Кіріспе

Португалиялық Тереза (Teresa немесе Tereza, tɨˈɾezɐ; Ескі португал тілінде: Tarasia; 1151–1218) – Фландрия графы Филипп I-ге тұрмысқа шығып, Фландрия графинясы және Бургундия графы Одо III-ге тұрмысқа шығып, Бургундия герцогинясы болған. Ол Португалия королі Афонсу I мен Савойялық Матильданың қызы еді. 1172 жылдан 1173 жылға дейін әкесі Португалия королі Афонсу I ауырған кезде ағасымен бірге Португалияның регенті ретінде қызмет етті, ал 1191 жылы күйеуінің қайтысынан кейін және оның мұрагері таққа отырған аралық кезеңде Фландрияның регенті болды.

Португалияның регенті

Тереза – Португалия королі Афонсу I мен Савойя патшасы Матильданың қызы еді. Тереза, оның ағасы Санчо және апасы Урака – Афонсо мен Матильданың ересек жасқа жеткен жалғыз балалары болды. Әкесінің әжесі, графиня Терезаның құрметіне аталған ол король Афонсу I-нің сүйікті қызы болған. Әкесі ауырған кезде Санчо бірінші кезде регенттік билікті жалғыз өзі жүргізді, бірақ 1172 жылдан бастап үкіметті Терезамен бөлісті. Сол кезде Афонсо Терезаға тақ мұрагерлігін беруді ойластыра бастады, ал 1173 жылы Санчо мен Терезаны бірдей мұрагерлер деп жариялады. Афонсоның ауруы күшейген сайын, оның балаларының рөлі де артты. Санчо әскери мәселелермен айналысты, ал Тереза әкімшілік қызметтерді өз мойнына алды. Таққа жақындығы мен тәуелсіздігін жоғалту қаупі болғандықтан, Иберия ақсүйектерінің бірімен некелесуге келіспеді. Сөйтіп, Тереза ұзақ уақытқа дейін отбасылық өмір құрмай қалды.

Фландрия графесі

1183 жылы Фландрия графлығынан елшілер келіп, Терезаның қолын граф Филиппен некелеуге сұрады. Мүмкін, оның есімін айту қиын болғандықтан, ол Матильда деп танылды. Оның үйлену тойы (Турнай соборында, Брюггеде) Филиптің бірінші әйелі Вермандоилік Елизаветаның қайтысынан кейін болды, себебі Филипке мұрагер қажет еді, осылайша оның графлығы француз қолына өтпеуі керек еді. Өз кезегінде, жаңадан құрылған Португалия Фландриямен маңызды одақ құрып, Еуропалық мойындауға қол жеткізді. Тереза айтарлықтай қалыңдық әкелді, бұл Филипке Франциямен соғысын тағы бірнеше жылға жалғастыруға көмектесті, содан кейін 1186 жылы бейбітшілік орнатылды. Терезамен бірге Фландрияға португалиялық иммигранттардың (көбінесе саудагерлер) да келді. Тереза Еуропаның ең сәнді сарайларының бірінде өмір сүрді, онда Филипп Артур туралы әйгілі очерктер циклының авторы, сондай-ақ әдебиеттегі Киелі Грааль тақырыбының негізін қалаушылардың бірі – Кретиен де Труаға демеушілік жасады. Алайда, Вермандоилік Елизавета сияқты, Тереза бала тумады, ал Филип қайтыс болғаннан кейін графтық оның қарындасы Маргарет I мен күйеуі Бальдуин VIII-ге өтті. 1191 жылдың тамызында Филипп қайтыс болғаннан кейін, Тереза Оңтүстік және жағалау Фландриясындағы кең аумақты иеліктерінің арқасында, қайын сіңілісі мен күйеуінің билігіне қарсы тұруға жеткілікті күшке ие болды, иеліктерінде салықтарды көтеріп, халық арасында наразылық тудырып, Маргарет пен Бальдуиннің мұрагерлігіне қарсы шыққан ақсүйектердің жетекшісіне айналды, бірақ мойынсұнуға мәжбүр болды.

Бургундия герцогинясы

1193 жылы Тереза тағы да үйленді, бұл жолы Бургундия герцогы Одо III-ке. Екінші некесінен бала тумағандықтан, герцог оны тастап, Вергилік Алисаға үйленді. Ол Фландрияға қайтып келді және немере інісі Фердинандты Маргарет I мен Балдуин VIII-дің немересі, Фландрия графинясы Иоаннаға үйлендіруде маңызды рөл атқарды. Тереза Верн маңындағы батпаққа көлігі құлап, суға батып қайтыс болды. Ол әр жылдары Брюггеде еске алынады.