Кіріспе
Бұрын Англияда қолданылған өлшем бірліктері жүйесі – 1826 жылға дейін Англиядағы өлшемдердің тарихи дамуы. Англиялық бірліктер 1826 жылға дейін Англияда қолданылған өлшем бірліктері болды (олар Императорлық бірліктермен алмастырылғанда), және бұл англосаксондық және римдік өлшем жүйелерінің үйлесім нәтижесінде қалыптасты. Англиялық бірліктерге әртүрлі уақытта, әртүрлі орындарда және әртүрлі қолданыстар үшін әртүрлі стандарттар қолданылды. "Англиялық бірліктер" терминінің мағынасы шашыраңқы болуы мүмкін, себебі бұл мақалада қолданылған мағынадан өзге, ол кейде Императорлық жүйенің және АҚШ-тың дәстүрлі бірліктерінің ұрпақтарын да білдіреді. Англиялық бірліктердің екі негізгі жиынтығы: король Генрих VII бекіткен 1495 жылдан 1587 жылға дейін қолданылған Винчестер бірліктері, және королева Елизавета I анықтаған 1588 жылдан 1825 жылға дейін қолданылған Казначейство стандарттары. Англияда (және Британ империясында) 1824 жылы (1826 жылдың 1 қаңтарынан күшіне енген) салмақтар мен өлшемдер туралы заң арқылы Англиялық бірліктер Императорлық бірліктермен алмастырылды, бұл заң көптеген, бірақ барлық емес бірлік атауларын сақтап, көптеген анықтамаларды (стандарттау) қайта қарады. АҚШ, 1824 жылғы реформалардан ондаған жыл бұрын Британ империясынан тәуелсіздік алғандықтан, Англиялық бірліктер 1832 жылы стандартталды және қабылданды ("АҚШ-тың дәстүрлі бірліктері" ретінде).
the historical development of measurement in England up to 1826
English units were the units of measurement used in England up to 1826 (when they were replaced by Imperial units), which evolved as a combination of the Anglo Saxon and Roman systems of units. Various standards have applied to English units at different times, in different places, and for different applications. Use of the term "English units" can be ambiguous, as, in addition to the meaning used in this article, it is sometimes used to refer to the units of the descendant Imperial system as well to those of the descendant system of United States customary units. The two main sets of English units were the Winchester Units, used from 1495 to 1587, as affirmed by King Henry VII, and the Exchequer Standards, in use from 1588 to 1825, as defined by Queen Elizabeth I. In England (and the British Empire), English units were replaced by Imperial units in 1824 (effective as of 1 January 1826) by a Weights and Measures Act, which retained many though not all of the unit names and redefined (standardised) many of the definitions. In the US, being independent from the British Empire decades before the 1824 reforms, English units were standardized and adopted (as "US Customary Units") in 1832.
Тарих
Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Рим отарлауына дейін Британ аралдарында қолданылған өлшем бірліктері туралы өте аз мәлімет бар. Рим дәуірінде Рим Британиясы ежелгі Рим өлшем бірліктеріне сүйенді. Англо-саксон кезеңінде Солтүстік Германияның 13,2 дюйм (335 миллиметр) болатын фут, басқа да сызықтық өлшем бірліктерінің номиналды негізі болды. Фут 4 алақанға немесе 12 бас бармаққа бөлінді. Бір шынтақ – екі фут, бір елне – төрт фут. Англо-саксондықтар үшін таяқ 15 фут, ал ұзындық 10 таяқ болатын. Бір акр 4 таяқ × 40 таяқ, яғни 160 шаршы таяқ немесе 36 000 шаршы англо-саксондық футқа тең болды. Алайда, римдік бірліктер құрылыс кәсіптерінде