Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалияның тарихи монархиялары
Historical monarchies of Portugal
Бұл 1139 жылы Португалия Корольдігінің құрылуынан бастап, Португалия монархиясының жойылуымен және 1910 жылғы 5 қазандағы революция нәтижесінде Португалия Республикасының құрылуына дейін билік еткен португалиялық монархтардың тізімі. Португалия шамамен 800 жыл монархиялық мемлекет болған кезеңде патшалар түрлі атақтар мен дәрежелерге ие болды. Португалияның екі патшасы – Фердинанд I және Афонсу V – Кастилия тағына талап етуді жариялады және осы талаптарын қамтамасыз ету үшін соғыстар жүргізді. Фердинанд I 1369 жылы Галисияның патшасы ретінде мойындалды, бірақ оның аймақтағы үстемдігі ұзаққа солмады. Габсбург әулеті билікке келгеннен кейін Испания, Неаполь және Сицилия патшалары Португалия патшалары да болды. Браганса әулеті португалиялық тәжге көптеген атақтар әкелді, олардың кейбіреулері құрметті болды, мысалы, «Rex Fidelissimus» (Ең адал патша) атағының берілуі, сондай-ақ Бразилия королі және кейіннен Бразилия императоры сияқты патшалық атақтар. 1910 жылы Португалия монархиясы құлағаннан кейін, «Солтүстік монархиясы» деп белгілі бір революция кезінде Португалия монархияны қайта орнатуға талпыныс жасады, бірақ бұл әрекет жойылғанға дейін бір ай ғана сақталды. Мануэль II қайтыс болғаннан кейін Браганса әулетінің Мигелист тармағы Португалия тағына үміткер атанды. Олардың барлығы монархистік топтар тарапынан Португалияның патшасы деп жарияланды. Португалия монархтарының барлығы бір түбірден – Португалияның Афонсу I-нен тараған, бірақ тікелей туыстық желілер кейде үзіліп қалды. Бұл Португалияны басқаруға әртүрлі патшалық үйлердің келуіне әкелді, бірақ олардың барлығы португалиялық патшалық әулеттен шыққан. Бұл үйлер:
This is a list of Portuguese monarchs who ruled from the establishment of the Kingdom of Portugal, in 1139, to the deposition of the Portuguese monarchy and creation of the Portuguese Republic with the 5 October 1910 revolution. Through the nearly 800 years in which Portugal was a monarchy, the kings held various other titles and pretensions. Two kings of Portugal, Ferdinand I and Afonso V claimed the crown of Castile and waged wars in order to enforce their respective claim. Ferdinand I managed to be recognized as King of Galiza, in 1369, although his dominance of the region was short lived. When the House of Habsburg came into power, the kings of Spain, Naples, and Sicily also became kings of Portugal. The House of Braganza brought numerous titles to the Portuguese Crown some honorary, such as the attribution of the title of Rex Fidelissimus (His Most Faithful Majesty), and royal titles, such as King of Brazil and then de jure Emperor of Brazil. After the demise of the Portuguese monarchy, in 1910, Portugal almost restored its monarchy in a revolution known as the Monarchy of the North, though the attempted restoration only lasted a month before destruction. With Manuel II's death, the Miguelist branch of the house of Braganza became the pretenders to the throne of Portugal. They have all been acclaimed king of Portugal by their monarchist groups. The monarchs of Portugal all came from a single ancestor, Afonso I of Portugal, but direct lines have sometimes ended. This has led to a variety of royal houses coming to rule Portugal, though all having Portuguese royal lineage. These houses are:
Бургундия әулеті (1139–1383)
Авиз әулеті (1385–1580)
Габсбург әулеті (1581–1640)
Браганса әулеті (1640–1910)
House of Burgundy (1139–1383)
House of Aviz (1385–1580)
House of Habsburg (1581–1640)
House of Braganza (1640–1910)
Бургундия әулеті (11391383)
Португалиялық Бургундия әулеті, Афонсин әулеті деп белгілі, Португалия Корольдігінің негізін қалаушы әулет болды. Португалия тәуелсіздік алғанға дейін, бұл әулет Португалияның феодалдық графтығын, Галисия Корольдігінің құрамында басқарды. Афонсу Энрике Португалияның тәуелсіздігін жариялағанда, әулет графтық үйден екі ғасырдан астам Португалияны билейтін патшалық үйге айналды. Реконкиста кезінде Афонсин әулеті елді оңтүстікке қарай кеңейтіп, Саншу II тұсында Алгарвені толық басып алды және 1249 жылы Афонсу III кезінде Алгарве Корольдігін құрды. Фердинанд I қайтыс болғаннан кейін 1383-1385 жылдары мұрагерлік дағдарысы туды. Фердинандтың қызы Беатрис Португалияның патшайымы деп жарияланды, ал оның күйеуі Кастилияның Иоанн I әйелінің құқығымен король деп жарияланды. Оның монарх ретіндегі заңдылығы күмәнді.
