Кіріспе

"Солдат ұлы" трилогиясы – Робин Хоббтың фантастикалық романдар сериясы. Бұл трилогия оның бұрынғы трилогияларымен байланысы жоқ, жаңа әлемде өтеді және Герния Корольдігінің жаңадан тағайындалған ақсүйегінің екінші ұлы Неваре Бурвеллдің өмірін баяндайды.

Сюжет

Гернияда тұратын адамның мансабына оның туған-туысқандары зор ықпал етеді. Әдеттегі отбасыдағы ұлдар әкесінің жолын қуады. Бірақ, ақсүйектің ұлдары үшін жағдай өзгеше. Ұлысы әкесінің лауазымын мұраға алады, екіншісі әскерде офицер болып қызмет етеді, үшіншісі дін қызметкері болады, ал төртіншісі суретші болады. Бұл үлестіру келесі ұлдарға да жалғаса береді. Қыздар бағынышты рөлде болады, олар негізінен үйлену арқылы әлеуметтік байланыстарды нығайту үшін пайдаланылады. Бірінші кітап, «Шаманның торабы», Неваренің білімі туралы. Ол жас кезінде, ұлан-байтақ далада екінші ұл, «Саятшы ұлы» ретінде туғаннан бастап бекітілді. Невареге ерте кезден-ақ ат үстіндегі кавалла (ат әскері) тактикасы, мінездемесі, аман қалу, тактика және Патшаның кавалласындағы офицердің өмірінің барлық қырлары үйретілді. Жасөспірім шағында ол алғаш рет «Дақтардың» сиқырымен кездеседі (төменде қараңыз), бұл оның болашақ өміріне әсер етеді. Кейін, Неваре жас шағында Патшаның кавалла академиясында білім ала бастайды. Неваре Жаңа ақсүйектің ұлы болғандықтан, Герния сарайындағы Ескі және Жаңа ақсүйектер арасындағы тартыс тәуелсіздігі айтылатын Академияға да әсер етеді. Екінші кітап, «Ормандағы баяушы», Неваренің Геттиске жақын қалаға ар-намыссыз сапары мен Патша жолының құрылысындағы ең шеткі бекетте өткізген уақыты туралы. Оның «Дақтармен» – денелік өмірінен кейін де тірі қалатын ағаш адамдарымен байланысы одан әрі дамиды. Оның денесіне «Дақтардың» сиқыры салған өзгерістер көптеген герниялықтардың, тіпті оның отбасының да оны қабылдамауына және кемсітуіне себеп болады. Осыған қарамастан, ол әскери мансап арманынан айнымайды. Сонымен қатар, ол «Дақтардың» ата-бабаларының орманды герниялықтардың жол салуынан туған қиратудан құтқаруға тырысады. Үшінші және соңғы кітап, «Жабайының сиқыры», Неваренің Барьер тауларының жанындағы кең орман ішінде «Дақтармен» бірге өткізген уақытын баяндайды. Оның туысы мен күйеуі Спинк Геттидегі оқиғалармен айналысуды жалғастырады. Неваренің бөлінген тұлғалары сиқырдың бастапқы мақсатын орындау үшін бірігеді, оның өміріне қаншалықты ауыр салдар келсе де. Бірақ, тепе-теңдікке қол жеткізіледі.

Тақырыптар

"Солдат ұлы" трилогиясы отаршылдықтан кейінгі екінші дүниеде өрбітеді, ол тоғызыншы ғасырдағы американдық шекараға еліктейді. Ғалымдар Хоббтың туындыларында отаршылдықты сынауды, сондай-ақ "өзіміздік" пен "басқаны" ажырату шекарасын жоятын мәдениетке тән ар-ұяты жүйелерін зерттеген. Цивилизацияланған және соғысқа құштар Герния мемлекеті, көрші елдің теңіз күштерінің басымдығына байланысты жағалаудағы жерлерін жоғалтқандықтан, шекарасын ішкі аймаққа қарай кеңейтуге кірісті. Ішкі аймаққа жылжу жергілікті халықтар – жазықтық тұрғындары мен Спекстерді жаулап алу және оларды бойына сіңіруді қамтиды. Жазықтық тұрғындары бағынышқа түскенге бір-екі ғана ұрпақ өткен, нәсілдік және мәдени шиеленістер цивилизацияның жұқа қабатының астында қайнап тұр. Бірақ одан да ертерек, Спекстерлер тек сиқырды қолданып, жазықтықтардың ең қаһарлы жауынгерлерін жеңген. Герниялықтар да, Спекстерлер де өздерінің қоғамдарын, философияларын және өмір салтын жалғыз "цивилизацияланған" нұсқа деп санайды. Серияның басты тақырыптары: отаршылдықтан кейінгі қарсылық, мәдени сәйкестікті жоғалту, нәсілдік көзқарас және кемсітушілік, сондай-ақ "Жергілікті болып қалу" – бұл өз мәдениетін тастап, "жабайы" көзқарасты қабылдаған "цивилизацияланған" адамдарға қолданылатын термин. Қатаң топтық және гендерлік жіктелу, барлығы үшін шектеулі мүмкіндіктер отаршылдықтан кейінгі заманға сай келеді. Ашық сиқыр және шаманизм дәстүрлі дін мен рационализмге қарсы тұрады.

Қабылдау

"Таймс" газетінде сыншы Аманда Крейг "Солдат ұлы" трилогиясының шынайы кейіпкерлерге толы екенін айтты және осы туындыны "Ентони Троллоп қазір тірі болса жазатын фантастика" деп бағалады. Крейг Хоббтың стильін "ерекше, жаңаша келген" деп сипаттады, ал серияның тақырыптарын Ирак соғысынан кейін әскери агрессияны сынау ретінде қарастырды.