қолданыла берді, және 5 000 фут (немесе 8 стадий) римдік милямен есептеу жалғасты, бұл лигаға жақын ұзын жерлік қашықтық үшін "миля" атауын қабылдаған басқа герман елдеріне қарама-қарсы болды (лига 3 римдік миляға тең еді). Мерсия королі Оффаның (8 ғасыр) кезінен бастап 1526 жылға дейін саксон фунты, сондай-ақ ақша соғушылардың фунты (кейіннен Тауэр фунты деп аталды) салмақтың негізгі бірлігі болды (Оффа заңы бойынша, бір фунт күміс салмағы бойынша 240 күміс пенниге бөлінді, сондықтан (ақшада) 240 пенни – жиырма шиллинг – бір фунт деп аталды). 1266-1303 жылдар аралығында қабылданған "Ярдтар мен пертикальдардың құрамы" (Compositio ulnarum et perticarum) заңына дейін ағылшын өлшеу жүйесі солтүстік Германия тайпаларынан шыққан англо-саксондықтардың өлшемдеріне негізделген болатын. Compositio ярд, фут, дюйм және арпаның өлшемдерін бұрынғы мәндерінің 10/11-іне дейін қайта анықтады. Алайда, ол 15 × 11/10 фут (5,03 метр) англо-саксондық таяғын және 4 × 40 шаршы таяқтан тұратын акрды сақтап қалды. Осылайша, таяқ бұрынғы 5 ярдтан жаңа 5 1/2 ярдқа, яғни бұрынғы 15 футтан жаңа 16 1/2 футқа ауысты. Ұзындық бұрынғы 600 футтан (200 ярд) жаңа 660 футқа (220 ярд) дейін өзгерді. Акр бұрынғы 36 000 шаршы футтан жаңа 43 560 шаршы футқа дейін өсті. Ғалымдар Compositio екі бұрынғы өлшем жүйесі – англо-саксондық және римдік өлшемдері арасындағы келісім болуы мүмкін деген болжам жасады. Норман Англияны жаулап алғаннан кейін бір ғана жаңа өлшем бірлігі енгізілді: бушель. Жеңімпаз Вильгельм өзінің алғашқы заңнамалық актілерінің бірінде англо-саксондық өлшемдерді растады, бұл саясат Норманның басып алынған халықтармен қарым-қатынасына сәйкес келді. 1215 жылғы Магна Харта шарап, сыра және астық (Лондон кварталы) үшін стандартты көлем өлшемі болуы керек екенін, сондай-ақ салмақ өлшемі болуы керек екенін айтады, бірақ бұл бірліктерді анықтамайды. Кейін ағылшын жүйесінің дамуы заңдарда бірліктерді анықтау және өлшем стандарттарын шығару арқылы жүзеге асты. Стандарттар 1496, 1588 және 1758 жылдары жаңартылды. Соңғы қоладан жасалған Императорлық стандартты ярд 1845 жылы жасалды; ол 1959 жылы халықаралық ярд және фунт келісімімен (0,9144 метр) қайта анықталғанға дейін Ұлыбританияда стандарт ретінде қызмет етті (заңдық күші 1963 жылғы Салмақ және өлшемдер заңында бекітілді). Уақыт өте келе ағылшын жүйесі Британ империясының басқа бөліктеріне тарады.
Ұзындығы
+ Теңдестіктер кестесі ағылшын бірлігі SI (метриялық) Дәстүрлі анықтама Сызық 2.12 мм = 1/4 арпа дәні Арпа дәні 8.47 мм = дюйм, "Ярдтар мен першелердің құрамы" бойынша негізгі бірлік. Саусақ 19.05 мм = 3/4 дюйм Бас бармақ 22.23 мм = 7/8 дюйм Дюйм 25.4 мм 3 арпа дәні (тарихи заңдық анықтама) Тырнақ 57.15 мм 3 саусақ = 2 1/4 дюйм = 1/16 ярд Алақан 76.2 мм 3 дюйм Қол 101.6 мм 4 дюйм Шахта 165 мм немесе 152 мм Қолдың ені және созылған бас бармағы, 12 ғасырға дейін 6 1/2 дюйм, одан кейін 6 дюйм Шылбыр 201.2 мм 7.92 дюйм немесе тізбектің 100-ші бөлігі. (Қазіргі үнділік геодезиялық тізбектің 200 мм буындары бар.) Көпір 228.6 мм Созылған қолдың ені, бас бармақтың ұшынан кішкентай саусақтың ұшына дейін, 3 алақан = 9 дюйм. Фут 304.8 мм Англосаксондық шабуылдар алдында римдік фут қолданылған. Англосакстар Солтүстік Германияның футын енгізді, ол 4 алақанға немесе 12 саусаққа бөлінді, ал римдік фут құрылыс қолөнерінде қолданыла берді. 