Хлотар IV: Франк корольдігінің бөлінуі мен қайта бірігуі

Кіріспе

Хлотар IV (718 жылы қайтыс болды) – 717 жылдан өліміне дейін Аустразияның патшасы болды. Ол Меровингтер әулетінен шыққан және оны сарайдың мэрі лауазымына талапкер Карл Мартель тағайындады, бұл Кильперик II билігін Неустриямен шектеді. Бұл 679 жылдан бері франктер мемлекетінің алғашқы бөлінуі болды. Хлотар қайтыс болғаннан кейін, мемлекет Хильперик II басшылығымен қайта біріктірілді. Хлотардың тегі және оның билік мерзімінің нақты уақыты белгісіз, себебі ешбір бастапқы дереккөз оларды нақты көрсете бермейді. Хлотардың билік кезеңіне қатысты құжаттар оның 717 жылдың 28 маусымы мен 718 жылдың 24 ақпаны аралығында таққа отырғанын көрсетеді. Бір жарым ғасырдан кейін Карл Бальд тұсындағы франк патшаларының тізімі оның билігінің ұзақтығын бір жыл деп көрсетеді, бұл басқа барлық мәліметтермен сәйкес келеді. Оның билігі 717 жылдың 21 наурызынан ертерек басталып, 718 жылдың 18 мамырында аяқталды. Оның нағыз Меровинг емес, ыңғайлылық үшін тағайындалған қуыршақ патша болғаны туралы пікірлер бар, бірақ бұл күмәнді, себебі Меровингтердің заңдылығын қамтамасыз ету қажеттілігі Карл Мартельді қарсы патшаны тағайындауға итермеледі. Хлотардың әкесі Теудерик III (691 жылы қайтыс болған) болуы мүмкін, онда ол таққа отырғанда шамамен 35 жаста болған, немесе Хильдеберт III (711 жылы қайтыс болған), онда ол шамамен 20 жаста болған. Хлотар 21 наурызда 717 жылы Винси шайқасында Кильперик II және сарайдың мэрі Рагамфред әскерлерін жеңгеннен кейін Карл Мартельдің бастамасымен патша болды. Бұл Карлға Аустразияның көп бөлігін бақылауға мүмкіндік берді, бірақ кейбір аймақтар әлі де Кильперикті мойындады. Хлотар IV-тің балама патша ретінде тағайындалуы екі мақсатқа қызмет етті: ол Карлдың сарайдың мэрі лауазымын заңдылады, оны әкесі Герстальдық Пиппиннен мұра ретінде алғанын дәлелдеді, сондай-ақ патшалық шақырулар мен билік арқылы үлкен әскер жинауға мүмкіндік беріп, әскери ресурстарын кеңейтті. Хлотар билікке келгеннен кейін Кильперик II және Рагамфред Аквитания герцогы Одомен одақтасты. 718 жылдың басында Карл Хлотар атынан Неустрия және Аквитанияға қарсы әскер басқарды, Сойсон шайқасында оларды жеңіп, Кильперик II-ні Аквитанияға және герцог Одоның қорғауына қашуға мәжбүр етті. Содан кейін ол сол әскерді Саксонияның тереңіне, Везер өзеніне дейін жетелеп барды. Liber Historiae Francorum Хлотардың 719 жылы қайтыс болғанын көрсетеді. Бірақ оның 718 жылдың 24 ақпанынан 18 мамырына дейін қайтыс болғаны ықтимал, себебі Карл Мартельге адал Виссембург аббаттығы Хлотар IV билігімен даталанған құжаттарын Кильперик II билігімен даталауға көшкен. Карлдың Кильперикті қууы, патшаның қайтысын қамтамасыз ету үшін Одомен келіссөздер жүргізуі Хлотар IV-тің кенеттен қайтысымен байланысты болуы мүмкін. Тіпті оның өлімінің кенеттен болуы күдіс тудырады, бұл Карлдың оны енді қажеттігі болмағандықтан, заңдырақ Кильперик пайдасына жойғанын көрсетеді. Алайда, ешбір бастапқы дереккөз күдік тудырмайды.

Chlothar IV (died 718) was the king of Austrasia from 717 until his death. He was a member of the Merovingian dynasty, and was installed by Charles Martel, a contender for the office of mayor of the palace, in opposition to Chilperic II, whose rule was thereby restricted to Neustria. This marked the first time since 679 that the kingdom of the Franks was divided. Following Chlothar's death, it was reunited under Chilperic. Chlothar's parentage and the exact dates of his reign are uncertain, since no primary source gives them explicitly. Documents from Chlothar's reign place him on the throne between 28 June 717 and 24 February 718. A Frankish king list from the reign of Charles the Bald a century and a half later gives his reign a length of one year, which is consistent with all other evidence. His reign began no earlier than 21 March 717 and was over by 18 May 718. Although it has been suggested that he was not a true Merovingian but a puppet king of convenience, this is unlikely, since it was the need for Merovingian legitimacy that compelled Charles Martel to name a rival king in the first place. Chlothar's father must have been either Theuderic III (died 691), in which case he was about 35 years old when he came to the throne, or Childebert III (died 711), in which case he was probably closer to 20. Chlothar was made king at the instigation of Charles Martel following his victory over the forces of Chilperic II and the mayor of the palace, Ragamfred, at the Battle of Vincy on 21 March 717. This put Charles in control of most of Austrasia, although pockets still recognised Chilperic. The creation of a rival king in Chlothar IV served two goals: it legitimised Charles as mayor of the palace, an office which he claimed as an inheritance from his father, Pippin of Herstal, and it expanded his military resources by allowing him to raise a larger army through royal summons and the royal power to command. Following Chlothar's elevation, Chilperic and Ragamfred allied with Duke Odo of Aquitaine. In early 718, Charles led an army in Chlothar's name against the Neustrians and Aquitanians, whom he defeated at the Battle of Soissons, forcing Chilperic II to flee to Aquitaine and Duke Odo's protection. He then led the same army deep into Saxony, as far as the river Weser. The Liber Historiae Francorum seems to imply that Chlothar died in 719. It is more likely that he died in 718 between 24 February, the date of his last known act, and 18 May, when Wissembourg Abbey, which was loyal to Charles Martel and dated its charters by the reign of Chlothar IV, switched to dating them by Chilperic II. Charles's pursuit of Chilperic, which culminated in a negotiated settlement with Odo for the king's return, was probably required by the sudden death of Chlothar IV. It has even been suggested that the suddenness of his death is suspicious, indicating perhaps that Charles had him removed—as soon as he no longer need him—in favour of the more legitimate Chilperic. No primary sources casts any suspicion, however.