Кіріспе

1977 жылы Герберт Росс түсірген фильм

"The Turning Point" – Артур Лоуренц жазған және Герберт Росс режиссерлік еткен, Нью-Йорк қаласындағы балет әлеміне арналған 1977 жылғы американдық драмалық фильм. Фильмде Ширли Маклейн, Энн Банкрофтпен қатар Лесли Браун, Михаил Барышников және Том Скеррит ойнайды. Фильм 11 «Оскар» сыйлығына ұсынылған, оның ішінде «Үздік фильм» номинациясына да іліккен. Сценарий – нақты Браун отбасының және балериналар Изабель Миро Браун (оның қызы Лесли Браун фильмде ойнайды) мен Нора Кей арасындағы достықтың көркемделіп жазылған нұсқасы.

Сюжет

Диди Роджерс жүкті болғаннан кейін, Уэйн есімді әріптес бишісінен бала күткендіктен, Нью-Йорктегі көрнекті балет труппасын тастап кетеді. Олар үйленеді де, кейін Оклахома-Ситиге көшіп, би студиясын ашады. Эмма Жаклин труппада қалып, ақырында балет қоғамында танымал балерина және белгілі тұлғаға айналады. Компания гастрольде жүргенде Оклахома-Ситиде қойылым қойғанда, Диди мен отбасы спектакльді көруге барады, содан кейін үйлерінде труппа үшін кеш ұйымдастырады. Кездесулер ескі естеліктерді оятып, жағдай шиеленісе бастайды. Кеште Дидидің қызы Эмилия, болашақ биші және Эмманың құдасы, ертеңгі күні труппамен сабаққа шақырылады. Бірақ Эмилия ұсынысты бірден қабылдамайды, мұқият ойлануға уақыт керек дейді. Диди мен Уэйн Дидидің кішкентай қарындасы сияқты ұялшақ және жаңа достар табуы қиын Эмилиямен бірге Нью-Йоркке баруын шешеді. Темірқасықпен, ұлдары Итан труппаның жазғы бағдарламасына стипендия алады, ал Уэйн мен қалған қызы Оклахома-Ситиде қалады. Нью-Йоркке келген соң, олар Карнеги залында балеттен сабақ беретін Дахарова ханымнан бірнеше бөлме жалдайды. Эмилия көп ұзамай труппадағы орыс бишісі Юриймен жақын қарым-қатынасқа түседі. Диди бұрынғы труппа дирижерімен кездесіп, оған құмар болады, бұл Эмилия мен Диди арасында жанжал тудырады. Сонымен қатар, Эмма хореограф Арнольдпен жаңа балеттегі жақсы рөл беру туралы пікір келіспейді, ол рөлден бас тартады, нәтижесінде Эмма рөлге Эмилияны ұсынады. Эмманың тұрмысқа шыққан Картермен құпия қарым-қатынасы бар екені де белгілі болады. Репетиция кезінде Эмилия Арнольдпен ұрысып, барға барып мас болады. Ол сол түні спектакльге де мас күйінде келеді, ал Эмма оған күтім көрсетеді, бұл Дидиді ашуландырады. Эмилия Юрийдің басқа биші, Каролинмен жақын қарым-қатынас жасап жатқанын көргенде қайғыға батады. Эмма мен Диди арасында үлкен жанжал орын алады. Диди Эмманың Эмилияға деген қамқорлығына наразы болады, өйткені ол Дидиді отбасылық өмірді мансабынан артық қойғаны үшін сынаған, ал Эмма бала тумайтын болған. Диди Эмманың оны жүкті болуға және Уэйннен бала сұрауға көндіргенін айыптайды, себебі Эмма «Анна Каренинада» басты рөлді ойнауға ниеттенген, және Эмма кейін бұл шындық екенін мойындайды. Ақырында, түсініксіздіктер шешіледі, Эмма мен Диди физикалық төбелес келесінде жағдайды түзетуге келіседі. Эмилия келесі маусымның жұлдызы болып жарияланады, ол Юриймен татуласып, кәсіби серіктестікке келіседі, одан артық ештеңе жоқ. Диди өміріне және отбасын құру үшін кәсіби балеттен бас тарту шешіміне риза болады. Эмманың өнер көрсету күндері азайып бара жатқанын және труппада басқа рөлді атқаруы керектігін қабылдайды. Диди мен Эмма сахнаға шығып, бірге өткен шақтарды еске алады.

