Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезияның гамелан музыкасында қолданылатын музыкалық аспап.
Indonesian musical instrument used in Gamelan
Гендер – бали және яван гамелан музыкасында қолданылатын металлофонның бір түрі. Ол бамбук немесе металлдан жасалған резонатордың үстінде ілінетін 10-дан 14-ке дейін реттелген металл тақталардан тұрады, оларды ағаш дискілерден (Бали) немесе жұмсақ ағаш дискілерден (Жава) жасалған соққышпен соғады. Әрбір тақта әртүрлі биіктіктегі нота болып табылады және көбінесе екі октавадан сәл астам ауқымды. Октаваға бес нотадан келеді, сондықтан жеті ноталық пелог шкаласында кейбір ноталар патетқа сәйкес қалдырылады. Көптеген гамелан ансамбльдері үш гендерді қамтиды: слендроға арналған, пелог патет нем және лимаға арналған, және пелог патет барангқа арналған. Гендер балилік гангсаға ұқсас, оның әрбір тақтасының астында жеке резонаторы бар, сондай-ақ саронға да ұқсас, ол төменгі резонатор болғанымен, реттелген металл тақталар жиынтығына ие. Бұл аспап жавалық слентемге де ұқсас, бірақ оның тоны төменірек және ноталары аз. Екі қолдың мелодиясы кейде параллель қозғалыспен ойнатылады, бірақ көбінесе контрапунктпен. Гендер барунгты екі соққышпен ойнағанда, гамелан аспаптарының көпшілігі үшін маңызды соққышпен дыбысты басу техникасы қиынға соғады. Соққан ноталарды бірден сол қолмен басу керек. Бұл кейде соққышты бұрыштап ойнату арқылы мүмкін болады (бір тақтаны басып, екіншісін ойнату), бірақ кейде қысқа үзіліс қажет болуы мүмкін.
A gendèr is a type of metallophone used in Balinese and Javanese gamelan music. It consists of 10 to 14 tuned metal bars suspended over a tuned resonator of bamboo or metal, which are tapped with a mallet made of wooden disks (Bali) or a padded wooden disk (Java). Each key is a note of a different pitch, often extending a little more than two octaves. There are five notes per octave, so in the seven note pélog scale, some pitches are left out according to the pathet. Most gamelans include three gendèr, one for sléndro, one for pelog pathet nem and lima, and one for pelog pathet barang. The gendèr is similar to the Balinese gangsa, which also has an individual resonator under each key, and the saron, which, although trough resonated, does have a set of tuned metal bars or keys. It is also similar to the Javanese slenthem, which is pitched lower and has fewer notes. The melodies of the two hands sometimes move in parallel motion, but often play contrapuntally. When playing gendèr barung with two mallets, the technique of dampening, important to most gamelan instruments, becomes more challenging, and the previously hit notes must be dampened by the same hand immediately after the new ones are hit. This is sometimes possible by playing with the mallet at an angle (to dampen one key and play the other), but may require a small pause.
Гендер түрлері
Гамеланның кейбір түрлерінде екі гендер қолданылады, екеуі де шамамен екі жарым октаваны қамтиды: гендер барунг және гендер панерус, екіншісі біріншісінен бір октава жоғары дыбысталады. Гамелан Суракартада гендер панерус ситтерге ұқсас үлгідегі мелодиялық өрнектің бір жолын орындайды. Гендер барунг баяу, бірақ күрделі мелодиялық өрнектерді орындайды, онда оң және сол қолдың жеке мелодиялық сызықтары кемпиюнг (шамамен квинта) және гембянг (октава) интервалдарында бірігеді. Гендердің үш мөлшері бар: jegogan (ең ірісі), jublag және penyacah. Он таяқшадан тұратын гендер жұбы гийинг деп аталады.
In some types of gamelan, two gendèrs are used, both spanning approximately two and a half octaves, the gendèr barung and the gendèr panerus, pitched an octave higher than the other. In Gamelan Surakarta, the gendèr panerus plays a single line of melodic pattern, following a pattern similar to the siter. The gendèr barung plays a slower, but more complex melodic pattern that includes more separate right and left hand melodic lines that come together in kempyung (approximately a fifth) and gembyang (octave) intervals. The three sizes of gendèr are called jegogan (the largest), jublag, and penyacah. A pair of ten bar gendèr are called giying.
Биік және жұмсақ ойнату стилі
Гамелан екі түрлі ансамбль түрінде ойнайды: күшті ойнайтын ансамбль және үнсіз ойнайтын ансамбль. Гендер екі стильде де қолданылады. Үнсіз ойнау стиліне гамбанг, селемпунг, ребаб, гендер панерус және гендер барунг сияқты дауыстар мен аспаптар кіреді. Күшті ойнау стиліне тек гонг агенг, сием, кемпул, кенонг, кетхук, кемпянг, енгук кемонг, бонанг отбасы, сарон отбасы, гендер слентем, кендханг отбасы және бедхуг сияқты аспаптар жатады. Гендердің екі түрі де селехті кеңейтетін, жартылай импровизацияланған үлгілерді – ценгкокты орындайды. Бұл үлгілер салыстырмалы түрде бекітілген, бірақ туындының стиліне, патетіне, ирамасына және көңіл-күйіне, сондай-ақ орындаушының шеберлігіне қарай өзгертілуі мүмкін. Гендерге арналған ценгкок репертуары басқа аспаптарға қарағанда көбірек дамыған және ерекше. Сондай-ақ, гендер барунг, әсіресе ребаб болмаған жағдайда, бөлімдерді немесе ираманы өзгерту туралы сигнал бере алады, себебі ребаб әдетте ансамбльге жетекшілік етеді. Ол туындының букасын да ойната алады.
The gamelan plays in two different ensemble types: loud playing ensemble and soft playing ensemble. The gendèr is used in both styles. The soft playing style includes voices and instruments like gambang, celempung, rebab, gendèr panerus, and gendèr barung. The loud playing styles only include instruments like gong ageng, siyem, kempul, kenong, kethuk, kempyang, engkuk kemong, bonang family, saron family, gendèr slenthem, kendhang family, and bedhug. Both types of gendèr play semi improvised patterns called cengkok, which generally elaborate upon the seleh. These are relatively fixed patterns, but can be varied in a number of ways to suit the style, pathet, irama, and mood of the piece, as well as the skill of the performer. The cengkok repertoire for gendèr are more developed and specific than those for most other elaborating instruments. Similarly, the gendèr barung is likely to give cues for changing parts or irama, especially in the absence of a rebab, which usually leads the ensemble. It may also play the buka of a piece.