Кіріспе

Мұхит жүгінің түрі, онда жөнелтілімдер белгілі бір кесте бойынша жүзеге асырылады. Жалпы, пакет саудасы – кемемен немесе қайықпен жүргізілетін тұрақты жүк, жолаушы және пошта тасымалы. Осы кемелерді «пакет кемелер» немесе «пакет қайықтар» деп атайды, себебі олардың бастапқы қызметі пошта тасымалдау болған. «Пакет кемесі» бастапқыда британдық елшіліктерге, колониялар мен бекіністерге пошта пакеттерін жеткізу үшін қолданылған. Теңіз көлігінде пакеттік қызмет – жүк пен жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асыратын тұрақты, жоспарланған қызмет. Бұл қызметке қолданылатын кемелер пакеттік кемелер немесе пакеттік қайықтар деп аталады. Осы саладағы теңізшілер пакетшілер деп аталады, ал бұл іс пакет саудасы деп танылады. «Пакет» сөзі шағын жұмсақ пакетті білдіруі мүмкін, бірақ бастапқыда – жедел жеткізілуге тиіс маңызды хаттар немесе құнды заттардың жиынтығын білдірген. Француз тіліндегі «paquebot» термині ағылшын тіліндегі «packet boat» терминінен шыққан, бірақ ол үлкен мұхит лайнерін білдіреді. Бұл мағынасы пакет саудасындағыдай, жолаушыларды тасымалдайтын кез келген тұрақты кемені білдіруге дейін кеңейді. «Пакет» сөзі көбінесе бағытына қарай, мысалы, «Сидней пакеті» немесе күш түріне қарай, мысалы, «бу пакеті» деп өзгертіледі.

Тарих

Көптеген мемлекеттер, өркениеттер мен ұйымдар жоғары құнды тауарлар, әсіресе құпия хат-хабарлар мен алтын-көмістер үшін пошта жүйелерін құрды. Соғыс кезінде тұрақты жүк тасымалы әскери кемелер мен қарақшылардың шабуылына ұшырады, ал бейбіт уақытта да кейбір бағыттарда қарақшылар қауіп төндіретін. 1829 жылы пират Мансел Алькантра «Топаз» пакет кемесін басып алып, тонағаннан кейін экипажын өлтірді. Ұлыбританияда Пошталық пакет қызметі мемлекеттік құжаттарды шетелге тасымалдау үшін кішкентай, жылдам, жеңіл қаруланған кемелерді пайдаланды. Бұл қызмет Тюдор дәуірінен бастап 1823 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін Адмиралтейство қызметті басқару жауапкершілігін өз мойнына алды. Француз революциясы мен Наполеон соғыстары кезінде пакет кемелері ақшалай сыйлық іздеген қарақшылар мен әскери кемелердің нысанасы болды. Кейбіреулері қолға түскенімен, басқалары қарсы тұрды. 1850 жылдары Пошта кеңсесі келісімшарт тасымалдаушыларын пайдалануға көшті. Шетелдік колониялары бар басқа еуропалық мемлекеттер де пакеттік пошта жүйелерін дамытты. Бірақ уақыт өте келе коммерциялық пароходтар тұрақты халықаралық рейстерді бастады және поштамен қатар жолаушылар мен құнды жүктерді тасымалдауға үкіметтермен келісімшарт жасасты. Олардың қызметі «Packet» атауын сақтап қалды.

Қара доп сызығы

1818 жылы "Блэк Болл" желісінің кемелері Ұлыбритания мен АҚШ арасында белгілі бір кесте бойынша жүйретін рейстерді бастады. Бұл "пакет кемелері" (пошта "пакеттерін" жеткізгендіктен осылай аталған) қатаң кестелерін сақтауымен әйгір болды. Мұндай қатаңдық теңізшілерге қатыгездікпен қарауға әкеп соқты, соның салдарынан кемелер "қанды қайықтар" деп аталды. Алғашқы "Блэк Болл" желісін Нью-Йорк квакерлерінің тобы құрған, бірақ кейін Ливерпульдік Джеймс Бэйнс құрған қарсылас компания, сол атаумен алғашқы компанияның наразылығына қарамастан, өзін "Блэк Болл" желісі деп атады.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та "пакет саудасы" термині көбінесе Еуропа және Африкамен (әсіресе Кабо-Вердемен) сауда жасаған Атлант (немесе Батыс) мұхитының жүк тасымалдау кемелеріне қатысты қолданылады. Ішкі пайдалануға арналған, кішірек пакет қайықтары 19 ғасырда ішкі пошта тасымалы мен жоспарлы қызметтер үшін, мысалы, Нью-Йорк штатында саяхат уақытын екі есеге қысқартқан Эри каналы сияқты өзендер мен каналдарды пайдалану үшін де кеңінен қолданылды; сондай-ақ Пенсильвания каналы, Джеймс және Канахва каналдары, және кеме жүзе алатын өзендерде пайдаланылды. 18 ғасырда Еуропа мен Америка арасында жүк, жолаушылар және пошта тасымалдайтын кемелер тек толық жүктелгенде ғана теңізге шығатын. 19 ғасырдың басында Америкамен сауда-саттық жиілеген сайын, кестеге сәйкес келу маңызды міндетке айналды.