Актерлік құрам

Эмма мен Диди рөлдерін бірнеше актрисаларға ұсынды, соның ішінде Одри Хепберн, Грейс Келли және Дорис Дей. Банкрофтың бұрынғы би тәжірибесі болмады, ал Маклейн мансабын балет және басқа да би түрлерінде биші ретінде бастаған. Ол Бродвейде "Мен және Джульетта" және "Пижама ойыны" мюзиклдерінде өнер көрсетті. "Бұрылыс нүктесі" деген атау қос мағыналы, адам өміріндегі маңызды өзгерісті де, балеттегі "пуант" (балеринаның саусақтың ұшында билеуі) позициясын да білдіреді. Фильмнің хореографиясын Альвин Эйли мен Джордж Баланчин жасады.

Өмірбаян

Изабель Мироу Браун мен Нора Кей бала кезінен дос болған. Олардың ата-аналары шамамен бір уақытта Ресейден көшіп келген және Нью-Йорк қаласындағы үйдің бірінде тұрған. Кей Мироудан бірнеше жас үлкен болғандықтан, оны жаттығуға ынталандырған. Нора Кей 1950 жылдардың басында Джером Роббинспен қарым-қатынаста болды, бірақ олар үйленбеді, оның орнына мансаптарына ден қойды. Роббинс сондай-ақ, екі жынысты екені белгілі болды. Изабель Мироу 1947 жылдан 1953 жылға дейін Америкалық балет театрында биледі. Нора 1939 жылы театр құрылғаннан бастап 1951 жылға дейін труппада болды, кейін басшылық қызметке оралды. Фильмдегіден айырмашылығы, Изабель театрмен жұмыс істеген кезде жүкті болған жоқ; алайда, сол кезде Изабель көп іздеген биші Келли Браунға үйленді. Люсия Чейз Изабель мен Нора театрмен жұмыс істеген кезде оның басшысы болды. Кей Нью-Йоркте басқа труппалармен билеуді жалғастырды және балет әлемінде танымал тұлғаға айналды, ал Изабель үйленіп, балалы болу үшін билеуді тоқтатты. Оның тұңғыш баласы, 1957 жылы туған Лесли Браун, Нора Кейдің құда қызы болды. Кей 1959 жылы режиссер Герберт Россқа тұрмысқа шықты. Екі жұп Артур Лоуренцпен жақын дос болды. Келли Браун, Росс, Кей және Лоуренц 1962 жылы «I Can Get It for You Wholesale» Бродвей мюзиклында бірге жұмыс істеді. Лоуренц өзінің өмірбаяннда 1940 жылдары Нора Кеймен қарым-қатынаста болғанын жазды. 1965 жылы би студиясын басқару мүмкіндігі туды және Келли Браун отбасымен Финикске, Аризонаға (фильмде Оклахома-Ситиге ауыстырылған) көшуді шешті. Ол кезде ол және оның әйелі билеуден жасқа толып қалған еді. Изабель Мироу Браун туған жері Нью-Йоркті тастап, Аризонаға көшуге қуанбады, және көшу олардың некесіне керісінше әсер етті. Олардың қызы Лесли Нью-Йорктегі Америкалық балет мектебіне (SAB) оқуға түсіп, қабылданғанда, Изабель Леслиге қарау үшін Нью-Йоркқа қайтып келді, ол әлі жасөспірім еді. Фильмде Финиксте тұрып, төрт бала (фильмде үш бала) туғаннан кейін би әлеміне қайта оралған Изабельдің тәжірибесі көрсетілген. Шын мәнінде ол Келли Брауннан ажырасып, ол 1981 жылы 52 жасында қайтыс болды. Аризонада Браундар достары Нора мен Гербертпен байланыста болды. Кейін 1970 жылдардың ортасында Артур Лоуренц Браун отбасының өміріне негізделген сценарийді жазды. Росс фильмді режиссерлік етіп, әйелімен бірге продюсерлік жасады. Росс, Лоуренц және Кей ешқашан балалы болған жоқ және Лесли Браун өскен сайын оған ерекше қызығушылық танытты. Сценарий Браунның өмірі мен Изабель мен Нораның ұзақ жылдық достығының қияли нұсқасы болды. Қияли бөлімдер негізінен Эмилияға ғашық болған Юрий кейіпкеріне қатысты. Бастапқыда балерина Гелси Киркландқа, сол кезде өзінің даңқының шыңында болған және Михаил Барышниковпен (Юрий) кездескен, Эмилия рөлі ұсынылды. Ол сол кезде есірткіге тәуелділік мәселесімен күресіп жатқандықтан және «Голливудтың бір бөлігі болғысы келмегендіктен» рөлден бас тартты. Росс Лесли Браунның, он тоғыз жаста болған, фильмде өзінің қияли бейнесін сомдай алатынын шешті. Шын өмірде Лесли 1976 жылы ABT-ге қосылды және ол экранда бейнелеген нәрселерді бастан кешірді. Лесли сахналық аты ретінде тегіне «e» әрпін қосып, ойын-сауық бағдарламасында оны ер адам деп қате санағаннан кейін, оның аты әйелдікке ұқсас болды. Сценарийде Браун отбасының тегі Роджерс болып өзгертілді, ал ұлдары Итан Брауннан басқа барлық есімдер өзгертілді. Шын өмірдегі Итан Браун кейіннен Америкалық балет театрының солисі болды, 2004 жылы билеуден зейнеткерлікке шықты; қазір ол сабақ береді. Шын өмірде Браунның Келли Браун II есімді тағы бір ұлы болды, ол бала кезінде би биледі, бірақ аға-інілері сияқты кәсіби білім алмады, кейіннен кино продюсері болды. Олардың басқа қызы, Элизабет Браун (1959 жылы туған), фильмдегіден айырмашылығы, сонымен қатар биші болды және Леслиден кейін бір жылдан кейін SAB-ге қабылданды. Нора Кей 1987 жылы 67 жасында қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды. Фильмнен кейін Лесли Браун 1986 жылдан 1993 жылға дейін Нью-Йорктегі Америкалық балет театрының бас бишісі болды және қазір балетке сабақ береді. Оның анасы Изабель Нью-Йорк балетімен байланысын жалғастырып, 2014 жылдың тамызында 86 жасында қайтыс болды. Герберт Росс кейіннен тағы екі би тақырыбындағы фильмге, «Нижинский» (1980) және «Бишілер» (1987) фильмдеріне режиссерлік еткен, екеуінде де Лесли Браунның ролі бар. Артур Лоуренц бастапқы сценарийде Уэйннің гомосексуализміне қатысты маңызды сюжеттік желі Герберт Росс пен оның әйелінен кесілгенін мәлімдеді. Осы себепті Уэйннің кейіпкерінің дамуы фильмде тұрақты түрде дамымайды.

