Кіріспе

Дыбыс энергиясын қолдану зертханалық процедурасы. Соникация – бұл өсімдіктерден, микротоқыршақтардан және теңіз балдырмаларынан бірнеше қосылыстарды алу сияқты мақсаттар үшін сынамадағы бөлшектерді қоздыруға дыбыс энергиясын қолдану амалы. Әдетте 20 кГц-ден жоғары ультрадыбыстық жиіліктер қолданылады, сондықтан бұл процеске ультрадыбыстау немесе ультра соникация да делінеді. Зертханада оны әдетте ультрадыбыстық ванна немесе ультрадыбыстық зонд арқылы қолданады. Қағаз өндіріс машинасының ішінде ультрадыбыстық фольга целлюлоза талшықтарын тегіс таратып, қағаздың беріктігін арттырады.

Әсерлер

Соникацияның химиялық және физикалық тұрғысынан көптеген әсерлері бар. Химиялық жүйелерге дыбыстық толқындардың әсерін түсінумен айналысатын ғылыми сала сонохимия деп аталады. Ультрадыбыстың химиялық әсері молекулалық түрлермен тікелей өзара әрекеттесуден туындамайды. Зерттеулер көрсеткендей, молекулалық деңгейдегі химиялық түрлермен акустикалық өрістің тікелей байланысы сонохимияны немесе сонолюминесценцияны түсіндіре алмайды. Керісінше, сонохимияда дыбыс толқындары орта арқылы таралып, қысым өзгерістерін және қуыстардың пайда болуын тудырады, олар өсіп, күйрейді, дыбыс толқындарын механикалық энергияға айналдырады. Бұл нанокристалдар, липосомалар және балауыз эмульсиялары, сондай-ақ сарғыш суларды тазарту, газсыздандыру, теңіз балдырлары полисахаридтерін алу, биоотын өндіру, шикі мұнайды күкіртсіздендіру, жасушаларды бұзу, полимерлер мен эпоксидті өңдеу, жабысқақты азайту және көптеген басқа да процестерде қолданылады. Ол фармацевтика, косметика, су, тағам, боя, лак, қаптама, ағаш өңдеу, металл өңдеу, нанокомпозиттер, пестицидтер, отын, ағаш өнімдері және тағы басқа көптеген салаларда қолданылады. Соникация молекулалық өзара әрекеттесуді бұзу арқылы еріту жылдамдығын арттыруға қолданылады. Бұл әсіресе сынаманы араластыру мүмкін болмаған жағдайларда, мысалы, ЯМР (NMR) пробиркаларында тиімді. Сонымен қатар, ол кейбір химиялық реакциялардың өтуіне қажетті энергияны қамтамасыз ету үшін де қолданылуы мүмкін. Соникация сұйықтықты вакуумда соникациялау арқылы сұйықтықтағы еріген газдарды (газсыздандыру) алу үшін қолданылады. Бұл мұздату-еріту және газбен шаю әдістеріне балама болып табылады. Биологиялық қолданымдарда соникация биологиялық материалды бұзуға немесе белсенділігін жоюға жеткілікті болуы мүмкін. Мысалы, соникация көбінесе жасуша мембраналарын бұзып, жасуша ішіндегі мазмұнды босату үшін қолданылады. Бұл процесс сонопорация деп аталады. Кішкентай бір қабатты везикулалар (SUV) ірі көп қабатты везикулалардың (LMV) дисперсиясын соникациялау арқылы жасалуы мүмкін. Соникация ДНК молекулаларын фрагменттеу үшін де қолданылады, онда соникацияның қысқа мерзімдеріне ұшыраған ДНК кішірек фрагменттерге бөлінеді. Нанотехнологияда нанобөлшектерді сұйықтықта тегіс тарату үшін соникация жиі қолданылады. Сонымен қатар, ол микрондық өлшемдегі коллоидты бөлшектердің агломераттарын бұзу үшін де қолданылады. Соникация кристалдану процестерін бастау және тіпті полиморфты кристалдануды бақылау үшін де қолданылуы мүмкін. Ол антиеріткіштік тұнбаларға (кристалдануға) араласуға және кішкентай кристалдарды бөліп алуға көмектеседі. Соникация – бұл үстіңгі бетке жабысқан бөлшектерді босату үшін қолданылатын ультрадыбыстық тазалау механизмі. Зертханалық ғылыми қолданымдардан басқа, соникалық ванналар көз айнектер мен әшекейлерді тазалау үшін де қолданылады. Соникация тағам өнеркәсібінде де қолданылады. Негізгі қолданысы – қымбат эмульгаторларды (майонез) үнемдеу үшін дисперсиялау немесе сүзгілеу процестерін (өсімдік майы және т.б.) жылдамдату. Ликерлер мен басқа да алкогольді сусындарды жасанды түрде ескірту үшін соникациямен тәжірибелер жүргізілді. Топырақ үлгілері көбінесе топырақ агрегаттарын бөлшектеу үшін ультрадыбысқа ұшыратылады, бұл топырақ агрегаттарының әр түрлі құрамдас бөліктерін (әсіресе топырақ органикалық заттарын) қатал химиялық өңдеуге ұшыратпай зерттеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, топырақтан микротамырларды алу үшін де соникалық өңдеу қолданылады. Экстракция үшін ультрадыбыстық ванна немесе ультрадыбыстық зонд жүйесі қолданылады. Мысалы, осы әдіс соядан изофлавондарды, ал бидай қабығынан және кокос қабығынан фенолды қосылыстарды алу үшін ұсынылды. Нәтижелер әр шикізат пен еріткіш үшін әр түрлі және басқа экстракция әдістеріне байланысты. Акустикалық немесе ультрадыбыстық кавитация – ультрадыбыс көмегімен экстракцияның жұмыс принципі.