13 ғасырдың соңында 304.8 мм қазіргі заманғы фут енгізілді, бұл дәл 10/11 англосаксон футына тең. Сынық 457.2 мм Саусақ ұшынан шынтаққа дейін, 18 дюйм. Ярд 0.914 м 3 фут = 36 дюйм, практикалық негізгі бірлік, Корольдік немесе қазынашылықта сақталатын прототиптік штанганың ұзындығы ретінде анықталған. Елл 1.143 м Созылған қолдың саусағының ұшынан қарсы иыққа дейін, 20 тырнақ = 1 1/4 ярд немесе 45 дюйм. Көбінесе мата өлшеуге арналған. Қалыңдық 1.829 м 6 фут, 6 фут биіктіктегі адамның саусағының ұшынан саусағының ұшына дейін созылған қолдар арасындағы қашықтық. Таяқ 5 м Жерді зерттеу және сәулет өнерінде қолданылатын өлшем, сонымен қатар перше немесе полюс деп те аталады. Таяқтың ұзындығы англосаксондық замандағыдай, бірақ оның аяқ құрамы "Ярдтар мен першелердің құрамы" арқылы 15 футтан 16 1/2 футқа немесе 5 1/2 ярдқа өзгерді. Бағаналық бағана көбінесе үлестірілген бау-бақшалар үшін өлшеу ретінде қолданылады. (Сондай-ақ, жер көлемі мен көлем бірлігі ретінде першені қараңыз.) Тізбек 20.116 м Төрт сызықтық таяқ. Бұл атау соңғы кезге дейін ара қашықтықты өлшеуге пайдаланылған геодезиялық тізбектің ұзындығынан алынған. Жерге зерттеу үшін қолданылатын және буындарға бөлінген бірнеше шындық тізбектерінің кез келгені. Гунтердің тізбегі 17 ғасырда енгізілген. Шақырым 201.168 м Арақашықтық командасының тынығып отыра алмайтын арақашықтығы, бірақ шын мәнінде 40 таяқ немесе 600 фут. (Ежелгі грек тіліндегі стадион (бірлік) немесе стадион деген сөзді де қараңыз.) Миль 1.61 км 5280 фут немесе 1760 ярд. Бастапқыда римдік миль, 1000 қадам, кейіннен 5000 фут деп есептелген, бірақ 1593 жылы 5280 футқа түзетулер енгізілді. Лига 4.83 км Негізінде бір сағаттық жүріс, бірақ әдетте үш миль деп есептеледі. Неміс және скандинавия елдеріндегі дәстүрлі "миляның" шамамен ұзындығы.
Аумағы
+ Теңдестіктер кестесі ағылшын бірлігі SI ("метриялық") Қатынас Квадраттық таяқ 25,29 м² 30,25 шаршы сажень. Квадраттық таяқ – төртбұрышты таяқ немесе төртбұрышты сажень деп те аталады. Контекстте бұл аудан екені анық болса, кейде "квадрат" сөзі жіберіліп қалады, әсіресе британдық бау-бақшалар жағдайында. Руд 1,012 м² Бір акрдың төрттен бірі; бір "фурлонг" ұзындығында және бір "таяқ" енінде; 40 шаршы "таяқ". Руд кейде көне контекстерде акр деп те аталатын. Акр 4,047 м² Бір тізбек (төрт таяқ) ені және бір фурлонг ұзындығы бар жердің ауданы. Фурлонгтың дәстүрлі ұзындығы елден елге өзгеше болғандықтан, акр да әр түрлі болды. Англияда акр, Шотландияда және Ирландияда – бұл саксондық бірлік, яғни "дала" деген мағынаны білдіреді. Боват 6 га Бір өгіздің бір жылда жыртуға болатын жердің ауданы (осыған өгіздік жер де дейді). Шамамен 15 акр немесе карукаттың 1/8 бөлігі. Виргейт 12 га Бір жыл ішінде екі өгіздің жыртуға болатын жері. Шамамен 30 акр (осыған аулалық жер де дейді). Карукат 49 га Бір жыл ішінде сегіз өгізден тұратын топтың жыртуға болатын жері (осы жерді жырту немесе карв деуге болады). Шамамен 120 акр.
Әкімшілік бірліктер
Төрттен сегіз боватты жасырыңыз. Боват – жердің ауданы емес, өнімділігінің өлшемі, ол бір шаңырақтың күнкөрісіне жеткілікті егістік жердің мөлшерін анықтау үшін, сондай-ақ салық салу мақсатында қолданылған. Батырдың ақысы – бес боваттан тұрады. Батырдың ақысынан соғыс кезінде оның жасағына толық жабдықталған бір әскерді беру күтілген. Жүз немесе вапентэйк – әкімшілік мақсаттар үшін топтастырылған жүз боваттан тұрады.