The Portuguese House of Burgundy, known as the Afonsine Dynasty, was the founding house of the Kingdom of Portugal. Prior to the independence of Portugal, the house ruled the feudal County of Portugal, of the Kingdom of Galicia. When Afonso Henriques declared the independence of Portugal, he turned the family from a comital house to a royal house which would rule Portugal for over two centuries. During the Reconquista, the Afonsine Dynasty expanded the country southwards until the definitive conquest of Algarve with Sancho II and the establishment of the Kingdom of Algarve, in 1249, under Afonso III. When Ferdinand I died, a succession crisis occurred between 1383 and 1385. Ferdinand's daughter Beatrice of Portugal was proclaimed queen and her husband John I of Castile proclaimed king by the right of his wife. Her legitimacy as a monarch is disputed.
Авиздер әулеті (13851580)
Авиз әулеті, Жоанн әулеті деп белгілі, Португалия Корольдігінің билеуші әулеті ретінде Бургундия әулетінен кейін келді. Әулеттің негізін Португалияның Иоанн I қалады, ол Авиз орденінің Ұлы Мастері болған. Португалия королі Иоанн II мұрагер қалдырмай қайтыс болғаннан кейін, Португалия тағына оның туысы, Бежа герцогы Мануэл отырды. Португалия королі Себастьян қайтыс болғанда, тақ оның үлкен ағасы Генрихқа (оны Генрих II деп атауға болады, себебі Португалия графы Генрих, Португалия королі I Альфонсоның әкесі, Португалияны билеген алғашқы адам болған) көшті. Генрих қайтыс болғаннан кейін, мұрагерлік дағдарыс туындады және Крато преоры Антонио, Португалияның Антониосы деп жарияланды.
The House of Aviz, known as the Joanine Dynasty, succeeded the House of Burgundy as the reigning house of the Kingdom of Portugal. The house was founded by John I of Portugal, who was the Grand Master of the Order of Aviz. When King John II of Portugal died without an heir, the throne of Portugal passed to his cousin, Manuel, Duke of Beja. When King Sebastian of Portugal died, the throne passed to his Grand uncle, Henry of Portugal (he might be called Henry II because Henry, Count of Portugal, father of Alphonso I of Portugal, was the first of that name to rule Portugal). When Henry died, a succession crisis occurred and António, Prior of Crato, was proclaimed António of Portugal.
Габсбургтер әулеті (15811640)
Габсбургтер әулеті, сонымен қатар Филипптер әулеті ретінде белгілі, 1581 жылдан 1640 жылға дейін Португалияны билеген әулет. Династия 1580 жылы Испания королі Филипп II-нің Португалия королі Филипп I ретінде жариялануымен басталды, және 1581 жылы Томар кортестері ресми түрде мойындады. Филипп I Португалияны Испания иеліктерінен бөлек, жеке одақ – Иберия одағы аясындағы тәуелсіз корольдік ретінде басқаруға серт берді.
The House of Habsburg, known as the Philippine Dynasty, is the house that ruled Portugal from 1581 to 1640. The dynasty began with the acclamation of Philip II of Spain as Philip I of Portugal in 1580, officially recognized in 1581 by the Portuguese Cortes of Tomar. Philip I swore to rule Portugal as a kingdom separate from his Spanish domains, under the personal union known as the Iberian Union.
Браганса әулеті (16401910)
Браганса әулеті, сондай-ақ Бригантин әулеті деп те аталады, 1640 жылы билікке келді. Браганса герцогы Иоанн II, король Мануэль I-нің шөбересінің шөбересі болғандықтан, таратылған Авиз әулетінің заңды мұрагері екенін жариялады. Иоанн король Иоанн IV деп жарияланды және Португалияны қалпына келтіру соғысында Габсбургтер әулетін тақтан түсірді. 1853 жылы королева Мария II мен оның жұбайы, король Фердинанд II (Саксен-Кобург және Гота әулетінің неміс ханзадасы) ұрпақтары билікке келді. Португалия заңдары мен дәстүрлері оларды Браганса әулетінің мүшелері деп есептеді, бірақ олар Саксен-Кобург және Гота әулетіне де жататын. Осы себепті кейбір зерттеушілер Португалияның соңғы төрт монархын Браганса-Саксен-Кобург және Гота деп аталатын жаңа патшалық отбасының мүшелері деп санайды, бірақ бұл пікір кеңінен қабылданбаған.
The House of Braganza, also known as the Brigantine Dynasty, came to power in 1640, when John II, Duke of Braganza, claimed to be the rightful heir of the defunct House of Aviz, as he was the great great grandson of King Manuel I. John was proclaimed King John IV, and he deposed the House of Habsburg in the Portuguese Restoration War. The descendants of Queen Maria II and her consort, King Ferdinand II (a German prince of the House of Saxe Coburg and Gotha), came to rule in 1853. Portuguese law and custom treated them as members of the House of Braganza, though they were still Saxe Coburg and Gotha dynasts. This has led some to classify these last four monarchs of Portugal as members of a new royal family, called the House of Braganza Saxe Coburg and Gotha, though this view is not widely held.