Қабылдау

Винсент Канби (The New York Times) бұл фильмін «балет әлеміне көшirilген, ескі заманғы сахна артындағы музыкалық фильм, оны жақсы білетін және сүйетін үш адам жасаған, сезімтал клишелерге толы, көңілді жаңа туынды» деп атады. Variety журналының Артур Д. Мерфи оны «осы дәуірдің ең жақсы фильмдерінің бірі» деп мәлімдеді. Бұл – әрбір маңызды элементі тамаша, ал актерлік ансамбль – абсолютті жеңіс болып табылатын синергияның сирек кездесетін мысалы. Chicago Tribune газетінің Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын берді және былай деп жазды: «Ғылыми фантастиканың әсерлі жылдары ретінде есте қалатын кино жылында, «Бұрылыс нүктесі» сияқты фильмді көру жаңарту сыйлайды, ол сіз оңай болжай алмайтын оқиғаны бақылаудың ләззатын ұсынады». Los Angeles Times газетінің Чарльз Шамплин: «Банкрофт пен Маклейннің орындауы таң қалдырады, екеуі де «Оскар» сыйлығының деңгейінде. «Бұрылыс нүктесі» – әдемі, ойлы, жақсы жасалған және эмоционалды түрде әсерлі, стильді ойын-сауық». The Washington Post газетінің Гари Арнольд фильмді «өте тартымды» және «нағыз жаңалық: күшті, қабілетті, саналы және еркіндікке ұмтылатын әйелдер арасындағы қақтығыстарды көрнекті бейнелеу» деп сипаттады. The New Yorker журналының Паулин Каел былай деп жазды: «Бұрылыс нүктесі (жасөспірім батырлардың еркекке айналатын синтетикалық жазы сияқты) құрылымдық тұрғыдан өте механикалық, ашық конструкция. [Лоранс] адамдар бір-біріне шындықты ашып, содан кейін оны түсіндіретін, ашық-жарқын диалог жазады. «Бұрылыс нүктесі» өзімен бірге түсіндірмелерді алып келеді». Metacritic сайтында 10 сыншының пікірлері негізінде 68% балл жинады.

