Кіріспе

Сан-Франциско-де-ла-Эспада миссиясы (сонымен қатар Эспада миссиясы) – 1690 жылы Испания құрған, ал 1731 жылы қазіргі Техас штатындағы Сан-Антониоға көшірілген, сол кездегі Солтүстік Жаңа Испания деп аталған аймақтағы Рим католик миссиясы. Бұл миссияның мақсаты – жергілікті үндістерді христиан дініне өткізу және Францияның ықпалына қарсы Жаңа әлемдегі испандық территориялық талаптарды бекіту болған. Бүгінде бұл құрылыс Сан-Антонио миссиялары Ұлттық тарихи паркіне кіретін төрт миссияның бірі.

Тарих

1690 жылы Техас штатының Вечес қаласының жанында және қазіргі Техас штатының оңтүстік-батысында Сан-Франциско-де-ла-Эспада миссиясы ретінде құрылған Сан-Франциско-де-ла-Эспада миссиясы Техастағы екінші миссия болды. Үш дін қызметкері, үш сарбаз және жабдықтар Набедаче үндістерінің арасында қалдырылды. Жаңа миссия 1690 жылдың 1 маусымында қасиеттіленді. 1690-1691 жылдардың қысында шешек індетінен аймақта шамамен 3300 адам қаза тапты. Набедачелер испандықтар осы ауруды әкелді деп сенді, соның салдарынан екі топ арасында қарым-қатынас ушықты. 1691 және 1692 жылдардың жазында миссияны құрғақшылық қоршап алды, ал Набедачелер миссиядан құтылуды қалады. 1693 жылдың күзінде дін қызметкерлері жеке шабуылға ұшырауы мүмкін деген қауіпті сезіп, мүлкін жинап ала бастады. 1693 жылдың 25 қазанында падрелер миссияны өртеп, Монкловаға қарай шегінді. Олар жолдан адасып, 1694 жылдың 17 ақпанында ғана Монкловаға жетті. Миссия сол аймақта 1716 жылдың 5 шілдесінде Доминго Рамон Сент-Денис экспедициясымен қайта құрылды. Ол "Нуэстро-Падре Сан-Франциско де-лос-Техас" деп аталды. Жаңа миссия 1719 жылы Испания мен Франция арасындағы қақтығыс салдарынан тастап кетілді. Миссия 1721 жылдың 5 тамызында Сан-Франциско де-лос-Нечес деген атпен тағы да қайта жаңғыртуға тырысты. Набедачелер енді миссияға қызығушылық танытпады, ал Франция аймаққа иелік етуден бас тартқандықтан, 1730 жылдың шілдесінде миссия уақытша Колорадо өзенінің бойына көшірілді. Миссия Техас штатының паркі миссияның бастапқы орналасқан жерін қамтиды. Миссия 1731 жылдың наурыз айында Сан-Антонио өзенінің аймағындағы (координаттары 29.3177°, 98.4498°) қазіргі орнына көшіріліп, Сан-Франциско Де ла Эспада деп қайта аталды. 1745 жылы монастырь салынды, ал шіркеу 1756 жылы аяқталды. Көшудің бір себебі француз басқыншылығынан қорқу және Сан-Антонио де Бексардың үнді халқына көбірек миссионерлердің қажеттігі болды. Миссия үнді халқына басшылық етуде үлкен қиындықтарға тап болды және жиі бүліктерге ұшырады. Сан-Антонионың солтүстігіндегі Техас штатының Уимберли қаласындағы Сент-Стефан епископтық шіркеуі сияқты бірнеше қазіргі заманғы шіркеулер осы миссияның дизайнына негізделген.

Ранчо де лас Кабра

Rancho de las Cabras 1750 және 1760 жылдар аралығында Сан-Антонио-де-Бексардан оңтүстік-шығысқа қарай 30 миль (48 км) жерде, Миссия Эспаданың басқаруында, Миссия халқына егін мен мал өсіруге арналған жер беру мақсатымен, жеке меншік жерлеріне тиіспей құрылған. Ранчо көбінесе төмен қоршаулармен және жапырақ шатырлы, "жакаль" деп аталатын үйлермен құралған, олардағы жергілікті жұмысшылар тұрған. Этнотарихшы Т. Н. Кэмпбеллдің сөзіне сәйкес, ранчоны Техасқа бұрыннан келмеген үндістер салған болуы мүмкін. Ол Әлемдік мұра тізіміне жеке тізімделген.

Эспада Асекия

Сан-Франциско-де-ла-Эспада миссиясының аскемиясы мен су құбырын бүгінге дейін көруге болады. Басты арық миссияға және оның бұрынғы шаруашылық жерлеріне су жеткізуді жалғастыруда. Осы суды көршілес жерлерде тұратын адамдар әлі де пайдалануда. Аскекиялардың пайда болуы римдіктер мен маврлардың Испания мен Португалияның шөлейтті аймақтарына әкелген жүйеге негізделген. Францискан миссионерлері шөлді Оңтүстік-Батысқа келгенде, олар бұл жүйенің ыстық, құрғақ климатта жақсы жұмыс істейтінін байқады. Сан-Антонио өзені бойындағы миссияларға су тарату мақсатында францискан миссионерлері жеті гравитациялық арық, бөгеттер және кем дегенде бір су құбыры – 24 шақырымдық (15 миль) суару желісін салуға қадағалау жасады.