Кіріспе

КСРО Футбол Федерациясы (Федерация футбола СССР) – Кеңес Одағында футболды басқарушы ұйым және 1972 жылдан бастап елдегі футболдың басты басқарушы органы. Федерация 1934 жылдың соңында КСРО Жоғары Дене шынықтыру Кеңесінің (Высший Совет Физической Культуры, ВСФК) шешімімен, оның футболды басқаратын спорт бөлімі ретінде құрылған. Бұл ұйым 1946 жылы ФИФА-дан мойындау алған жалғыз мекеме болды.

Тарих

Бұрынғы Ресей империясында Кеңес үкіметі орнағаннан кейін, оның барлық бұрынғы шетелдегі байланыстары тоқтатылды. Дегенмен, елдегі футбол өмірі тоқтап қалған жоқ. 1920 жылдың шілдесінде Ресей КФСР-інің бірінші чемпионаты өтті, оны Мәскеу қаласының біріккен командасы жеңіп алды. Кеңес Одағындағы спортты басқару және ұйымдастыру жөніндегі жалпы басқару 1920 жылы құрылған Бүкілодақтық дене шынықтыру кеңесіне (ВСФК) жүктелді. 1923 жылдың қыркүйегінде Кеңес Одағының бірінші чемпионаты өтті, оны Мәскеу командасы Петроград командасынан жеңіске жеткізді. Николай Семашко ВСФК төрағасы болып тағайындалғаннан кейін, оның және "Қызыл Спорт Интернының" төрағасы Николай Подвойский арасында қақтығыс туды. Кейін бұл дауға басқа да бірнеше топтар қосылды, олардың ішінде 1922 жылдан бері Подвойскийге қарсы болған комсомол (Всевобуч кезінде) және түрлі кәсіподақтар бар еді. 1928 жылдың тамызында Мәскеуде бірінші Спартакиада өтті (КСРО халықтарының Спартакиадасымен шатастырмау керек), оның құрамында футбол турнирі де болды. 1934 жылдың 27 мамырында "Құрметті спорт шебері" атағы тағайындалды және сол жылы сегіз футболшыға берілді. 1934 жылдың 27 желтоқсанында Кеңес Одағының Орталық Атқару Комитетінің (ЦИК КСРО) Бүкілодақтық дене шынықтыру кеңесі (ВСФК) елдегі футбол шараларын басқару үшін арнайы қоғамдық ұйым – КСРО Футбол секциясын құрды. Бұған қоса, тікелей Кеңес үкіметіне бағынышты Кеңес Спорт Комитетінің Футбол басқармасы да жұмыс істеді.

Кейінгі тарих

1936 жылы КСРО футбол секциясы 8 командадан тұратын төрт иерархиялық топты (лигаларды) енгізетін Ерікті спорттық қоғамдар (ДСО) және агенттіктер командалары арасындағы чемпионат ретінде Кеңес Жоғарғы Лигасын құрды. 1937 жылғы 22 шілдеде ЦИК КСРО алғаш рет 38 үздік совет спортшысына марапаттауды тапсырды, олардың ішінде 12 футболшы болды. Футболшылар арасында Ленин орденімен марапатталған алғашқы адам Николай Старостин болды. Еңбек Қызыл Ту орденімен Александр Старостин мен Сергей Ильин, тағы тоғыз ойыншы Құрмет белгісі орденімен марапатталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1941–1944), негізгі футбол жарыстары тоқтатылды, бірақ бірнеше аймақтық жарыстар өтті. 1944 жылғы тамызда Кеңес Одағы нацистік Германияның басып алуынан босаған кезде, келесі ұлттық кубок жарысы соғыстан кейінгі алғашқы ресми футбол шарасы ретінде өтті. 1946 жылғы шілдеде КСРО футбол секциясы ФИФА-ға Югославия мен Чехословакияның кеңестік сателлит мемлекеттерінің делегаттарының ұсынысы бойынша қабылданды, ал 1947 жылғы 27 қыркүйекте КСРО ФИФА вице-президентінің тұрақты орындығына ие болды, оны Валентин Гранаткин атқаратын болды. Алайда, Кеңес Одағының негізгі ұлттық футбол құрамасы 1958 жылға дейін ФИФА әлем чемпионатына қатыса алмады. Бірінші тағайындалған жаттықтырушы Борис Аркадиев болды, ол 1952 жылы команданы Хельсинкидегі Олимпиада ойындарына бастап барды. Кейіннен ол және басқа да бірнеше футбол мамандары Иосиф Сталин тарапынан команданы саботаждады деп айыпталды, ол турнирдің 1/16 финалында жеңіліске ұшырады. 1957 жылғы қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумы В.Б.Бобров пен Л.Яшинге спорттағы жетістіктерін еске алу үшін Ленин орденімен марапаттады. 1959 жылғы мамырда КСРО футбол секциясы КСРО футбол федерациясы болып қайта құрылды. 1960 жылы Кеңес Одағының ұлттық құрамасы Югославия құрамасын қосымша уақытта 2:1 есебімен жеңіп, бірінші континенттік чемпионатты жеңді. 1963 жылы Лев Яшин "Алтын доп" марапатына ие болған алғашқы кеңестік ойыншы болды. 1965–66 маусымда алғаш рет совет футбол клубтары Еуропалық халықаралық футбол жарыстарында дебют жасады. 1972 жылы КСРО футбол федерациясы Мемлекеттік спорт комитетінің (Госкомспорт) мемлекеттік агенттігіне айналды. Алайда, Гранаткин Футбол федерациясының төрағасы болып қала бергендіктен, бұл қайта ұйымдастыру ФИФА-ның көп назарын аудармады. "Динамо" (Киев) 1975 жылғы Еуропа кубогының жеңімпаздары кубогының финалында "Ференцваросты" 3:0 есебімен жеңген кезде Еуропа клубтарының кубогын жеңген алғашқы кеңестік клуб болды. 1992 жылғы 8 ақпанда федерация жаңадан құрылған Ресей футбол одағының (РФО) бас ассоциациясы ретінде танылды. Сол жылдың шілдесінде ФИФА атқару комитеті Кеңес федерациясының ресейлік футбол одағы ретінде жалғасуын растады және оны жаңа атау мен жарғы бойынша қайта қабылдады.