Оңтүстік жұмсақ мұрынды вомбат: Тұрмыс салты мен қорғалуы
Southern hairy-nosed wombat
Оңтүстік жүнды тырнаққуыршақ (Lasiorhinus latifrons) – Австралияның сирек кездесетін жануары. Құрғақ маусымда жас төлдер өмір сүруде қиындық көреді. 🇦🇺🐾
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеудеқұйрықтылардың түрлері
Species of marsupial
Оңтүстік түкті мұрынды уомбат (Lasiorhinus latifrons) – уомбаттардың қазіргі кезде сақталған үш түрінің бірі. Ол шығыс Нулларбор жазығынан Жаңа Оңтүстік Уэльс шекарасына дейінгі, жартылай шөлейтті бұталы және малли аймақтарында кездеседі. Бұл үш уомбат түрінің арасындағы ең кішісі. Жастар құрғақ маусымдарда көбінесе тірі қалмайды. Ол Оңтүстік Австралияның штаттық жануары. Ең ескі оңтүстік түкті мұрынды уомбаттардың арасында Чикагоның жанындағы Брукфилд зообағынан бір еркек және бір ұрғашы табылды. Олардың есімдері Карвер, ол 34 жасқа дейін өмір сүрді, ал анасы Вики 24 жасқа дейін өмір сүрді. 2010 жылы Оңтүстік Австралияда 34 жасқа толған Уолли есімді қолға үйретілген уомбат та табылды. Торонто зообағындағы Хамлет атты уомбат та 34 жасында қайтыс болды.
The southern hairy nosed wombat (Lasiorhinus latifrons) is one of three extant species of wombats. It is found in scattered areas of semiarid scrub and mallee from the eastern Nullarbor Plain to the New South Wales border area. It is the smallest of all three wombat species. The young often do not survive dry seasons. It is the state animal of South Australia. Among the oldest southern hairy nosed wombats ever documented were a male and a female from Brookfield Zoo just outside Chicago. Their names were Carver, who lived to be 34, and his mother, Vicky, who lived to be 24. In South Australia in 2010, a tame wombat named Wally was also reported as having reached the age of 34. Hamlet, a wombat at the Toronto Zoo, similarly died at age 34.
Ұя жүйесі мен қызметтері
Оңтүстік түкті мұрынды уомбаттар ұялар қазып, онда өмір сүреді, оларды көптеген кіреберісі бар шұңғырлармен байланыстырады. Бұл шұңғырлар олардың негізгі паналары болып табылады және онда 10-ға дейін жекелеген уомбаттар бірге тұрады. Ол жаңа ұясын кері бағытта тастап, барлық тырнақтарымен топырақты сыртқа итеріп шығарады. Уомбаттар ұялардың және тіпті шұңғырлардың арасында қозғалады. Еркек уомбаттар басқа шұңғырлардан келген уомбаттарға қатысты аумақтық мінез-құлық танытады, бұл азық-түлік ресурстарын және шұңғырларды қорғау үшін болуы мүмкін. Шұңғырлар төмен ылғалдылық және жоғары температуралы ортада жер бетіндегі жағдайды уомбаттар үшін жақсартады. Кешкі уақытта уомбаттар ұяларынан шығады, себебі сыртқы температура мен ұя ішіндегі температура теңеседі. Таңертең, жер бетіндегі температура төмендеген кезде, олар қайтадан ұяларына қайтады.
Southern hairy nosed wombats dig and live in burrows which they connect into warrens with many entrances. These warrens are their prime refuges and are shared by up to 10 individuals. It leaves its new burrow backwards and pushes out soil with all its paws. Wombats move between burrows and even warrens. Male wombats are territorial towards wombats from other warrens, possibly to defend food resources and the warren refuges. Warrens can make surface conditions in habitats of low humidity and high temperatures better for the wombat. In the evening, wombats leave their burrows as the ambient temperature and burrow temperature are the same. In the early morning, when the surface temperature is lower, they retire.
