Кіріспе

Шырылдақ қоңыздар түрі

Көлді шырылдақ (Orthetrum coerulescens) – Libellulidae тұқымдасына жататын шырылдақ қоңыздың бір түрі.

Тарату

Кельді скиммер Орталық және Оңтүстік Еуропада кең таралған, Ресейге шектес аймақтарда және Солтүстік Африкада кездеседі. Ұлыбританияның және Ирландияның батыс бөліктерінде жергілікті түрде көптеп таралған. Бұл түр Ауғанстан; Албания; Алжир; Армения; Австрия; Әзірбайжан; Босния және Герцеговина; Болгария; Хорватия; Кипр; Чехия; Дания; Финляндия; Франция; Грузия; Греция; Венгрия; Иран, Ислам Республикасы; Ирак; Ирландия; Италия; Ливан; Лихтенштейн; Литва; Люксембург; Македония, бұрынғы Югослав Республикасы; Черногория; Марокко; Нидерланды; Норвегия; Польша; Португалия; Румыния; Ресей Федерациясы; Сербия; Словакия; Словения; Испания; Швеция; Швейцария; Сирия Араб Республикасы; Тунис; Түркия; Украина; Ұлыбритания елдерінде кездеседі.

Тіршілік ету ортасы

Orthetrum coerulescens-тің әдеттегі мекендеу орындары – қышқыл топырақты егіндік жерлердегі көлдер мен ағыстар, онда оны кейде алтын сақиналы стрекозалармен бірге кездестіруге болады. Ылғалды егіндік жерлердегі көлдер мен ағыстар басымдыққа ие.

Сипаттама

Ортетрум коэрулесенс денесінің ұзындығы 15 мм-ге жетеді. Бұл шіркейлердің кеудесі ашық сары түсті және алдыңғы жамбас жолақтарымен сипатталады. Еркектерде осы жолақтардың түсі жасы ұлғайған сайын солғын болады. Құрсағы өте жіңішке және анық арқалық тікенегі бар. Еркектердің көк сұр көздері және жасымен дамитын құрсақтағы көк түстес қабықшасы болады. Жас еркектер сары-қоңыр түсті. Керісінше, кейбір (андрохромды) ұрғашылар көбею циклының соңында еркектің көк түсін иеленеді. Ұрғашының құрсағы сарғыш қоңыр, ортасында жұқа қара жолақ және әртүрлі сегменттердің қосылған жерлерінде ұсақ көлденең жолақтар болады. Мөлдір қанаттарының шеттері сары түсті және ұзын сары қоңыр птеростигмасы (шамамен 4 мм) бар. Олар көбінесе тынышқанда алға қарай жиырылады. Бұл түр қара құйрықты шіркейге ұқсас, бірақ кішірек және жіңішке, сондай-ақ еркектерінің құйрық ұшы қара түсті емес. Ұрғашылар мен жас еркектерде қара құрсақ үлгісі жоқ.

Биология және мінез-құлық

Ересектер маусымнан қыркүйекке дейін ұшады (Ұлыбританияда). Оның ұшуы қозғалыссыз, жиі тоқтап-тоқтап, қонуға бейім. Сырттан әлсіз көрінсе де, судан қашыққа ұша алады. Қонақтап отырғанда қанаттарын алға созып ұстайды. Бұл түр негізінен торф батпақтарында көбейеді. Жұптасу 5-тен 120 секундқа дейін созылады. Жұптасу кезіндегі айналмалы қозғалыс көбінесе жерге қонады, бірақ әрқашан емес. Жұптасқаннан кейін еркектің жанында қысқа демалыс алған соң, аналығы ұшып кетеді, ал еркегі оның соңынан суға қарай ұшып, су бетінде жұмыртқа салады. Личинкалары ағын суларда да, тұрған суларда да (көлдер, торф батпақтары және т.б.) дамиды. Бес-алты аптадан кейін личинкалар шығады. Олардың даму циклі екі жылға дейін соқады.