Кіріспе
Лейбёрн – Англияның Солтүстік Йоркшир графтығындағы базар қаласы және азаматтық округ. Қала Вэнсдейлдегі Ур өзенінің сол жағалауында орналасқан. Тарихи тұрғыдан Йоркширдің Солтүстік бөлігінде болған, қаланың аты "Лей" немесе "Ле" (жайлау) және "бёрн" (өзен) сөздерінен шыққан, яғни өзен жанындағы жайлау деген мағынаны білдіреді. 2001 жылғы халық санауы бойынша Лейбёрн халқы 1,844 адамды құрады, ал 2011 жылғы санауда 2,183 адамға жетті.
the English town
Leyburn is a market town and civil parish in North Yorkshire, England, sitting above the northern bank of the River Ure in Wensleydale. Historically in the North Riding of Yorkshire, the name was derived from 'Ley' or 'Le' (clearing), and 'burn' (stream), meaning clearing by the stream. Leyburn had a population of 1,844 at the 2001 census increasing to 2,183 at the 2011 Census.
Тарих
Лейбурн 1086 жылғы "Домсдей кітабында" есімдері тіркелген, бірақ онда тұрғындарының саны көрсетілмеген. Лейбурнның ірі орталық ретінде кейінірек дамуы, жақын орналасқан Уэнслинің құлдырауымен байланысты, ол Уэнслидейлдегі жалғыз сауда қаласы ретінде маңызды болды; ауыл 1202 жылы Корольдік жарғы алған, бірақ 1563 жылы оба салдарынан қирап, қатты кеміген. Шындығында, бұрынғы маңызды және өркендеген қала көбінесе тасталып қалған. Лейбурнның мәртебесі 17 ғасырда Карл II 1686 жылы сауда жарғысын берген кезде артты. Лейбурн қалалық әкімшілігі 1856 жылы Лорд Болтон салған, қазір онда бірнеше дүкендер орналасқан. 1870 жылы Джон Мариус Уилсонның Англия мен Уэльстің Императорлық анықтамалығында Лейбурн туралы сипаттама келтірілген.
Басқару
Осы атаумен сайлау округі бар; бұл округке жалпы саны 2554 адам тұратын Хармби кіреді. Қала Ричмонд (Йоркшир) парламенттік округінің құрамында орналасқан, және бұл округ Консервативтік партияның бақылауында. 2015 жылғы жалпы сайлаудан бері қазіргі парламент мүшесі – Ұлыбританияның қазіргі Премьер-Министрі Риши Сунак.
География
Лейбёрн графтық қаласы Норт-Оллертоннан шамамен 19 миль (31 км) батысқа қарай, Ур өзенінің солтүстік жағасында, Йоркшир Дейлс ұлттық паркінің шығыс шекарасына жақын, Уэнслидейл аталған аңғардың жиегінде орналасқан. Уэнслидейл өзінің атын 1,8 миль (3 км) батыста орналасқан Уэнсли ауылынан алған. Лейбёрн Лейбёрн Ескі Глэйб деп аталатын шабындық табиғи қорыққа жақын орналасқан.
Экономика
Лейбёрн – Йоркшир Дейлс ұлттық паркіне қақпа қаласы болып табылады және туризмге көп тәуелді. 2017 жылы ұлттық паркқа 520 000 түнгі қонақ келді. Базар алаңында бірнеше дүкендер, пабтар мен мейрамханалар орналасқан, оның ішінде ұлттық сауда желілері Co op Food және One Stop, сондай-ақ 1882 жылы ашылған және қазіргі уақытта отбасының бесінші буыны басқарып отырған Лейбёрннің Милнерс универмагы және 1868 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Лейбёрннің Кэмпбелл дүкені сияқты танымал тәуелсіз кәсіпорындар бар. Әр жұма сайын алаңда дәстүрлі ашық базар өткізіледі, сонымен қатар 1918 жылы құрылған мал аукционы да бар. Базардан тыс жерде орналасқан басқа да кәсіпорындар мен өнеркәсіптерге жергілікті сыра қайнату зауыты, шоколад шебері және Royal Mail поштасы кіреді. Хармби Роудта орналасқан Теннантс аукциондық үйі Ұлыбританиядағы ең ірі аукциондық үйлердің бірі болып есептеледі, ол жыл сайын 80-нен астам сату өткізеді және әлемнің түкпір-түкпірінен сатып алушылар мен сатушыларды тартады. Теннантсқа іргелес орналасқан The Garden Rooms – 640 адамға арналған көп мақсатты іс-шаралар мен көрмелер өткізілетін орын. 2011 жылғы Ұлыбритания халқының санағына сәйкес, 16-74 жас аралығындағы тұрғындардың экономикалық белсенділігі мынадай: 43,5% толық жұмыспен қамтылған, 5,0% жартылай жұмыспен қамтылған, 21,0% жеке кәсіпкер, 3,1% жұмыссыз, 2,2% жұмыспен біріктірілген студенттер, 2,0% жұмыссыз студенттер, 19,7% зейнеткерлер, 0,4% үй шаруашылығымен немесе отбасымен айналысатын, 2,1% денсаулығы нашар немесе мүгедек, және 0,8% басқа себептермен экономикалық белсенді емес. Солтүстік Йоркширдегі орташа көрсеткіш – 223 537 фунт стерлинг, ал ұлттық орташа көрсеткіш – 232 320 фунт стерлинг.
