиындатты. 1527 жылы Кэтриннің ағасы, сэр Кристофер Уиллоуби, оның қарындасы, Кэтриннің анасы Мария де Салинасты, түрлі меншіктерге құқық белгілейтін құжаттарды жасырды және оның өзіне тиесілі меншіктерді иеленуіне кедері келтірді деп айыптады. Әкесінің қайтысымен Кэтриннің қамқорлығы корольге өтті, ол 1528 жылдың 1 наурызында оны өзінің жеңешісі, Суффолк герцогы Чарльз Брэндонға сатты. Кэтриннің қамқорлығын алғаннан кейін, Суффолк отбасылық дауға бірден араласып, кардинал Вулсиге хат жолдады. Оның араласуы сэр Кристофер Уиллоубиді қорқытып, ол Вулсиге кардиналдың ашуы "өлімнен де жаман" екенін жазды. Кэтрин Линкольн графы Генрих Брэндонға (1534 жылы қайтыс болды) тұрмысқа шыққан деген болжам бар. Мэри Тюдор 1533 жылдың 25 маусымында Суффолк графтығындағы Вестхорпта қайтыс болды, ал 21 шілдеде жас Кэтрин оның жерлеу рәсіміне қатысқандардың бірі болды. 1531 жылы Генрих VIII-нің болашақ әйелі Анна Болейннің үйінде Суффолктың Кэтринге жеке қызығушылық танытқаны туралы әңгіме тарады. Мэри Тюдор қайтыс болғаннан кейін алты апта өткен соң, императорлық елші Эустас Чапуис Карл V-ке: "Келесі жексенбіде Суффолк герцогы испандық әйелдің қызымен, леди Уиллоубимен үйленеді. Ол герцогтың ұлына уәде берілген, бірақ ол он жаста ғана, және бұл мәселе сіздің мәртебеңізге жарайтындықтан, оны атап өтуге тиімді деп ойладым" деп хабарлады. Суффолк 49 жаста болса, Кэтрин 14 жаста болғанмен, бұл неке қаржылық тұрғыдан табысты болды. Уиллоуби мұрасы Елизавета I патшайымның билігіне дейін толыққанды шешілмеді, бірақ Суффолк сэр Кристофер Уиллоубиді даулы Уиллоуби меншіктерінен бас тартуға мәжбүр етті және ақырында Линкольнширдегі ең ірі магнатқа айналды. Осылайша, ол 1536 жылы Линкольншир көтерілісін басуда маңызды рөл атқарды және Гримсторпта әсем резиденция салды, ол 13-ші графтың жесірі, Оксфорд графшасы Елизавета де Вере қайтыс болғаннан кейін Кэтриннің иелігіне өтті. Герцог пен герцогиняның екі ұлы болды: Суффолк герцогы Генри Брэндон, 1534 жылдың 18 қыркүйегінде Барбикандағы Кэтриннің анасының үйінде дүниеге келді, және Суффолк герцогы Чарльз Брэндон, 1537 жылы дүниеге келді. Бұл неке Кэтринді патшалық отбасының кеңейтілген қатарына қосты, себебі Генрих VIII-нің өсиеті бойынша оның кіші қарындасы Мэри Тюдордың ұрпақтары оның балаларынан кейін таққа мұрагер болар еді. Суффолк герцогы мен герцогинясы 1539 жылы Англияға келген Клевс Аннасын ресми түрде қарсы алды, ал 1541 жылы патша мен оның келесі әйелі Кэтрин Говард үшін патшалық саяхатты ұйымдастыруға көмектесті. Бұл саяхат кейіннен патшайымның туысы Томас Калпепермен болған қанағатсыз қарым-қатынастарымен әйгілі болды, бірақ герцог пен герцогиняның Гримсторп сарайындағы үйі "Кэтрин Говардтың жолда талқылауға бармаған өте сирек орындардың бірі" болды.

Тұлғасы мен наным-сенімдері

Өзінің зиялы қабілетімен, өткір тілімен және білімге құштарлығымен танымал болған Саффолк герцогинясы Генрих VIII билігінің соңғы жылдарында ағылшын реформациясының белсенді жақтаушысы болды. Ол Генрихтің соңғы әйелі Кэтрин Паррмен тығыз қарым-қатынаста болды, әсіресе герцог 1545 жылы қайтыс болғаннан кейін, патшайымның діни көзқарастарына зор ықпал етті. 1546 жылы осы пікірлер даулы мәселеге айналғанда, король патшайымды тұтқындауға бұйрық берді, бірақ оның әйелі оны бұл шешімнен қайтарды. Бірде Саффолк герцогинясы той берді, ал кештің соңындағы ойын кезінде епископ Гардинерді ең жақтырмайтын адамы деп атады. Ол өзінің сүйікті спаниелін "Гардинер" деп атады, итті шақырып келгенде бұл көпке күлкі болды. Бірнеше жыл өткен соң, Гардинер король Эдуард VI билігінде түрмеге қамалғанда, ол: «Қасқыр қоршалғанда қозылардың жағдайы жақсы болды» деген сөзді айтқан. 1546 жылдың ақпан айында Ван дер Делфт былай деп жазды: «Жаңа патшайым туралы әңгімелер бар екенін хабарлауға қынжылам. Кейбіреулер мұны қазіргі патшайымның баласыздығымен байланыстырады, ал енді біреулер соғыс кезінде ешқандай өзгеріс болмайды дейді. Мадам Саффолк туралы көп әңгіме айтылып жатыр және ол үлкен құрметке ие, бірақ король патшайымға қатысты мінез-құлқында ешқандай өзгеріс байқалмайды, дегенмен ол осы әңгімелерден кейіпті болып көрінеді». Бірақ олардың достығы берік болды, ал Генрих VIII 1547 жылы қайтыс болғаннан кейін герцогиня Кэтрин Паррдың «Күнәкардың айғайы» атты кітабының жарық көруіне қаржылай көмектесті. Ол сондай-ақ Англияның жетекші діни баспагері Джон Дейдің демеушісі болды; Дей 1548 жылдан бастап Саффолк герцогинясының гербі бар түрлі кітаптарды басып шығарды. 1550 жылдан бастап герцогиня континенттегі діни қуғын-сүргіннен қашқан, негізінен голландтар болған, шетелдік протестанттар үшін жаңа шіркеулер құруға көмектесті.

Әдеби сыйлықтар

Кэтрин мен Ричард Бертидің жер аударылуы Томас Делонидің (1543–1600) "Саффолк герцогинясының апаты туралы" ("The most Rare and Excellent History, Of the Duchess of Suffolks Calamity") балладасының және Томас Дрюдің 1624 жылы жарық көрген "Саффолк герцогинясының өмірі" пьесасының негізіне айналды. Бұл оқиға сондай-ақ Уильям Хогтонның 1600 жылы жарық көрмеген "Англия қашқындары" пьесасының тақырыбы болған болуы мүмкін. Кэтриннің өз қызметшілерінің бірімен екінші рет үйленуі және одан кейінгі қуғын-сүргін Джон Вебстердің "Мальфи герцогинясы" пьесасының сюжетімен параллельдіктерді көрсетеді.