Кіріспе
1999 жылы жазылған ирландиялық жазушы Родди Дойлдың "Генри есімді жұлдыз" (1999) романы. Бұл – "Соңғы жиын" сериясының 1-томдық бөлімі. Серияның екінші кітабы "О, сол дыбысты қайтала" 2004 жылы жарық көрді. Үшінші кітабы "Өлі республика" 2010 жылы жарық көрді. Роман Генри Смарттың өмірінің бастапқы кезеңін, 20 ғасырдың басындағы Дублиннің кемтар аудандарындағы балалық шағынан бастап, Пасха көтерілісіне және Ирландия Тәуелсіздік соғысына қатысуына дейінгі оқиғаларын баяндайды.
A Star Called Henry (1999) is a novel by Irish writer Roddy Doyle. It is Vol. 1 of The Last Roundup series. The second installment of the series, Oh, Play That Thing, was published in 2004. The third, The Dead Republic, was published in 2010. The book follows the early life of Henry Smart, from his childhood in the slums of early 20th century Dublin to his involvement in the Easter Rising and the Irish War of Independence.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман 1916 жылғы Пасха көтерілісі мен 1921 жылы Ұлыбританиямен бейбіт келісімге қол қойылғанға дейінгі саяси дүрбелең кезеңіндегі Ирландияда, жас Генри Смарттың бала кезінен жиырма жасқа дейінгі өмірін көзбен көргендей суреттейді. Генри, Ирландия Азаматтық Армиясының мүшесі ретінде, Патрик Пирс, Джеймс Коннолли және Майкл Коллинз сияқты бірнеше тарихи тұлғалармен жеке танысады. 1918 жылғы жалпы сайлауда Синн Фэйннің жеңісі және партияның тәуелсіз Ирландия Республикасын құруы Генриді Ирландия Тәуелсіздік соғысының бірінші қақтығысы – Солохедбег шабуылына қатысуға дайындады. Кейіннен ол британдықтарға қарсы жүргізілген партизандық соғыста қарулы күштердің бірі болып, казармаларды өртеп, G-агенттерін атып, басқаларын да осы іске үйретті. Романның соңында Генри, аяусыз зорлық-зомбылық пен бейкүнә адамдарды өлтірудің Ирландияның тәуелсіздігіне немесе Ирландияда жақсы өмір сүру перспективасына ешқандай қатысы болмайтынын, бұл тек жеке мүдделерді қамтамасыз ету үшін жасалғанын түсінеді.
Тарих пен көркем әдебиет
Романда Дойл «Кішкентай Үлкен Адам», «Форрест Гамп» және «Зелиг» романдары сияқты, тарихи оқиғалар ортасындағы ойдан туған кейіпкерді енгізіп, оның нақты тарихи тұлғалармен араласуына мүмкіндік береді. Романдағы ерте мысал – Джеймс Коннолли Генриге 1916 жылғы жарияламаның нұсқасын көрсеткенде, Генри «ұлттың барлық балаларын теңдей құрметтеуді» қосуды ұсынды.
Қақпағы
"Генри есімді жұлдыз" кітабының бір мұқабасында Ирландия Республикалық армиясының патрульде жүрген жас мүшесі суреттелген. Сөз болып отырған жас жігіт – Фил МакРори.
Қабылдау
Дойл өзінің бұрынғы романдарында Ирландия тарихына қатысты ревизионистік және атеистік көзқарасын білдірген мәселелерді көтерген болатын, бірақ «Генри есімді жұлдыз» романында ол осы идеяларды әлдеқайда кең ауқымда қарастырды. Кітапқа жазылған көптеген сын-пікірлер романның өзінен гөрі оның саяси көзқарастарына қатысты болды, алайда, жазу стилі де сынға ұшырады. Роман 1999 жылы «Жаман секс» сыйлығына иегер болуға ұсынылды. Ирландия тарихына қатысты өз пікірлері бар ирланд сыншылары, британдық және американдық сыншыларға қарағанда, романды бағалауда көбірек сақтық танытты. Ричард Бернштейн «The New York Times» газетінде: «Дойлдің жаңа романы ешқашан тоқтамайды. Бұл – зор вербалдық күшпен баяндалған оқиғалардың аяқталмайтын дауылдары. Бірақ көбінесе бұл дауыл мен күш өзі үшін ғана жасалғандай көрінеді – өмірден артық, жасалмалы ұлылық» деді және «Дойлдің жаңа кітабының жомарттық пен ысырапшылдық сипаты басынан-ақ байқалады» деп атап өтті. «The A. V. Club» оны «ерекше» деп сипаттап, «Дойл өзінің сериясын құру үшін өте күрделі кейіпкерді жасады» деді. «The Guardian» газетінде Рой Фостер: «Романның ең үлкен жетістігі – Дойлдің ерекше стильінде, ешқандай көне тарихи суреттемелерсіз осы әлемді қайта жаңғырту және оны толыққанды сендіру» деп жазды. Немец тілінде сөйлейтін елдерде бұл әртүрлі реакцияларды тудырды. Ирландия әдебиеті мен тарихына құштар сыншылар оны жақсы бағалауға бейім болды, ал осы саладағы білімі жетілмеген сыншылар кейде романды қабылдамады. Дойлдің тілі әсіресе даулы, мазмұны тым әжуалы және қажетсіз қатыгез деп есептеледі, ал стилі тым жасанды.