Көрнекті орындар
Лейбёрн Шаул, шамамен 1,5 миль (2 км) ұзындығындағы тіктеу, қаланың батысында орналасқан. Одан Вэнслидейлдің панорамалық көрінісі көрінеді және Престон-андер-Скар мен Касл-Болтонға қарай жаяу жолдарымен байланыс бар. Аңыз бойынша, Шотландия королевасы Мэри, жақын орналасқан Болтон қамалындағы тұтқындықтан қашқанда, Лейбёрнге жолда шалынды. Базар алаңында I дәрежелі ескерткіш орналасқан, ол Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қаза болғандардың құрметіне арналған. Лейбёрн залы да тізімдегі ғимараттардың бірі болып саналады және 1750 жылға дейін сақталған.
Діни орындар
Лейбурнда төрт христиандық құдайға табыну орны бар: 1835 жылы салынған Санкт-Петер және Санкт-Пол Рим-католик шіркеуі, 1875 жылы салынған және 1960 жылдардың басына дейін қауымдық шіркеу болған Уэнслидейл евангелистік шіркеуі, 1884 жылға дейін салынған Лейбурн методистік шіркеуі және қала орталығының шығысында орналасқан 1868 жылы салынған Санкт-Мэтью англикан шіркеуі.
Көлік
Лейбёрн мұралық Вэнслидейл темір жолындағы өзінің темір жол станциясына ие, бұл Редмайр терминалына дейін батысқа қарайғы соңғы аялдама. Пойыздар сондай-ақ шығысқа қарай Беделл және Нортхеллертонға қарай да жүреді. Хауес, Нортхеллертон, Ричмонд және Рипон қалаларына жергілікті автобус қызметтерін Dales & District компаниясы ұсынады. Қала Нортхеллертон мен Кендал арасындағы A684 және Скотч Корнер мен Рипон арасындағы A6108 тас жолдарының тоғысқан жерінде орналасқан.
Білім
Қаланың орта мектебі, The Wensleydale School, 500-ден астам оқушыға ие, ал мектептің білім алатын аймағы Wensleydale аймағының көп бөлігін қамтиды. Мектепте 80-ге жуық студент оқып жатқан жоғары сыныптар бар. 2006 жылы Уэнслидейл мектебі 2010 жылы тоқтатылған бағдарлама бойынша Мамандандырылған ғылым мектебі мәртебесін алды. Қаланың бастауыш мектебі – Лейбурн қауымдастығының бастауыш мектебі, оның көптеген оқушылары орта білім алу үшін Уэнслидейл мектебіне түседі. 2017 жылы мектеп академияға айналды. Лейбурнның екінші бастауыш мектебі, Санкт-Петер және Санкт-Пол RC бастауыш мектебі 1835 жылы салынған, бірақ 2011 жылы оқушылар санының азайғандығына байланысты, қаржылық жағынан тиімсіздіктен жабылды, соңғы оқу жылында бар болғаны 15 оқушы оқыды.
Спорт
Қаланың футбол клубы, Лейбёрн ФК, Солтүстік Райдинг округі футбол қауымдастығының серіктес лигасы – Уэнслидейл Кремерли лигасында ойнайды. Тағы бір жергілікті команда, Лейбёрн Юнайтед ФК, 2016 жылы құрамын тоқтатқанға дейін Харрогейт және округтік футбол лигасына қатысқан. Юнайтедтің енді ересектер командасы жоқ, және ол 4-тен 14 жасқа дейінгі ойыншыларға арналған Лейбёрн Юнайтед ЖФК болып қайта құрылды. Лейбурнда орналасқан Wensleydale RUFC регби клубы қазіргі уақытта Йоркшир 2 лигасында ойнайды, бұл команда 2018-19 маусымында Йоркшир 3 лигасынан чемпион атанғандықтан көтерілді. Лейбурнда 1895 жылы құрылып, 1950 жылдардың соңына дейін болған гольф клубы да болған. 2018 жылдың мамырында Йоркшир Туры Ричмондтан басталып, Скарборо қаласында аяқталды, велошабандар Лейбурн арқылы өтті. Қала 2020 жылғы Йоркшир Турының 2-ші кезеңінің мәресі болуы жоспарланған, бірақ 17 наурызда COVID-19 пандемиясының салдарынан жарыс кейінге шегерілді. 2012 жылғы Лондонда өткен Жазғы Олимпиаданың шырағы Лейбурн қаласынан өтті.