Жұптасу және көбею
Оңтүстік түкті мұрынды уомбаттардың көбеюі олардың сүйікті тағамы ең жылдам өсетін кезеңде жүзеге асады. Олардың көбеюі қысқы жаңбырға байланысты, ол шөптердің өнуіне себеп болады. Бұл зерттеуде қаптың ішіндегі микробтардың әртүрлілігі мен құрамының аналықтың репродуктивтік статусымен байланысты екені анықталды. Қапшада балапандар болғанда немесе анасы репродуктивтік белсенділікте болғанда микробтардың әртүрлілігі күрт төмендеді. Бұл нәтижелердің бір түсіндірмесі – уомбат микробқа қарсы пептидтер және/немесе басқа да тәсілдер арқылы қаптың ішінде тіршілік ете алатын микробтарды сүзе алады. Бұл жас ұрпақтың денсаулығы үшін маңызды болуы мүмкін, себебі қаптал сүтқоректілер плаценталы сүтқоректілерге қарағанда өте ерте туады және олардың бейімделетін иммундық жүйесі жетілмейді. Сондай-ақ, қожайынның сүзуінен аман қалған қап микробының уомбат балапандарының қорғанысы мен дамуына пайдалы рөл атқаратынын анықтау үшін қосымша зерттеулер жүргізілуде.
The breeding of the southern hairy nosed wombat occurs when their favoured food is at its peak growth rates. Their reproduction relies on the winter rainfall, which germinates the grasses. This study found that the diversity and composition of microbes in the pouch correlated to the reproductive status of the host. The diversity of microbes dropped drastically when pouch young were present, or when the mother was reproductively active. One interpretation of this result is that the wombat can filter which microbes are able to live in the pouch through the use of antimicrobial peptides and/or other means. This could be important for the health of the joey, as marsupials are born very early compared to placental mammals and thus lack an adaptive immune system. Further research is also underway to determine whether the pouch microbes that survive host filtering play beneficial roles for the protection and development of the wombat pouch young.
Байланыс
Оңтүстік түкті мұрынды уомбаттар дауыстық сигналдар мен иіс арқылы байланыс жасайды. Уомбаттар арасындағы байланыстың көп бөлігі иіс сезу және иіс белгілері арқылы жүзеге асады, себебі олар көбінесе тікелей кездеспейді. 2016 жылы IUCN бұл түрді «Қатерге жақын» деп тізімге енгізді, өйткені «көптеген топтар қазір оқшауланған және тіршілік етуі мүмкін емес». Бұрынғыда бұл түр «Ең аз алаңдату тудыратын» деп саналған, себебі «Саркоптикалық тері кеспесінің эпизодтік ошақтары, енгізілген шөпқоректілермен бәсекелестік, құрғақшылыққа осалдық және ареалдың кейбір бөліктерінде фрагментация болғанымен, түрдің кең таралуы, үлкен популяциясы бар, бірнеше қорғалатын аумақтарда кездеседі және оның қауіпті санатка ену үшін қажетті қарқынмен төмендеуі екіталай». Австралияның жергілікті халқы уомбатты мәдени тұрғыдан бағалайды және басқа аймақтарда уомбаттарды аулау арқылы жергілікті популяцияларын сақтайды. Олардың қазуы егістіктерді жоя алады және малдың олардың қуыстарына құлап, аяқтарын сындыру қаупін арттырады. Мал, қоян және уомбаттар арасындағы бәсекелестік шамадан тыс жайылымға әкелуі мүмкін. Кейбір аймақтарда шамадан тыс жайылым және инвазивті арамшөптердің таралуы флораның бір жылдық шөптер мен арамшөптерге басым болуына әкелді, олардан уомбаттардың метаболизміне қажетті мөлшерде қоректік заттарды алу мүмкін болмайды, нәтижесінде әлсіреу және жаппай аштық туралы хабарлар пайда болады. Енгізілген қояндардың бәсекелестігі уомбаттардың тіршілігіне қауіп төндіреді.
Southern hairy nosed wombats use vocalisations and scents for communication. While most communication between wombats occurs through olfaction and scent marking, as they do not often encounter each other directly, The species was listed as Near Threatened by the IUCN in 2016, because "many subpopulations are now isolated and may be non viable". It was previously listed as Least Concern because "While there are sporadic outbreaks of sarcoptic mange, competition with introduced herbivores, susceptibility to drought, and severe fragmentation in parts of its range, the species has a wide distribution, large population, occurs in a number of protected areas, and it is unlikely to be declining at nearly the rate required to qualify for listing in a threatened category". The indigenous people of Australia value the wombat culturally and keep their local wombat populations healthy by hunting wombats in other areas. Their digging can destroy crops and can increase the risk of livestock breaking their legs by falling through their burrow systems. Competition between livestock, rabbits, and wombats can lead to overgrazing. Overgrazing and the spread of invasive weeds in some areas has led to the flora being dominated by annual grass and weed species, from which wombats cannot get enough of their metabolic needs, resulting in reports of emaciation and mass starvation. The competition from introduced rabbits threatens the survival of wombats.