Австралия

Ван Дименс жерінде (1812 жылы) салынған алғашқы теңіз кемесі Генриетта Пакет деп аталды, себебі ол Хобарт, Тасмания және Сидней, Жаңа Оңтүстік Уэльс арасында тұрақты жолаушылар тасымалын жүзеге асырды. 1830 жылдардан бастап "бу пакеті" термині, кем дегенде теориялық тұрғыдан, тұрақты және сенімді қызмет ұсынған алғашқы бу кемелеріне қолданыла бастады. Бүгінде Австралиядағы көптеген жағалау мекемелері осы атауды сақтап, "Бу пакеті тавернасы" немесе "Бу пакеті қонақ үйі" деп аталады. Ұлыбритания мен Австралия арасында пошта тасымалын жүзеге асырған жылдам желкенді кемелер мен алғашқы бу кемелері де "пакеттер" деп аталды. Олардың ішінде Джеймс Бейнстің Black Ball Line және Orient Line компанияларына қарасты бірнеше кемелер болды.

Нидерланды

15 ғасырдың аяғынан 16 ғасырдың ортасына дейін голландтық "бертварт" жүйесі дамыды, ол негізінен ішкі су жолдарындағы кеме қатынасы үшін қолданылатын ұқсас жүйе болды. "Бертварт" кемелері жолаушыларды, малды және жүктерді белгіленген бағамен, белгілі маршруттармен және кесте бойынша тасымалдады. Қалалар ұйымдастырған бұл жүйе келесі ғасырда кең және сенімді желіге айналды. Кейбір қалалар халықаралық (теңіз) байланыстарын да ұйымдастырды. 19 ғасырдың екінші жартысында билік араласуын тоқтатты, соның салдарынан көптеген бу кеме компаниялары пайда болды, олар да осы сияқты қызметтер ұсынды. Бірқатары тек жүк пен мал тасымалдады, ал кейбіреулері негізінен жолаушылар тасымалымен айналысты, қоғамдық көліктерге ұқсап кетті. Олар өз қызметін "бертварт" деп атады немесе кейде "Alkmaar Packet" сияқты "пакет" сөзін пайдаланды.

Қырғызстан

Кит аулаудың және бірнеше жергілікті құрғақшылықтың салдарынан Кабо-Вердеден Америкаға, ең әсіресе Массачусетс штатының Нью-Бедфорд қаласына айтарлықтай көші-қон болды. Бұл көші-қон екі аймақ арасында берік байланыс құрды. 19 ғасырдың басы мен ортасында Жаңа Англия мен Кабо-Верде арасында қарқынды сауда қатынастары дамыды.

Қазіргі заман

XXI ғасырда АҚШ пошта қызметі Қытай поштасымен, Гонконг поштасымен және Корея пошта қызметімен жасалған келісім арқылы Шығыс Азия мен АҚШ арасындағы интернет-сауданы қолдау мақсатында ePacket жеткізілімін ұсынды. Осы елдердегі сатушылар американдық тұтынушыларға тікелей тауар сата алады, бұл ретте жеткізу бағасы көбінесе АҚШ-тың ішкі сатушылары сол пакетті жеткізу үшін төлейтін бағадан да төмен болады. Осы төмен бағалар мен шетелден импортталатын тауарларға қорғаушы тарифтердің жоқтығы осы қызметті әңгімеге толы етеді, себебі ол, әсіресе материктік Қытай мен Гонконгтағы шетелдік сатушыларға, дамып келе жатқан онлайн нарықта бәсекелестік артықшылық береді. USPS қытайлық почта қызметтерімен бағаны тиімді келіссөздер арқылы анықтау мүмкін еместігіне шағымданып, 2013 жылдан бастап әр жыл сайын миллиондаған доллар зиян көріп отыр.