Марапаттар

Фильм 11 академиялық наградаға ұсынылды, бірақ бірде-бір сыйлықты жеңе алмады. Ол "The Color Purple" фильмімен бірге ең көп Оскарға ұсынылып, бірде-бір жеңіске жетпеген фильмдердің рекордын бөліседі. Сыйлық санаты Жеңімпаздар Нәтижесі Академия сыйлығы Үздік фильм Герберт Росс және Артур Лоуренс Үздік режиссер Герберт Росс Үздік актриса Энн Банкрофт, Ширли Маклейн Үздік қосалқы актер Михаил Барышников Үздік қосалқы актриса Лесли Браун Үздік сценарий (экранда тікелей жазылған) Артур Лоуренс Үздік көркемдік безендіру Көркемдік режиссер: Альберт Бреннер; Декорация: Марвин Марч Үздік операторлық Роберт Суртиз Үздік фильм монтажы Уильям Х. Рейнольдс Үздік дыбыс Теодор Содерберг, Пол Уэллс, Дуглас О. Уильямс және Джерри Джост Американдық кино редакторлар сыйлығы Үздік монтаждалған фильм Уильям Рейнольдс Британдық академия кино сыйлығы Басты рөлдегі үздік актриса Энн Банкрофт Дэвид ди Донателло сыйлығы Дэвид Джовани сыйлығы Михаил Барышников Американың режиссерлер гильдиясы сыйлығы Фильмдегі ең үздік режиссерлік жетістік Герберт Росс Алтын глобус Үздік драма фильмі Үздік драма фильміндегі актриса Энн Банкрофт Үздік драма фильміндегі қосалқы актер Михаил Барышников Үздік драма фильміндегі қосалқы актриса Лесли Браун Үздік режиссер (фильм) Герберт Росс Үздік сценарий (фильм) Артур Лоуренс Жапон академиясының кино сыйлығы Ұлттық кино сыншылар қауымдастығы сыйлығы Үздік режиссер Герберт Росс Кино дыбыс редакторы сыйлығы Үздік дыбыс монтажы (диалог) Годфри Маркс Ұлттық кино кеңесі сыйлығы Үздік фильм Топ-10 фильм Үздік актриса Энн Банкрофт Үздік қосалқы актер Том Скеррит Америка жазушылар гильдиясы сыйлығы Үздік драма (экранда тікелей жазылған сценарий) Артур Лоуренс

Популярлы мәдениеттегі бейнелер

"The Nanny" сериалының бір эпизодында Фрэн фильмге сілтеме жасап былай дейді: "Бұл "Тернгинг Пойнт" фильміне ұқсайды, тек олар бишілер еді, біреуі анасы, және олар ескі достар [шатасып қарайды] Мен оны қайтадан көруім керек". Джуди Блумның "Жазғы қарындастар" кітабында бұл фильм оқиғаның екі басты кейіпкері Викс пен Кейтлин арасында қызу талқылауға себеп болды, бұл қыздардың басымдықтарының қаншалықты әртүрлі екенін көрсетті. "That '70s Show" сериалының "Фез Доннамен кездеседі" атты эпизодында Эрик, өте қуанғандықтан, Доннаны фильмге алып бара алмады, себебі Донна Фезбен кездесіп жүргендей көрінді. "Beverly Hills, 90210" ("Қабылдау/Қабылдамау") эпизодында Бренда (Шаннен Доэрти) мен Андреа (Габриэль Картерис) театр сабағы үшін фильмнен бір көрініс орындайды. "Bunheads" сериалының бірінші эпизодында Саттон Фостер қайын анасының өмірбаянын естіп, "Бұл қандай "Тернгинг Пойнт" екен!" дейді. Фильм "Feud: Bette & Joan" сериалының соңғы эпизодында ("You Mean All This Time We Could Have Been Friends? ") айтылады; 1978 жылғы "Оскар" марапаттау салтанатына қатысқан Бетт Дэвис (Сьюзан Сарандон) фильмді барменге мақтап, одан сол жылғы "Үздік фильм" номинацияларының қайсысын жеңіп алады деп ойлайтынын сұрайды. Дэвис фильм және оның феминистік тақырыптары туралы жақсы пікір білдіріп, фильмді (және Банкрофт/Маклейннің шатырдағы төбелес жегін) "өзінің өмірінің тарихы" деп атайды.