Кіріспе

Орыс бишісі және актрисасы Ида Львовна Рубинштейн (И́да Льво́вна Рубинште́йн; 3 қазан 1883 [е.с. 21 қыркүйек 1883] – 20 қыркүйек 1960) – орыс бишісі, актрисасы, өнерді қолдаушы және Белль Эпок дәуірінің өкілі. Ол 1909-1911 жылдары Дягилевтің «Орыс балеттері» труппасында өнер көрсетті, кейіннен жеке труппасын құрды. Равельдің «Болеро» (1928) шығармасы оның тапсырысымен жазылған туындылардың бірі болды.

Рубинштейн компаниялары

Рус балетінен кеткеннен кейін Рубинштейн мұрагерлік байлығын пайдаланып, өзінің жеке би компаниясын құрып, бірнеше сәнді қойылымдарға тапсырыс берді. 1911 жылы ол «Le Martyre de Saint Sebastien» қойылымында өнер көрсетті. Шығармашылық топқа Мишель Фокин (хореография), Бакст (декорация), Габриэль д’Аннунцио (текст) және Дебюссидің музыкасы жатты. Бұл қойылым стильді модернизмнің жеңісі болғанмен, сонымен қатар дау тудырды; Париж архиепископы католиктерге қатысуға тыйым салды, себебі Әулие Себастьян рөлін әйел және еврей сомдады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Рубинштейн бірнеше пьесаларда ойнады, сондай-ақ 1924 жылы Париж операсында Штааттың «Истар» қойылымында өнер көрсетті. Ол сонымен қатар 1921 жылы Д’Аннунционың осы аттас пьесасы негізінде түсірілген «La Nave» атты үнсіз фильмде басты рөлді ойнады, режиссерлігі оның ұлы жасады. 1928-1929 жылдары Парижде Нижинскаяны хореограф етіп тағайындап, өзінің компаниясын басқарды. Ол 1928 жылы Морис Равельдің «Болеро» туындысын тапсырып, орындады. 1928 жылы жасалған басқа туындылар: Сауге музыкасымен Массиннің «Дэвид» пьесасы; Стравинский музыкасымен «Le Baiser de la Fée», хореографиясы Нижинскаяға тиесілі. Репертуарға сондай-ақ Стравинскийдің музыкасымен және Мишель Фокиннің хореографиясымен «От құсы» (L’Oiseau de Feu) қойылымы да кірді; бұл «Рус балеті» үшін ең сенсациялық туындылардың бірі болған. Компания 1931 және 1934 жылдары жаңа қойылымдармен қайта жаңғыртылды. 1935 жылы компаниясын жабып, 1939 жылы Парижде «Жанна д’Арк ау бухер» пьесасында соңғы өнер көрсетімін ұйымдастырды. 1940 жылы Германияның басып алуы кезінде Францияны тастап, Алжир және Марокко арқылы Англияға қашып кетті. Ол 1944 жылға дейін жараланған еркін француз әскерлеріне көмектесті. Оның ұзақ жылдар бойы сүйіктісі және демеушісі болған Уолтер Гиннесс (кейін Лорд Мойн) оған қолдау көрсетіп, Риц қонақүйінде люкс номер ұсынды, бірақ ол 1944 жылдың соңында Стерн тобының қолынан қаза тапты. Соғыстан кейін Францияға оралды және ақыры Венстегі Лес Оливадесқа қоныстанды. Рубинштейн өмірінің соңғы 10 жылын салыстырмалы тыныштықта өткізді. 1960 жылы Францияның Венс қаласында қайтыс болды және жанында жерленді.