Кино және театр
Лейбурнның бұрынғы кинотеатры, «Элита» 1928 жылы ашылып, 500 орынға ие болды; бұл ғимарат театр мен музыкалық қойылымдарды ұйымдастыруға да пайдаланылды. Ол 2007 жылы алғаш рет жабылды, бірақ еріктілердің күшімен «Сурет үйі» деген жаңа атпен қайта ашылды. Дегенмен, бұл жаңару ұзаққа соқпады, кинотеатр 2008 жылдың қазан айында, алғашқы жабылудан кейін 18 айдан кем уақыт өткен соң, толығымен жабылды. Қазір 64 орындық кинотеатр «The Old School House» деп аталатын көп мақсатты кешеннің ішінде орналасқан, ол бұрынғы Санкт-Петер және Санкт-Пол бастауыш мектебінің ғимаратын пайдаланады.
БАҚ және кинография
Қаланы екі жергілікті газет қамтамасыз етеді, олар – күнделікті шығатын "Northern Echo" газетінің North Yorkshire нұсқасы және Newsquest баспасынан жарық көретін "Darlington & Stockton Times" апталығы. Жергілікті жаңалықтар мен телеарналар BBC North East and Cumbria және ITV Tyne Tees арналарынан, Bilsdale телемұнарасы арқылы таратылады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio York (104.3 FM), Greatest Hits Radio Yorkshire (107.1 FM) және Dales Radio (104.9 FM). Лейбёрн түрлі телешоуларда пайда болған, оның ішінде 2008 жылы BBC Four арнасында көрсетілген "The Department Store: Milner's" және 1960 жылдардағы "Heartbeat" драмалық сериалында.
Оқиғалар
Дейлс тамақ және сусындар фестивалі 2001 жылғы ауыз және табан ауруы салдарынан аймақта туындаған ауыр экономикалық құлдырауға жауап ретінде құрылды. Алғашқы шара 2002 жылы 1 мамыр мерекесі күндері базар алаңында өтті. Жарнама мен танымалдылығы артып, фестиваль Лейбурн қаласының шетіндегі үлкен алаңға көшірілді. Алайда, 2017 жылы кіріс азайғаннан кейін шара қайтадан базар алаңына оралды. 2019 жылы қаржылық шығын көбейгеннен кейін, 2020 жылы соңғы фестиваль өтетіні жарияланды. Бірақ COVID-19 пандемиясының салдарынан фестиваль жойылды, нәтижесінде 2019 жылғы шара соңғы болып танылды. Шілде айының соңында 1940-жылдарға арналған демалыс шарасы өтеді. Венслидейл ауыл шаруашылық көрмесі тамыздың үшінші сенбісінде ұйымдастырылады. 2014 жылдың 23 тамызында 100-ші Венслидейл көрмесі өтті. Жергілікті Ротари клубы наурыз немесе сәуір айларында 12 мильдік (19 км) және 22 мильдік (35 км) Wensleydale Wander серуендерін ұйымдастырады.
Мемлекеттік қызметтер
Лейбёрн медициналық практикасы – қаланың жалпы медициналық практикасы, қызмет көрсету аймағы Мидлхэм және ауылдық Ковердейлді қоса алғанда, айналасындағы елді мекендерді қамтиды. Ең жақын NHS ауруханасы – Солтүстік Аллертондағы Фриардж ауруханасы, ол шығысқа қарай 19 миль (31 км) қашықтықта орналасқан. Жедел жәрдем қызметін Йоркшир жедел жәрдем қызметі және ерікті Йоркшир әуе жедел жәрдем қызметі көрсетеді. Лейбёрнның өрт сөндіру және полиция бөлімшесі Солтүстік Йоркшир өрт сөндіру және құтқару қызметі мен Солтүстік Йоркшир полиция қызметінің басқаруында. Өрт сөндіру бөлімі тек кезектегі өрт сөндірушілермен укомплектіленген. Бұрынғы Лейбёрн полиция бөлімшесі 1878 жылы салынған және 2021 жылы екі қызмет өрт сөндіру бөлімшесінде біріктірілген соң бос қалды. Осы бірлестіру туралы ұсынысты бұрынғы полиция және қылмыс жөніндегі комиссар Джулия Маллиган жасаған.