Көлем
Көптеген сыйымдылық өлшемдері галлонның бөлшектері немесе еселері ретінде түсіндірілді. Мысалы, кварт – галлонның төрттен бір бөлігі, ал пинт – кварттың жартысы, яғни галлонның сегізден бір бөлігі. Бұл қатынастар галлонның нақты көлеміне қарамастан қолданылды. Галлонның анықтамасы уақыт өте келе өзгеріп қана қоймай, сонымен қатар бір уақытта болған бірнеше түрлі галлон болды. Мысалы, 231 куб дюйм көлемді шарап галлоны (АҚШ галлонының негізі) және 282 куб дюйм көлемді сыра галлоны, императорлық галлон орнатылғанға дейін көптеген ондаған жылдар бойы қолданылып келді. Яғни, сыраның бір пинті мен шараптың бір пинті бірдей көлемде болмаған. Алайда, сұйық унция сияқты кейбір өлшемдер галлонның бөлшегі ретінде анықталған жоқ. Сондықтан, императорлық галлон орнатылғанға дейін пинттер мен кварттар сияқты өлшемдерді унциялармен дәл анықтау әрқашан мүмкін болған жоқ.
Химия
Сұйық түйіршік 62 °F температурада және 30 inHg қысымда дистильденген судың 1 түйіршігінің көлемі. Осы шамада судың тығыздығы ≃ 0,9988 г/мл (438,0 немесе 1,001) болады, сондықтан: = 1,096 имперлік минимум = 0,06488 мл немесе шамамен бір тамшы.
= 1.096 imperial minim = .06488 ml or approximately a drop.
Салмағы
Авоирдупои, Троя және Аптекарь салмақ жүйелерінің барлығы бірдей ең кішкентай өлшем бірлігін – дәнды бөлісті; бірақ олар драм, унция және фунттағы дән саны жағынан ерекшеленеді. Бұл дән арпаның ортаңғы бөлігінен алынған дәннің салмағы ретінде заңмен белгіленген. Сонымен қатар, бидайдың да кішкентай дәнегі болған, ол 3/4 (арпа) дәнге тең немесе шамамен 48,6 миллиграммды құрады. Авоирдупои фунты ақырында 7000 дәнге стандартталды және Аптекарь немесе Тауэр салмағына бағынбаған барлық тауарлар үшін қолданылды.
Қашықтықтан
+ Теңдес ағылшын бірлігі SI ("Метрикалық") қатынасыДән (gr) ≈64.80 мг 1/7000 фунт Драм/драхм (dr) ≈1.772 г он алтыдан бір унция (бәлкім, ежелгі грек тиынындағы күмістің салмағы ретінде пайда болған) Оунция (oz) ≈28.35 г 1 oz = 16 dr = 437.5 дән Фунт (lb) ≈453.6 г 1 lb = 16 oz = 7000 дән ('lb' ежелгі римдік бірліктің аббревиатурасы) [[Ежелгі римдік өлшем бірліктері#Салмақ) Тас (st) 6.35 кг 1 st = 14 lb (басқа мәндер үшін Тас (бірлік) қараңыз) Шаршы (qr) 12.7 кг 1 qr = 1/4 cwt, немесе 2 st, немесе 28 lb Жүздік (cwt) 50.8 кг 1 cwt = 112 lb, немесе 8 st Тонна 1.016 тонна 1 тонна = 20 cwt, немесе 2240 lb Шеге (nail) 3.175 кг 1 шеге = 1/16 cwt = 7 lb Гвоздь (clove) ? 7 lb (жүн) немесе 8 lb (ірімшік) Тод 12.7 кг 1 tod = 2 st = 1/4 cwt
Троя мен мұнара
Троя және Тауэр фунттары және олардың бөлімшелері монеталар мен құнды металдар үшін қолданылды. Ерте англосаксон фунтына негізделген Тауэр фунты, 1526 жылғы жарлықта монета жасау мақсаты үшін Тауэр фунтының орнына Троя фунтын пайдалану талап етілген кезде Троя фунтымен алмастырылды. Тауэр фунтының ешқандай стандарты сақталмаған. VIII ғасырда Мерсияның Оффасы құрған фунт стерлинг (немесе "стерлингтердің фунты") – бұл 240 күміс пенни жасауға жеткілікті мөлшердегі стерлинг күмісі.